بوختانى به‏گه‏وره‏گرتنى ئيمامه‏كان(س)

 

 نموونه‏ى سىٌ‏يه‏م: بوختانى به‏گه‏وره‏گرتنى ئيمامه‏كان(س).

 نووسه‏رانى كوٌمه‏لاٌنى سونه به پسپوٌره جوٌرا جوٌره‏كانيانيشه‏وه و ئه‏وانه‏ى په‏يوه‏نديان به زانستى ئيسلامميه‏وه هه‏يه به‏به‏رده‏وامى شيعه تاوانيار ده‏كه‏ن به‏وه‏ى كه پله‏و پايه‏ى زياتر به ئيمامه‏كانيان ده‏ده‏ن له‏وه‏ى كه له‏رٍاستيدا شايسته‏يانه. له ريٌزگرتن و پيٌداهه‏لٌگوتن و شانازى پيٌكردنيان زياده رٍوٌيى ده‏كه‏ن و وايان داده‏نين كه‏هه‏موو شتيٌك ده‏زانن، له‏وانه هه‏نديٌك تاوانبارمان ده‏كه‏ن كه ئيٌمه ده‏لٌيٌين ئيمامه‏كانمان بوٌ خوٌيان شته غه‏يبيه‏كان (نادياره‏كان) ده‏زانن، واته هه‏ر خودى خوٌيان بوٌ ئه‏وه هاتوون ئه‏وه‏ى هه‏يه‏بيدوٌزنه‏وه و ئيٌمه ولايه‏تى بوونه‏وه‏ريان پىٌ‏ده‏به‏خشين .... تا ئه‏و رٍاده‏يه‏ى ئيٌمه ئيمامه‏كانمان له‏ئاستى مروث زياتر به‏رزده‏كه‏ينه‏وه.

 ليٌره دا يه‏كه‏م فه‏رمان كه ده‏مه‏وىٌ ئاماژه‏ى بوٌ بكه‏م، ئه‏وه‏يه كه زوٌرينه‏ى ئه‏وانه‏ى فيكرى شيعه ده‏خويٌننه‏وه و ئه‏وه‏ى نووسراوه به پيٌنووسى نووسه‏رانى شيعه نه‏بووه، به‏لٌكو به پيٌنووسى ناحه‏زه‏كانيان بووه ياخود به‏پيٌنووسى هه‏نديٌك بووه كه ته‏واو پىٌ‏نه‏گه‏ييون له تىٌ‏گه‏يشتنى پروٌگرامه‏كانى ئايينى، زاراوه‏كان و فيكره‏كانيان ته‏واو هه‏رس نه كردووه و نيٌوان ئه‏وه‏ى كه ئيمامه‏كان له‏لايه‏ن خواوه به‏هره‏يان پىٌ دراوه به‏هه‏ر شيٌوه‏يه‏ك بيٌت و - هه‏روه‏ك خه‏لٌكى سونه ساده‏ى ده‏ده‏ن كه دوايى باسى لىٌ‏وه‏ده‏كه‏ين - نيٌوان ئه‏وه‏ى ئيمامه‏كان هه‏ر خودى خوٌيان زيره‏كن و تىٌ‏ده‏گه‏ن تيٌكه‏لٌ ده‏كه‏ن، بوٌيه به‏هه‏لٌه له‏رٍه‏ئى شيعه تىٌ‏ده‏گه‏ن.

 هه‏روه‏ها ئاماژه بوٌ شتيٌكى ترده‏كه‏م، ئه‏ويش ئه‏وه‏يه كه كاتىٌ هه‏ندىٌ له نووسه‏ران بوٌچوونيٌكى ده‏گمه‏نى كه‏م باوى كه‏سيٌك ياخود چينيٌكى له ناوچوو ده‏بينىٌ و ئه‏و بوٌچوونه رٍاده‏كيٌشيٌته سه‏ر هه‏موو شيعه و له‏و رٍوانگه‏وه حيسابيان بوٌ ده‏كات.

 هه‏روه‏ها هه‏ندىٌ له‏نووسه‏ران كه رٍيوايه‏تيٌك ده‏بينىٌ له‏به‏ر ئه‏وه‏ى به‏خوٌى له سواره‏كانى ئه‏م گوٌرٍه‏پانه نى‏يه بوٌ ئه‏وه بگه‏رٍىٌ به دواى ئه‏وه‏ى بزانى ئاخوٌ شتيٌكى‏تر هه‏يه دژى ئه‏م رٍيوايه‏ته بيٌت ياخود ئايا كوٌمه‏لٌه كه‏سيٌك گيٌرٍايتيانه‏وه و چوٌنيان گيٌرٍاوه‏ته‏وه يان يه‏ك كه‏س گيٌرٍايتيه‏وه ياخود كه‏سيٌك هه‏يه به‏گويٌره‏ى ريٌبازى چاره‏سه‏ركردنى هه‏والٌ و رٍيوايه‏ته‏كان له پروٌگرامى فيقهيدا تيٌك‏ئالٌوٌزييه‏كانى شى كردبيٌته‏وه، بوٌيه‏كاتىٌ رٍيوايه‏ته‏كه ده‏گيٌرٍيٌته‏وه به‏بىٌ ئاماژه‏كردن بوٌ ئه‏وانه چه‏ند بوٌچوونيٌكى تيادا رٍيٌك ده‏خات و به ده‏ستى ده‏هيٌنىٌ كه له رٍووى رٍاستيه‏وه هه‏ر رٍووى نه‏داوه.

 جاريش وايه كه‏سانيٌك هه‏يه چاك ده‏زانىٌ و له‏م زانياريانه ده‏گات، به‏لاٌم نه‏خوٌشى له دلٌدا هه‏يه .. بوٌيه به‏و رٍيٌبازه كار ده كات كه ده‏لٌىٌ هيچ خوا نى‏يه به بىٌ ئه‏وه‏ى ته‏واوى كات و بلٌىٌ ته‏نيا ئه‏و خوايه‏ى ده‏يپه‏رستين نه‏بيٌت.

 به‏شيٌوه‏يه‏كى گشتى له‏م ده‏م و ده‏سته تالٌوكه‏ييه دا هه‏ندىٌ بوٌچوونى شيٌعه ده‏رباره‏ى ريٌزليٌنان و به‏گه‏وره گرتنى زيادى ئيمامه‏كان ده‏خه‏مه رٍوو، پاشانيش به هه‏مان شيٌوه رٍاى كوٌمه‏لاٌنى سونه به‏رامبه‏ر ئيمامه‏كانيان باس ده‏كه‏م تا بزانين زياد به گه‏وره‏گرتن له كويٌدايه.

 1) كوٌمه‏لٌه‏ى شيعه‏ى دوازده ئيمامى له‏و باوه‏رٍه‏دان ئه‏وانه‏ى عه‏لى(س) تا رٍاده‏ى خوايه‏تى به‏رز ده‏كه‏نه‏وه كافرن و له‏ئيمه نين.

 به‏لٌگه‏شيان بوٌ ئه‏م باوه‏رٍه فه‏رمووده‏ى خوايه كه له قورئانى پيروٌزدا له‏سوره‏ى مائيده ئايه‏تى حه‏وته‏مدا ده‏لٌىٌ:(قُلْ يا أَهْلَ الكِتابِ لا تَعْلُوا في دِينِكُمْ غيرَ الحَقِّ وَ لا تتَّبِعوا أَهواءَ قَوْمِ قَدْ ضَلُّلوا مِنْ قَبْلُ وَ أَضلُّلوا كَثِيراً وَ ضَلُّوا عَنْ سَواءِ السَّبيلِ) - واته ئه‏ى موحه‏ممه‏د پيٌيان بلٌىٌ ئه‏ى ئه‏و كه‏سانه‏ى خاوه‏ن كتابى خوان، كه‏س به‏بىٌ حه‏ق به‏رزمه‏كه‏نه‏وه له ئايينه‏كه‏تاندا و به دواى ئاره‏زووى ئه‏و كه‏سانه مه‏كه‏ون كه ريگايان بزركردووه، وه زوٌر كه‏سيشيان گومٌرا كردووه، ئه‏وانه گومرٍان و له‏رٍىٌ رٍاست لايان داوه.

 2) ئيمامى عه‏لى (س) فه‏رموويه‏تى (هَلَكَ فيَّ رَجُلانِ مُحِبُّ غالٍ و مُبْغِضٌ قالٍ) - واته: دووكه‏س به منه‏وه له‏ناوده‏چن: يه‏كيٌكيان ئه‏وه‏ى له خوٌشويستنم زياده‏رٍوٌيى بكات، ئه‏ويتريان ئه‏وه‏ى بلٌىٌ قينمْ لىٌ‏يه‏تى.

 3) ئيمامى سادق(س) فه‏رموويه‏تى: ئيٌمه هه‏ر به‏نده‏ى خوداوه‏ندين و هه‏لٌيبژاردوين و هيچ به‏لٌگه‏يه‏كمان له خواوه پىٌ‏نيه و هيچ مژده‏يه‏كى رزگار كه‏ريمان له‏گه‏لٌدا نى‏يه و ئيٌمه‏ش وه‏كو خه‏لٌك ده‏مرين و له‏لايه‏ن خواوه ده‏ست به‏سه‏رين و له‏كرداره‏كانماندا به‏ر پرسيارين، و ئه‏وه‏ى ئه‏وانه‏ى خوٌش‏بووىٌ كه زياده‏رٍوٌيى ده‏كه‏ن له به‏گه‏وره گرتنى ئيمامه‏كان، ئه‏وا رٍقى له ئيٌمه ده‏بيٌته‏وه، ئه‏وه‏ى رٍقى له‏وان بيٌته‏وه، ئه‏وا ئيٌمه‏ى خوٌش‏ده‏وىٌ؛ ئه‏وان كافرن و موفه‏وه‏زى‏يه‏كانيش هاوبه‏ش په‏يدا كه‏رى خوانه‏و نه‏فره‏تى خوايان لىٌ بيٌت.

 خوٌزگه ئه‏وان - مه‏به‏ست له‏ئه‏وانه‏ى زياده‏رٍوٌيى ده‏كه‏ن له به گه‏وره‏گرتنى ئيمامه‏كان - گاوربوونايه ياخود قه‏دريه‏كان ياخود مه‏رجه‏ئيه‏كان ياخود حه‏رورى‏يه‏كان بووتايه.

 4) ئه‏وانه‏ى زياده‏رٍوٌيى ده‏كه‏ن له‏به‏گه‏وره گرتنى ئيمامه‏كان پيسن، نابىٌ مردووه كانيان بشوردريٌن و له ناشتنيان به‏شدارى بكرىٌ و نابىٌ زه‏كاتيان پىٌ بدرىٌ و نابىٌ ژنى موسلٌمان بخوازن، نابىٌ ببنه ميراتگرى موسلٌمان، به‏لاٌم موسلٌمان ده‏بيٌته ميراتگريان، ئه‏و بوٌچوونانه هه‏موو ئيمامه‏كانى شيعه‏ى دوازده ئيمامى له‏سه‏رى رٍيٌكه‏وتوون.

 5) شيٌخ موفيد له كتابه‏كه‏يدا به‏ناوى شه‏رحى باوه‏رٍى سه‏دوق دا ده‏لٌىٌ: غولاتيه‏كان له‏وانه‏ن به‏رٍواله‏ت خوٌيان به ئيسلام داده‏نيٌن هه‏ر ئه‏وانيشن كه ميرى ئيمانداران عه‏لى كورٍى ئه‏بوتاليب و ئه‏و ئيمامانه‏ى نه‏وه‏ى ئه‏ون به خوا و پيٌغه‏مبه‏ريان ده‏زانن و پياندا هه‏لٌده‏لٌيٌن و له پله‏و پايه‏ى‏يه‏كى بىٌ سنوور دايان ناون و له مه‏به‏ست ده‏رچووينه، جا ئه‏وانه گومرٍا و كافرن.

 به‏لٌىٌ ئه‏و باس و ده‏قانه‏ى پيٌشكه‏شمان كردن، وه‏كو نموونه به‏رٍاست و رٍوونى رٍاى ئيماميه‏كان ده‏رباره‏ى به گه‏وره گرتن و به گه‏وره‏گران(الغلو و الغلاة) ئاشكرا ده‏كه‏ن، له‏و باوه‏رٍه دا نيم كه ئه‏وانه‏ى ئيماميه‏كان به‏م واتايانه تاوانبار ده‏كه‏ن، ئاگادارى ئه‏و بوٌچوونانه نه‏بن، به‏لاٌم دان پيٌداهيٌنانى له‏سه‏ر دلٌيان گرانه خوا له گوٌته‏و باسه‏كانيان بمانپاريٌزىٌ.

 ليٌره‏دا پيم باشه هه‏لٌوه‏سته‏يه‏كى كورت له‏سه‏ر رٍيٌبازى فيكرى سونى بكه‏ين بوٌ ئه‏وه‏ى ببينين و بزانين ئايا له‏ويٌدا به‏گه‏وره گرتن هه‏يه يان نه، فه‏رموو ئه‏وه چه‏ند نموونه‏يه‏ك برٍوانه:

 1) عه‏لائه‏دين ده‏ده له كتابه‏كه‏يدا(محازه‏تولئه‏وائيل و موسامره‏تول ئه‏واخير) دا ده‏لٌىٌ: بومه‏له‏رزه‏يه‏ك شارى مه‏دينه‏ى گرته‏وه، عومه‏رى كورٍى خه‏تاب به‏گوٌپاله‏كه‏ى له زه‏ويداو گوتى رٍاوه‏سته، ئينجا زه‏وى هيٌمن بووه‏وه‏و بومه‏له‏رزه‏كه نه‏ما، هه‏روه‏ها ده‏لٌىٌ كاتىٌ له ميسردا ئاوى رٍووبارى نيل كه‏مى كرد له‏و كاتيدا عه‏مرى كورٍى عاس والى ميسر بوو، ميسرى‏يه‏كان هه‏روه‏كو داب و نه‏ريتى خوٌيان به‏رامبه‏ر به‏م جوٌره رٍووداوانه ويستيان ئافره‏تيٌك بكه‏نه بووك و فرٍىٌ‏ى ده‏نه نيٌو نيله‏وه، به‏لاٌم والى رٍازى نه‏بوو، قه‏ده‏غه‏ى كردن و له‏م باره‏يه‏وه بوٌ خه‏ليفه عومه‏ر كورٍى خه‏تابى نووسى، ئينجا خه‏ليفه‏ش نامه‏يه‏كى بوٌ نارد و فه‏رمانى پىٌ كرد نامه‏كه فرٍىٌ بده‏نه نيله‏وه و كاتىٌ نامه‏كه‏يان فرٍىٌ دايه ناوى، لافاو هه‏ستا. هه‏روه‏ها باس له رووداوى (سارية الجبل) باسى رووداوو كوژاندنه‏وه‏ى ئاگرى كردووه له‏لايه‏ن عومه‏رى كورى خه‏تابه‏وه، پاشان له‏سه‏رى ده‏رٍواو ده‏لٌىٌ: عومه‏ر به‏سه‏ر ئاوو هه‏واو ئاگرو زه‏ويدا زالٌ بووه، ئا ئه‏وه‏يه ماناى ولايه‏تى بوونه‏وه‏رى، ئايا به ده‏يان نموونه‏ى له‏م بابه‏ته حه‏ساسيه‏ى له لايه‏ن برايانى سونه به‏رپاكرد، نه خيٌر به‏لاٌم ئه‏گه‏ر ئه‏وانه له‏لايه‏ن يه‏كىٌ له ئيمامه‏كانى نه‏وه‏ى پيٌغه‏مبه‏ر رووى بدايه ئه‏وا به كوفر له‏قه‏لٌه‏م ده‏درا.

 2) ئيبنى جوٌزى ليٌهاتوويى ئه‏حمه‏د كورٍى حه‏نبه‏ل له عه‏لى كورٍى ئيسماعيل ده‏گيٌرٍيٌته‏وه و ده‏لٌىٌ گوتويه‏تى: له خه‏ونمدا ديتم وه‏كو ئه‏وه‏ى رٍوٌژى په‏سلاٌن(قيامه‏ت) رٍوويدا بىٌ و هه‏موو خه‏لٌك بوٌ لاى پرده‏كه ده‏هاتن و له‏ويٌدا ماوه‏يان به‏كه‏س نه‏ده‏دا تىٌ‏په‏رٍىٌ هه‏تا موٌريان پىٌ نه‏بيٌت، له‏هه‏مان كاتدا ديتم له لايه‏كى‏تر پياويٌك دانيشتووه بوٌ خه‏لٌكى موٌرده‏كات و موٌريان پىٌ‏ده‏دات. گوتم: ئه‏وه كىٌ‏يه. گوتيان: ئه‏وه ئه‏حمه‏د كورٍى حه‏نبه‏له.

 3) مه‏ككى له‏به‏شى دووه‏مى كتابه‏كه‏يدا ده‏رباره‏ى ليٌهاتووى ئه‏بى‏حه‏نيفه ده‏گيٌرٍيٌته‏وه و ده‏لٌىٌ: ئه‏بى‏حه‏نيفه به خه‏ولىٌ‏كه وتوويى له‏سه‏ر ته‏ختيٌك له نيٌو باخچه‏يه‏كدا ديتراوه‏و به‏نده‏يه‏كى له‏گه‏لٌدا بووه و موٌله‏تى بوٌ خه‏لٌك نووسيوه، له‏م باره‏يه‏وه ليٌيان پرسى و وه‏لاٌمى دايه‏وه‏و گوتى خوداى گه‏وره به ئيشه‏كه‏م و مه‏زهه‏به‏كه‏م رازى بووه‏و منى كردوٌته شه‏فاعه‏ت‏خوازى نه‏ته‏وه‏كه‏م، منيش موٌله‏تيان بوٌ ده‏نووسم، گوتيان بوٌچ مه‏به‏ستيٌك و ئه‏و كه‏سه‏ى موٌله‏تى بوٌ ده‏نووسى ده‏بىٌ چ زانيارى‏يه‏كى هه‏بىٌ؟ گوتى ئه‏گه‏ر زانى كه ته‏يه‏موم به خوٌلٌه‏ميٌش ناكرىٌ.

 4) خه‏تيبى به‏غدادى له به‏شى چوارده‏هه‏مى كتابه‏ميٌژووه‏كه‏يدا ده‏رى‏هيٌناوه و ده‏لٌىٌ به‏گويٌره‏ى رٍيوايه‏تى ئه‏بى‏ئه‏مامه پيٌغه‏مبه‏ر(د.خ) فه‏رموويه‏تى: چوومه نيوٌ به‏هه شته‏وه، پاشان فه‏رموى كاتىٌ گه‏يشتمه لاى ده‏رگا ته‏رازووه‏كيان هيٌناو منيان له لايه‏ك داناو ميلله‏ته‏كه‏شم له لايه‏كه‏ى‏تر هيٌشتا پارسه‏نگى لايه‏كه‏ى من گرانتر بوو، پاشان ئه‏بوبه‏كريان هيٌناو به هه‏مان شيٌوه دايان نا، ديسان لايه‏كه‏ى ئه‏بوبه‏كر گرانتر بوو، پاشان عومه‏ريان هيٌناو له لايه‏كيان داناو گشت ميلله‏تيش له لايه‏كه‏ى تر، له‏ويٌشدا لايه‏كه‏ى عومه‏ر گرانتر. بوو، پاشان ته‏رازووه‏كه‏يان هه‏لٌگرات. هه‏روه‏ها حه‏كيمى‏ترمزيش له نه‏وادرى ئوسوله‏كه‏يدا به‏هه‏مان شيٌوه ده‏يگيٌرٍيٌته‏وه.

 5) عوبيٌرى ماليكى له(عومده‏تولته حقيقدا) ده‏لٌىٌ: له‏كاتىٌ كه پيٌغه‏مبه‏ر له ئاوه‏زه‏نگى مردنيدا بوو له هوٌش خوٌى چوو، له خزمه‏ت خوادا ده‏نگى ئه‏بوبه‏كرى گوىٌ لىٌ بوو، ئينجا دلٌى: دلٌنيا بوو به‏ده‏نگى ياوه‏ره‏كه‏ى دلٌخوٌش بوو.

 جا ليٌره‏دا بوٌ ئه‏و كه‏سانه‏ى تيرو توانجى به‏گه‏وره گرتنمان تىٌ‏ئه‏گرن، ده‏لٌيٌم سه‏رچاوه‏كانتان ئه‏وانه‏ى له‏م جوٌره ته‏ونانه رستن و چنين لىٌ‏ده‏كه‏ن زوٌرن، به شيٌوه‏يه‏ك بىٌ‏ئه‏وه‏ى زيادم گوتبيٌت كتيٌبخانه‏يه‏ك پرٍده‏كه‏ن، هه‏روه‏ها بوٌ ئه‏وه‏ى ئامانجى نووسه‏ره‏كانتان نه‏هيٌنينه دى به لاٌو كردنه‏وه‏ى پروپاگنده له نيٌو موسلٌماندا و بوٌ ئه‏وه‏ى خامه‏كانيان ته‏نها سه‏رقالٌى به‏رگرى كردن بن له ئايينه‏كه‏يان ياخود رٍيٌبازه چاكه كارى‏يه‏كان بلاٌوبكه‏نه‏وه، نامانه‏وىٌ كاتى خوٌمان به‏م جوٌره كارانه‏وه بكوژين، كه ته‏نها بوٌ يه‏ك چركه‏ش گومانم له‏وه‏دا نى‏يه كه خامه‏گومان ليٌكراوه‏كان جه‏خت ده‏كه‏نه سه‏ر ئه‏وانه‏ى ووتمان بوٌ پارچه پارچه كردنى موسلٌمانان و سوود وه‏رگرتن له بازارى له‏بار يه‏كچوونى ئيسلامه‏تى، هه‏روه‏ها ئه‏و خامانه هه‏ميشه له رٍق‏و كينى داكردويان كاوٌيژ ده‏كه‏ن كه ده‏بوايه له گيانى باوه‏رٍ دا بتوابوونايه‏ته‏وه و هه‏ولٌ بده‏ن بوٌ كوٌ كردنه‏وه‏و به هيٌزكردنى وشه‏ى(لا اله الا اللَّه) - واته هيچ خودايه‏ك نى‏يه ته‏نها ئه‏و خوايه‏ى ده‏يپه‏رستين نه‏بيٌت.

 با كه‏سيش گومانى له‏وه دا نه‏بيٌت كه ئيٌمه له ترسان ئه‏وه ده‏لٌيٌين، چونكه ئه‏و زانيارى و زانسته‏ى له لامانه په‏روٌشى ئيٌوه‏ى بوٌ ده‏خوازين ئه‏گه‏ر له‏و هيوايه دانين كه زوٌرينه‏تان بوٌ رٍيٌبازى ويژدان بگه‏رٍيٌنه‏وه نه‏خوازه‏لٌلاٌ كه‏ميٌك نه‏بيٌت له ده‏روون پاكه‏كان كه به دواى رٍاستى و حه‏قدا ده‏گه‏رٍيٌن...

 ئينجا ئيٌمه بوٌ ئه‏وانه هه‏ولٌ ده‏ده‏ين و ده‏نووسين: له هه‏ر هه‏موو ئه‏وانه‏شدا ته‏نها له رٍيٌگاى خواى گه‏وره دا خوٌمان ماندوو ده‏كه‏ين كه ئاگادارى و په‏روه‏رده‏ى كردوين به فه‏رمووده‏كه‏ى: (إِنَّ هذِهِ أُمَتُكُمْ أُمةُ واحِدَةً وَ أَنا رَبُكُمْ فَاعْبِدونِ) - واته: به‏لٌىٌ ئه‏وه‏يه نه‏ته‏وه‏كه‏تان يه‏ك پارچه و يه‏ك نه‏ته‏وه‏يه و منيش خواتانم و بم‏په‏رستن.

 خودايه: ئيٌمه ده‏تپه‏رستين و هاوبه‏شت بوٌ په‏يدا ناكه‏ين، باوه‏رٍمان به قورئان و پيٌغه‏مبه‏رو ئايينه‏كه‏ت هه‏يه، توٌ خواو وه‏لى ئيٌمه‏ى، خوايه ميهره‏يانى خوٌتمان به‏سه‏ردا بباريٌنه و هه‏ر توٌى به‏خشنده و ميهره‏بان.

Home page book