back

OKWOGERA KUBUKYAFU

next

 

 

Taata yatandika okwoggerakwe nga agamba nti leka nkuwe etteeka eribunawonna nga lirina obuwuufu oba omulim munenenyo mubulamubwo lirino «Buli kintu kyo nnakktukuvu» bulikintu... enyanja, enkuba, emigga, emitti, ensosi, ebizimbe, ne bagandabo abasiramu.... byonna bi­tukuvu.

Bulikintu okutuusa lwekikyafuwala, okujjako.....

q Okujjako kiki?

- Okujjako ekibanga kikyafu mubutondebwakyo mubu­wumbe bwakyo, mubwenyini bwakyo.

q Kiki ebeera ekikikyafu mubutonde bwakyo:?

- Ebintu kumi (10) ngenda bbikubalira kimu kukimu nga bwebigenda:

«1-2» omusulo gwomuntu nempitambi, nomusulo gwabuli kisolo nempitambiyakyo ekyo ekiri haramu oku­kirya ennyama yakyo, singa ekisolo ekyo kiba nomusayi ogukulukuta nga ekkapa nabwekityo ekitalina musayi gukulukuta neya nga kirina enyama.

q Omusayi ogukulukuta kyekki:

- Njogera ejjakuyitinga na mussomolino, era kirungi tukuweko ekitangala kukyo, tugamba ntikino ekisolo kirina omusayi oguttambula, singa omusayi gukivamu namanyi nga kimaze okusalibwako ate netugamba ntikino tekirina musayigutambu la singa omusayi ogukivamu gutonya butonnya nga kisaliddwako nga ekyenyanja.

          3- Ekifu mubisolo ebirina omusayi ogukulukuta ne­wankubaddenga kiba halal okukirya, nabwekityo ebi­yungo byakyo ebiramu ebuku tuddwa kukyo,

q Ekifu kyekiriwa:?

- Buli kyo nna ekifa nga tekisali ddwako muma teeka gashariya mubusiram (ekifudde obukalaga).

q Ekyokulabirako:

- Ekisolo ekifudde obulwadde, oba accedent oba okusalibwako awatali sharia, ebyobyonna biba bifudde bukalaga.

q Omuntu bwaba afudde abaffe omubirigwe gufuuka najisi:

- Yye okujjako shahiidi noyo gwebanazi zza kulwo­muteekako ekibonerezo kya mateeka obanga kibonerezo kyakutta muntu.

q Abaffe omulala atali abobombi asigala mukyafu:?

- Nedda wabula omubiri gwomufu ngamusiramu gutn­kula naggunaaza emirundi esatu ejo gye nzija okukunnyo­nyola mussomo erinaddako.

4- MANIYYI - amazzi gomuntu agazala, namazzi ga­bulikisolo ekirina omasayi ogukulukuta, newanku bad­denga ekisolo ekyo kiriibwa enyamayakyo amazzigabyo gaba najisi.

          5- Omusayi okuvudde mumubiri gwomuntu nga guli bweru, nogwo oguvudde bulimukisolokyonna ekirina omusayi ogukulukuta.

q Ate omusayi gwekisolo ekitalina musayi gukulu­kuta:?

- Gwo mutukuvu nga ogwekyenyanja.

6- Embwa eyo kubukala nebiyungo byomubiri gwayo nnamu oba mfu.

7- Embizzi eyokubukalu nebiyungo byomubiri gwa yo nga nnamu oba mfu.

q Embwe ne mbizzi ezokuluzzi munyanja...:?

- Byombi bitukuvu.

8- omwenge nebikamulwa nga bitamiiza.

9- omukafiiri mulam oba mufu atali mumasiya oba omuya huudi oba omumajuusi.

10- Entuuyo zekisolo ekirya bbi womuntu,

Ebyo ebintu ekkumi byonna bikyafu mubutonde bwabyo, ate najisi yabyo ejjulukuka negenda kubintu ebi­rala nga byekonyeeko

singa bibako oluzzizzi.

q Bwewaba tewali luzzizzi wakatiwabyo byombi:?

- Bwewatabawo luzzizzi najisi tejjulukuka kubanga  te­jjulukuka bwebeera mbisi oba okubawo omusulo omwerere.

q Abaffee omusulo nempitambi yebisolo ebyo ebiriibwa enyamayabyo nga ente, nembuzi ne nkoko no­bunyonyi nemiteeko gyabwo emyawukamu guba mutukuvu obanedda najisi:

- Bitukuvu.

q Ate ebifisse bya kamunye:?

- Byobiba bitukuvu.

q Ate ebyoya byekifudde nebiviiri, ne njala namayembe namagumba, ne bibojja, ne bikakampulo:

- Byonna bitukuva.

q Ate enyama Jetugula netulabako omusayi tujirye?

- Ogwomusayi gubamutukuvu.... nabuli musayi ogusigala nga m utukuvu teguli najisi.

q Ate bbi wemfukuzi ne mmese:

- Abannajisi era simutukuvu

kati nkomekkereza netteeka eribuna era lirina omugaso munene mubulamu bwo:

1) Etteeka erisooka: Buli kintu ekibadde ekitukukuvu mubiseera ebiyise ate nobusabusamukyo, abaffe kikyafu­wadde oluvanyumalwekyo oba kisigaddeku butukuvu bwakyo obwasose ekyo kibakitukuvu.

q Mpayo kwekizampo:

- Pillow gyewesigikako ebadde ntukuvu okusooka ate kati obusabusa, abaffe etuuseko najisi nekya fuwala oba nedde ekyali ntukuvu: ogamba nti ekyali ntukuvu.

2) Etteeka elyokubiri: Bulikintu kyonna nga kibadde kikyafu mukusooka ate oluvanyuma nobusa busamu mu­kutukula kwakyo abaffe nkitukuzza oba kisigadde kubu­tukuvu bwakyo o  kwasose: ekyo kiba najisi.

q Okugezanga omukonogwo gubadde mukyafu okuso ka, oluvanyuma noobuusa mubutukuvu bwakgwo..

ogamba nti omukono gwange munajisifu.

3) Etteeka elyokusatu: Bulikintu kyonna kyotamanyi mbeera yakyo eyasose, kibadde kikyafu oba kiyonjo:

q Ekyokulabirako: amazzi nga gali mukyombo nota manya gabadde makyafu okusooka oba mayonjo:

- Amazzi ago gaba matukuvu.

4) Etteeka elyokuna: Bulikintu kyolinamu okubuusa mukyo, abaffe kituuseko najisi nekikyafuwaza oba tekitu­useko, mukiseera ekyo tekye tagisa kunonyereza olyoke olye ekintu ekyo, wabula ogamba nti kitu kuvu, awatali kunonyereza newadndubassenga okunon nyereza kwangu gyoli.

q Ekyokulabirako: olugoyelwo lubadde lutukuvu okusooka eranga olimwekakafu mulwo, naye kati obuusa mukukyafuwala kwaalwo abaffe omusulo gulukonye eko nelwononeka oba lusigadde lutukuvu nga bwe rwabadde: mukiseera ekyo ogamba nti tekyetagisa kunonye reza lugoyelwo, nakunonyereza kubuwufu bwamusulo mu­lugoye, wabula ogamba bugambi nti olugoye lwange lutukuvu.

 

 

Index