back

NASU (Kolojє kurana Aaya ni Hadiisa)

next

 

 

 

Nasuko (kurana kolo walima hadisa) waajibili nabiЛuma ni kalifa ni Лgn cє:

 

Лgon sama sama tє kalifa sikili la ni nasu ye, Лєmg fl ka nasu kє(kolojє) mg ye min bєna a kfє, wa Лgn sama sama tє nasu in waleyali la, sabu Ala ka waliju de ka kan ni kalifaya ye, sabu kalifa fl de ka sugantili bє sinsin, wo tє j ko ferekelen Лanabbaaw ka jiЛє kan. ([1])

Sugantili tora kalifa bolo siran koson fitinє mankan wilili ЛєsiraЛє koson mgw fє ani mantow murutili ЛєsiranЛє kama.

O de la, sahaaba dw tun bє segin Umaru feyen o ba Лini a f є a ka nasu kє mg kan mg min bєna kє kalifa ye a k([2]) Kabako, muna nabiЛuma(ki-so) tє kє mg ye min ka kan ni miiri ye kalifa sugantili la ka tєmє mg wєrє kan, ani nafan min bo la ka ko klsibaa ye ka tєmє maa wєrє kan?!

I ka dn ni ye hinє labennen ye sika tє min na few a f hinε dafalen na cεЛuma tε, ka mantow yr jaЛa ka b fnggnЛa na?

A ya ka mantow tanu kI sinsin u tankali kan

(عزيز عليه ما عنتم حريص عليكم بالمؤمنين رؤوف رحيم)"([3])

O kr ye ko: fєn min hami baw la, o hami ka bon kira yr wale de ye maa limaniyalenw klsibaa ye, wa ngyabaa ni hinєbaa do.

Tukuni kira (ki-so) a tun ba dn ka f k an tena nabiЛuma wєrє makn a yєrє kfє min ban ka kow labєn cibaa k fє!

I bunu Hazimu ye yeli kє o la a ya laЛini ka baara kє ka bєn no ye a yI kanto ko: an ye Лєmg sikili kєcogo sr, a bє Лa ni sira dw ye: aflo na kєnєman na fusamati, o ye Лєmg salen ka lahidu ta maa ye, a bє min suganti ko kє Лєmg ye, a k fє o kєєra a kєnєma wati la o walima a ka saya tuma na I na f kira ya kє cogo min na (ki-so) Abuubakari ye, ani Abuubakari ya kє cogo min na Umaru fana ye, I na f Sulayiman Bunu Abudul Maliki ya kє cogo min na Umaru Bunu Abuduli Aziizi ye.

A ko wa ni de ye sira ye an bє min suganti ka ban a tw ma, ka sabu kє fl in, Лєmg sikili kєcogo Лuma bo la wa silamaya ni silamaw ka ko labєnko Лuma ba la, ani fєn o fєn bєna ni fitnє ni fngn-ЛgnЛa ye, o kunbє cogo bє fl in na , unka t nunu adamadenw bє to Лamajbaliya (kolanglon) la, o la kow bє cєrin wa nataw bє dayєlєn([4]).

I ka dn Ibinu Hazimu ye kolosili kє hakilina tєmєnenw la fili dw la, min ka can ni kelen ye, a ye kekuya d banke min na ya laЛini ka tiЛє woloma ka b hakilina tєmєnenw na, unka diinє tє taa minu ko a yo Лagami diinє hakilinakow ni adamadenyakow la wa ye kєnєkanko kєlenw Лaganmi tєmєlenw la, walasa a ka se ka b ni sira ye min ni sn bє ko ma kosbє.

Adamdenw toli gaansan ka sr ko Лєmg tu bolo min bє kє kalifa ye dyin kfє, mgw bє to Лamajbaliya la, u ka kow bєє bє jєєnsєn, wa nataw bє dayєlen kalifaya nfє sika si to la, wa ni de ye fєn ye kira(ki-so) ka kan ka min dn kI tєliya ka to gilanni ma  ali na ya sr a bє bana gilan kan min na bє faato o la kalifa sugantili siratigє in na o bєna saganЛgnyata kє Лєmgya tukuli la, ani silamaya baaraw labєni ni silaamaya kow fana labєni na.

Na ya sr Abubakari ye ni hakili sr ka mg suganti maa min bєna a kfє, na ya sr Umaru fana yo hakilina sr ani Sulayimani Bunu Abuduli Maliki fana yo hakilina sr, o tumana an bє kira (ki-so) bisikiya cokodi ka f ka Лinєna kalifa sugantili ko?!

Ni ye ko kєlen sєbє ye min sera ka kє sira kelen pe ye kalifa sikiko hakilina Лanabli la, ina f ko kєlenw bo jira cogo min na kira faatolen kfє (ki-so) o Лanabli sira ma kє dwєrє ye, f na kєra kira ka sugatili ye Abubakari kan ni kalifaya ye o dun fana ye kabako do ye!

O tuma na an ba faamuya ka f, a ka kє kira (ki-so) ma kalifa sikiko to mantow dama bolo walima a ma toyi Лamajbaliya la, wa ka kє Abubakri ka wote ma kє porkotoli ye!

Tigi tigi ni ye ЛєЛinini kєnєma ye min bє kє sabu ye ka ssli ktikє, ni f len in sabati la ka dafa!

Unka-jigitigє koson Abubakari ka sugantili ma kє abada f na kєra Лgonsamasama ye . o tuma na a dna kєnє kan ka f ЛєЛinini in dєsєlen don k an ka laЛini sєmєtiya!

ЛєЛinini ma se ka kalifa sikiko hakilina furakє, wa ma se ka waleya kєlen kєnє kan, ko kiisi fili ma!

Dєsєli o kєli la, o bra sababu fitiini na, o de ye ka f kira ye Abuubakari suganti ni nasu ye(kolojє) o ma sabati, wa maa si kelen ma sabati ko kєra, mgow sona a srbaliya ma taariku kn.

Ni maa min ba fe ka ni tiЛє dn ka sabati ko nasu kєra Abuubakari kan ka kє kalifa ye, o tiki ka sakiifa Лgnye lajє kira kєlen ku gєn ka ba ka so o tiki bє ko kєlenw bєє galontikiya.

A bє waajibiya o tigi kan, a ka ngalontigiya kє fєn bєєlajєlen na min nali sabatila kitaabu kєnєmaw kn, ka daminє Abuubakari ka kuma na ni Umaru ni Abasu ani Zubayiru ka kalifaya la.

Wa fєn o fєn no de jla sunamgw ka hakilina kan kalifa sikiko la, ko bεεlajεlen kari sunamgw ka hakilina in ma j fyi kan fl f na kεra lasili kelen ye, o ye wote ye Abuubakari ye, no siratigε in ye sira ye min na dafala sakiifa don na (Лgnlajε kira kεlen k ku gεn ka ba ka so) ano k fε.

A bε waajibiya a tigi kan, a ka fεn gεn u ye fεn min bange na ka daminε kafli la, ka f ko kolojε([5]) wililen do Abubakari ka hakε la.(ka bє Abuubakari ka hikє jura).

Ni kuma flen tεmεlen nunu tε bεn ni kira somgw ka kalanso hakilinaw ye, unka I ka dn laЛini do ka fili kεlew dageren ani hakilina wεrε minu beyi no ye nasu hakilinaw ye ko kunbε ni asidan ye ko hakilinaw silatunu ani ka sama samali ni fongonyg-nya ktikε, ina f ibunu Hazimu ya lakali cogo min na.

Ika dn Ibunu Hazimu yεrε, a tun dalen do nasuko la, nuka a yεrε ye nasu laЛini min ni kεnεkanko kεlen bε bεn ka sr, ali ni dalilu to jira.

 

Kalifaya yεrε sabatili ni nasu damad ye:

Ni Лεnayeli min filε ni ye kolojε ma dogo o la ka na badaa badaa ani ЛgnhakilinaЛini,yala o dajuru ma bila wa? a tε bεn sirili tikiw ni Лεnablitigiw ye, u ka maa sigi kalifaya la, min yu diya ka sr na ma kε ni sarati fyi ye.

Danyr de beyi shuura hakilina bε dan ye,ina fo tεmεna walanwalana cog min na, wo danyr ni shuura hakilina (Aaya) yo danw sabati.

U ko: Лεmgya sarati ye: kalifa bnsnw ka kε kurayishikaw ye, maa ka Лεmgya tε sabati f na kεra o ye, u y'a ka daliluya kε nasu ye min sabatilen do kira ka kumakan na ka ko (ki-so)

Ko Imaamuw bε b kurayishi kn.

انه قال: (الأئمة من قريش)

Ako  tun:                                    قال: (قدموا قريشا لاتتقدموها)

A yekurashikaw Bila Лεfε aw kana bila u Лεfє nasu min filε, sn kεlen bo ma, wa hali Лgn sama sama ta la wa kumakan teyi min ya fnggnya([6]) u ye kurashiya sarati fana kε a yεrεwoloyεrεya ye, ka b Bani Nadiru Bunu kanaanata kabiila kn, ni sarati nunu kεra walasa ka nasuko tiЛεtigiya([7])

Ahamadu Bunu Hanibali ko:

(لايكون من غيرقريش خليفة)

Maa si tε kε kalifa ye ni kurayishikaw tε

U ye daliluya kε ni nasu lakodonnen tεmεnen nunu ye, walasa Anisruw ka segin u k kalifaya Лinini na, u ka di Muhaajuruunaw ma minu ye kurayishikaw ye, u ye dalilusigi kε ni nasu in lakodnni kan anisruw ka seginni kε, ka kalifaya di Muhaajuruw ma min ye kurayishikaw ye, tuma min nu ye dalilusigi kε anisruw kan ni ni nasu in ye kolojε sakiifa yr la, Ibinu kaliduuni ko jama tora ni krf ni kan, na saratiyali ye (kurayishikaya) ani kalifaya Лani ni kurayishiw ye ali na ya sr a kεlen bε dεsεbaa ye ka wili ni silamaw ka baaraw kεli ye.([8])

A bo cogo la nasu sabatila, a kodni fana sabatilen do, wa sabatilen do ko dnibaaw benna kan.

Tuma min na dnibaa dw seginna u kfε nasu nunu minεni na ka baara kε na ye I na f Abubakari Baakilaani. Ibinu kaliduuni ye Лεfli kε a ka sekinni gindo la. Ibinu kaliduuni ye kuma lasekin kε Baakilaani ma, a ko: tuma min na kurayishikaw ka ko fanga dgyala, ani tuma min na, u ka yεrεmafusaya (somglapasa) jεεnsεla, ka sabu kε u ka cεni nu ka bendiya ye, ani jamana ye nafakati min (dili) kε u la dukukolo fan bεεlajεlen na, u dεsεla kalifako donin kr, f maa dunaw ya minε u la. Ni waleya in dogola ЛεЛinini kεlaw caama na wu filila a faamuya cogo la, fu taara f ko kurayishiya tε kalifaya sarati ye, u ye hadiisa tεmεnenw yalama ku sinsin kira ka kuma wεrε kan, min ba f ko:

(اسمعوا واطيعوا وان ولي عليكم عبد حبشي) ([9])

A ye lamεni kε a ka tuku ka labatoli kε mg la min bilala aw kuna ali no kεra Habasha jn d ye(jn min ye Habashaka ye).

Ibinu kaliduuni ko; ni min filε ni ye o tε se ka kε dalilu ye, ni min filε ni ye dalilu tε wili no ye u ka kuma in na sabu, o bra bonfεgnЛa byr la, min fko dan tεmεlen do minεni ni labatoli sabatili la.([10]) O tumana nasu tεmεnεn in sabatila wa kabako fana tε, o toyi hadiisa nunu lakodnen do na bε fo ma ko (mutawaatiru){lakodinnen}

Hadiisa tεmεnεn nunu bε nafa wεrε jira min bε nafa tεmnεnw sanfε, o ye nasuw ye minu bε hakilina in sεmεntiya a no ye sariyako bin ka b kalifa sikiko la waati bεεlajεlen na ka daminε kalifa flo ni laban na, ni bεε ye ko kurayishi daЛε bε hadiisa tεmεnen kn ko bε tali kε kalifa tεmεnen nunu bεε la, sabu ku bεε ye kurashikaw ye.

Tuma min na Mua-awiya ye kalifaya fanga ta ni panmuru ye a lasela a ma ko Abudulaahi Bunu Amuru Bunu Aasi tun bε ka f, kale bεna kε kahatani masakε ye,dimiin bolila Mua-awiya farikolo la a ye mgw fara Лgn kan ka kutuba kε u cεla a yI kanto: o tεmεnen kfε, I ka dn a kibaroya sela n ma ko cε dw bε ka hadiisaw lakali o hadiisaw tε Ala ka kitaabu knn wa kira ka kuma ma na na ye, wo tikila mgw ye aw la jaahiluw ye !(kunfi)ne baw ma aw ka yεrεw klosi natabaya la min ba tigila maaw fili, I ka dn ne ya minε kira (ki-so) la a ba f:

(ان هذا الامر في قريش, لا يعاديهم احد الا كبه الله فىالنار على وجهه) ([11])

Ko, I ka dn ni koЛε ni (kalifaya) bε kurayishiw la, maasi kelen tu jukuya a nfε f Ala ko fofo a Лεda kan jahanama k n .

 

Ni nasu sεkεsεkεli:

Muhajuruna kurayishi maa saba ye ni hadisa dn no ye Abubakari Umaru ani Abu Ubayida-u ye ni nasu kelen in kε u ka dalilu ye Anisruw kan sakiifa don na, Anisruw yu jεgεn kalifaya ma, kurayishikaw seginna kalifaya ma, Abuubakari, o kfε Umaru o kfε a jεgεnna ka b Abi Ubayida ma a ka wasabaliya koson tε, ka sr ale ye kurayishika ye, wa Muhaajiru fana do (min bra Makan ka taa madina) o toyi sabu ale faatula Umaru ka kalifaya waati kn, tuma min na ni saya srawε Umaru ma a nimasala Ubayida nfε a ko: ni Abu Ubayida tun bε Лanamaya la ne tun na kε waliju ye-(kalifa) o tuma na, kalifako in ni nasu bε taa ni Лgn ye

(لو كان أ بوعبيدة حيا لوليته) ([12])

Unka tuma min na Abu Ubayida ma kε Лanamaya la, ni taabolo tun bεna bin nasu-wa nasu lakodnnen in tun na kε Лinεfen ye, wa ni bεε bε maa bolo maa min kεra maa flo ye ka ni kε dalilu ye Anisruw kan, no ye Umaru Bunu katabu ye tuma min na ama Abu Ubayida Sr Лanamaya la a ko : ko ni saalimu (min ye Huzayifa ka jn ye) no tun bε Лanamaya la ne tun na kε waliju ye (kalifa)

(لو كان سالم مولى ا بن حذيفة حيا لوليته) ([13])

Tuma min na Salimu ma sr Лanamaya la a ko:ni Mua-azu Bunu jabali tun bε Лanamaya la ne tun na kε waliju ye (kalifa)

( لوكان معاذ بن جبل حيا لوليته)([14])

Yala Salimu tun ye kurayishuka ye wa?! Walima Mua-azu tun ya ye ?!

I ka dn Saalimu lasili tun ye Isitakira ka ye furusi jamana na, Huzayifa ka jn tun do.([15])

Unka Mua-azu tun ye Anisru yε (Madiinaka) Anisru minu ni kurayishika cε saba ye binkali (janfan) k u kan Sakiifa don na, ka sr Umaru bu cεla u ye daliluya kε Anisruw kan ko kalifa ka kan, ka kε kurayishuka ye wa yr jan bεyi Arabuw ka sn maa wεrε ma min tε kurayishi ye! Umaru de ye ni kuma in f o kumana Anisruw fε sakiifa kεnε kan a srla ka kuma t f ko:

( ولنا بذاك الحجة الظاهرة,من نازعنا سلطان محمد ونحن أولياؤه وعشيرته إلا مدل بباطل, متجانف او متحانف لاثم, او متورط في هلكة)([16])

Ko kurayishiya ye daliluya kεnεkanta ye anw bolo ni maa min ye anw sama Muhamadu ka fankan na ka Лεmgya nfε ka sr anw ya ka walijuw ye naw ya ka smgw ye maa si tε anw sama a nfε f na kεra maa min golonnen do fili la, walima maa min nrklen do jurumu la, walima maa min tolen do halaki la.? ([17])

I ka dn ni jyr in cayali min fflen do Лgn k o ye dogo caama b kεnε kan Umaru ka sirilimafεnw na, a ka kalifaya kn, min bε farali kε kalifa ni Лεmgya sikicogo Лagaminin kan, nI ya laЛini ki j a ko kεlenw bεε kan, o de la, u dεsεla ka laban ka taa Umaru fnggoya ma, walasa ka sε ka sira sr min bε se ka hakilina klsi, ani ni mgw bε se ko minε ka baara kε no ye, wa ni bεε kun ye ka jyr in Sinsin nasu sariyako la kalifa sikili na sugantili kan ko (الائمة من قريش)

Imaamuw ( kalifaw) bεε bε b kurayishikaw la.

O tunma na, a bangera cogo jumε ko kolojε in dεmεna hakilina fnggnЛalen in kan!

A bangεlen do tun cogo jumε na kolojε daminε dεmεna Лglajε daminε kan o kεra tumana tuma min kalifa ya ye ko kalifaya tε sε ka Лa nasu k mg kan mg min bε na kε kalifa ye ale kfε, ni Лεlayeli yr kajan, ka tεmε gindon kan an ye mi f, Лgn hakilina f tuma na!

O tuma na nasu dona silamaya fanga taa blo polotiki dalakεЛεli la.

O tuma na nasu tilenlen bangelen sabatila anw yr, min ka kεnε min ye, wale kεta ye ni hakilina in na

( الائمة من قريش)

O de ye hadiis in ye, min ba f ko: Лεmg bεε bε b kurayishi, Bukari ni Musilimu ani suna tikiw ni taariku tikiw bεε ye ni lakali, ni lakali cogo flenw ye Лgn ko.

 

Kεrεnkεrεnni waajibiya kolojε la:

1-An tεmεna tεmεni telima na ka silamaya adamadenya ni polotiki Taariku kalan, an jra lakika d kan ka f ko Nasu tεmεnen no ye ko Лεmgw bεε bε b kurayishi, (الائمة من قريش)

Ni nasu in dama tε se ka Лεmgya sabati, a tε se kan se an ka laЛini ma diinε ni adamadenЛa kolosili la.

Maa fl fl minu makala ni tiЛε la, o ye sahaabaw yεrεkun ye kabini kalifa cε naani ka kalifaya ban waati la, o kfε lakika bankela kosbε mg bolo mg min ye Bani Umayakaw ka fanga maa filana ka waati sr no ye Yazidu Bunu Mua-awiya ye ani mg minu nana a k fε olu ka waati la.

Shiihu Bukaari kn, tuma min na Лgn sama sama tun bε Mariwaani Bunu Hakamu ni Abudulahi Bunu Zubayiru ni Лgn cε, o ya sr Mariwani Bunu Hakamu bε shaami, Abudulahi tun bε Maka jamakulu dw wili la ka taa sahaaba Abi Barizata Asilamiyi feyen Ala ka hinε ba ye, u yu kanto a ma: Eeyi Abi Buruzata, I ma yeli kε wa, mgw bina min kn ? a yI kanto:ne bε n yεrε jate Ala Лεfε ka f ko ne diminen do kurayishiw ka Лanamaw kr I ka dn min bε shaami un bε kale Ala la atε kεlε kε fyi kama f na kεra jiЛa ye, min fana bε Maka un bε n kali Ala la na bε kεlε kε, a tε kεlε kε Abada f na kεra jiЛa kossn.([18])

2-min nafa ka bon ka tεmε ni bεε kan, o ye hadisa kεnεma wεrεw ye minu bε nasu tεmεnen ka jiralifenw dansiki kalifaya hukumu kn..

I ka dn kira ye papali kε(sonsirali)ki-soka b yεrεnεgεn ma ni kurayishikaya ye, a ye papali kε ka ba ma, ko sabu o de bεna kε maaw ka halaki sababu ye,anu ka kow faranfaranni!

Shiihu Bukaari kn a minεna kira la {ki-so}ka ko: ne ka mantow halakili bε kurayishi demisen dw bolo.

انه قال:(هلكة امتي على يد غلمة من قريش) ([19])

O tuma na kuma fila in bε na fara Лgn kan cogo jumε na: Imaamuw bε b kurayishi. (الائمة من قريش)

Ani, nε ka mantow?! halakili bε denmisεn dw de bolo kurayishi kn.

(هلكة امتي على يد غلمة من قريش)

Yala mg d tε se ka f ko:mgw ka jurumu ye mun ye ?! ka sr u ye nasu labato min bra kira la (ki-so)Imaamuw bε b kurayishi.

(الائمة من قريش)

Ni nasu in de ye nujuru minε kε ka taa laabanko ma, tuma min na maaw la maa Лεnεmaw kantigεla u fε ni kuriyishikaw yεrε ka panmuruw ye:

A f nasu de ma kan ni Лinigali ye? Abada yr jan bε kira ye a ka ka mantow bila halaki jahanama kakun kan, ka sr ale tun yu lakisi ka b halaki Haawiya la. -Haawiya ye jahanamaso d de ye-.

U ya laЛini ka kira tanga ni sahaabaw bεεlajεlen kolosili ye, ni ka sariyako ban hali ko kεlenw la minu bε Лgn fngonЛgnya, ka sr a bεε ye fεn kelen nfεko ye, u blila fεn min Лε o tilala ka taa u yεrε do ma tukuni.!

O toyin, u yu yεrε kari fεn kn min ka bon ka tεmε flo kan, tuma min na ni cibaa ka kolojε labana, ale kolojε min ye Лinigali fεn ye ka b fεn ma, mantow ka koЛε jigεna ka taa min ma, ka damnε fitina ani halaki la!

Nunu denmisenw I ka dn mgw bε halaki u bolo tuma min na nu ye mantow ka kow Лεmgya minε, ni mgw yεrεw jiЛεna no ye, u diЛεna na ye ka da nasu ka kumakan kan. Imaamuw bε b kurayishi, yala ni bε se ka kε mun ye, f na kεra nεgεni, ye ?.

 (الائمة من قريش)

Yr jan bε kira ye ni kuma ka mεn ka bo la, i ka dn kumakan in ye dusukun laЛugu taamasiЛe ye nasu hakilina na, min kεra sababu ye ka kurayishikaw kεrεnkε-rεnni hadisa bεε datuku.

 

Hadisa sukuya fila min bε kurayishi suganti.

Hadiisa fila nana suna kn minu bε kεrεnkεrεnni ni sugantili kε kurayishiko kibaaroya la, hadisa kelen o bε dw fosi, a tkelen bε dw sabati.

1- min bε fosili kε: O ye hadisa tilenlen ye, o bε mg dw senb kurayishikaya la, a bu yr janЛa ka b bnЛa kuuru (kankun) kn, o la an bε na hadisa di ma. Ibunu Hajari Hayisami ko: hadisa min minεna ka b hasani na ka ko: ko kira ko:(ki-so)

(شر قبائل العرب بنوامية وبنوحنيفة وثقيف)

Ko kabiilaw la trma Arabuwla o ye Amawiya-kaw, ni Bani Hunayifakaw ni sakiifakaw ye.

A ko tukuni!-wa bε hadiisa kεnεman kn ka minεna Haakimu na cεkorba fila ka kiti bεεlajεlen na no ye Bukaari ni Musilimu ye hadiisa in minεna ka b Abii-Buruzata la ka ko:

(كان ابغض الأحياء - أو الناس - إلى رسول الله بنو أمية)([20])

O kr ye ko: Лanamaw laknnen, walima Adama-denw-kira yr, o ye Bani umayakaw ye.

 Wa hadiisa min nana Hakamu ka smgw dgayali la(Abu-Mariwaani) kεrεnkεrεnnenya la, o ka can ksbε wu lakodnnen do.

 O tumana, yala a bε bεn Лεmgya ka di kabiilaw latrama ma wa?! Yala bε bεn Лεmgya ka di mgw laknnen ma kira yr wa?! (ki-so)

 Nan ye nasu fl lajε kosbε an ba sr a ye Bani Umayakaw ni Bani Hunayifakaw damakεЛε,Bani Hunayifakaw ye Musayilimatu kazaabu ka mgw ye!(Musayilima ye mg ye min ye nabiЛumaya weele a yεrε la.)

O tuma na na kεra ka f ko olu de ye Лεmgw ye, an ka kan ka dn ka f ko tiЛεw de yalamana nasu kn walima nasuw yεrε yalamana, yani an ka hakilina in tiЛεtikiya, walama ka sn a ma, an ka kan ka nkalontikuya (kolojε).

2-nasu filana: no ye ka dw sabati ka kε kurayishi-kaw ye: hadiisa min ye kurayashiw suganti ku fusaya ka tεmε kabila tw kan o ma dan kurayishiw dama flima de, a ye jamakulu suganti a Лε kan, kira ko:(ki-so)

(ان الله اصطفى كنانة من ولد اسماعيل, واصطفى قريشا من كنانة واصطفى من قريش بنى هاشم, واصطفاني من بني هاشم) ([21])

O kr ye ko: I ka dn Ala ye kεnaana fusaya Isimayili denw la, a ye kurayishiw fusaya kεnanikaw cεla, a ye Bani Haashimukaw fusaya kurayishikaw cεla.

 Wa ni de ye Bani Haashimuka fusaya ka tεmε kurayishika tw bεε kan..

Ibinu tayimiya ye ni hadisa kεnεma in lab (gεngεn) ayi kant ko: suna kn ko Abasi ya damakasi kira la(ki-so) ko kuriyishika dw bε k u dgya (jnma-aya) kira ko: (ki-so)

(والذى نفسي بيده لايدخلون الجنة حتى يحبوكم لله ولقرابتي)

Ne ye n kali masa la un nin bε masa min bolo, u tε don Alijinε kn Abada fu kaw kanu Ala kosn ani n smg surunw. Na ya sr olu de ka fusa ni danfεn bεε ye, sika tε, ka f olu ka baara ka fusa ni baara bεε ye, ula fusamaci ka kan ka fusaya ka tεmε fusamaci bεε kan kurayishi kabiila tw bεε cεla, ani Arabuw bεε cεla, wa hali Bani Isiraayilikaw nu Лgnna wεrεw u ka kan ka fusaya nolu ye. ([22])

 Ni Kuma tε fusamaciya kuma ye de, o toyi maa ka limaaniya tε dafa Abada fa ka Banii Haashimukaw kanu ni kanu fila ye. Ala kanu ni kira smgw kanu !ani kira ka smgya kanu.

O tuma na yala a bε kurayishiw bεε ka damakεЛε ni fusamaciya ni Лεmgya,jira wa ka sr Banii Haashimukaw bu cεla wa minu ni nasu yu krta ka taa jyrba la,ka sr Bani umayakaw bu cεla nasu yolu jigin ka ta jyr dukumata dan na?!. Ni kεlen in yalamana ka taa ni lahala in ma, a bε waajibiya anw kan an ka seereya ka f ko kεlen yalamalen do ka b kolojε la wa tε bεn fan ka taa, o jεyali ma.

 

An ka ЛεЛinini jaabi:

 Fεn min tεmεna an ka kan ka dn kεnε kan, ka tεkεlanklonya la hakilina lakiika srli la min ka kan ni minεmi ye Лεmgya hukumu kn, wa sababu lakiika min bε tεkεlankolonya in na, o de ye ko min kεra sahaabaw ni Лgn cε kεnε kna ko kε lasili ye silamaya polotiki labεn Лεfoli la.

 An tεmεna dakun minu na, nolu bε Лgn sama sama ka Лgn ss ss, o ka sabati hakilina kelen kan kalifa sigili kεcogoya la, o ba yira ko hakilina wεrε beyi ani mirina wεrε min faamuya dansikilen do, min ni kalifa sugantili kεcogo Лuma bε taa Лgn fε.

 Ni na ta bεε ani sika min bε kalifa sikiko la, hakilina in Лεni sira la, hakilinad beyi, min bε bila tw san fε, o min ye nasu ye sariya sira fε ka kira ka kalifa suganti.

Ni jaabi in koson Dktr Amadu Muhamudu Subuhi ye kuma lasuruЛa kε, ka sr a bε ka Лεmgya hakilina lajε ji Лamajlen na, a ko: hakili ta fan fε suna mgw ma hakilina di min ka kan ni minεni ye polotiki hukumu kn ka wote walima Лgnye faamuya dansiki Ahalu Hilu wa Akidu fusamatuya koson ka b hakilina jiginnen na min bε danfarali kε Лεnayeli ni baara kεta ni Лgg cε. Walima min bε sariya ni fεn min bε sena o ni Лgn cε.

Suna mgw ka hakilina bankela politiki kn kfε waati la, tuma min na silamajamana wilili sigila fanga kan (jaaguya) I na f a caama nana walasa ka shiya lagosi, wa mg dw ya laЛini ka sariya kiti lab kalifa sabafl sigili kεcogo la.

I ka dn laЛini tεmεna min bε fikudnnaw ka sariyaw ni kalifaw cogoya kεnεkntaw ni Лgn cε ka sr an ye Лεw tuku dusunkuna Лugun caama kan hakilina nunu na ani kan Лεw tuku hakilina nunu tεkεlankolonb kan sariya lasiliw labli la, o de ye fεn ye min nana hakilina ye min fongonЛgnyalen do (korofo hadisa ni kolojε) kalifa sugantiliko la, o taasira in de ye shiiya jamakulu misaaliya ([23])ye, walima min bε shiiya jamakulu kof.

 


[1]- Ahakaamu sulitaaniya min ye faraawi ka gafe ye 10, Ahakaamu sulitaaniya Bagawiyi ka gafe gilanle do:25-26.

[2]- fasilu 4:169 taariku umamu Isilamiya kadiri ka gafe:1:196.

[3]- Tawubatu 9:128.

[4]- fasilu 4:169.

[5]- sharihu Makaasidu 5:255,ani kitaabu lasili wєrєw.

[6]- Ahakaamu sulitaaniya Maawurudi ka kitaabu wlfulen do:6.

[7]- Ahakaamu sulitaaniya Maawurudi ka kitaabu wlfulen do:6

[8]- Ahakaamu sulitaaniya Maawurudi kitaabu wlfulen don:6

[9]- kawaarijuw fana ye ni dalilu kelen ta tuma min na u ma kurayishika sr u la u bє Лєmgya di min ma u cєla.

[10]- Mukadimatu Ibinu kaliduuni:214-215 fasilu 26.

[11]- Mukadimatu Ibunu kaliduni:274-215 fasilu 26.

[12]- Musinadu Ahamadu 1:18 kaamilu fi taariku 3:65 sifatu sfuwatu 1:367 siyaru Aalaamu Nubalaa1:10.

[13]- Kaamilu fi taariku 3:65 sifatu sfuwatu.

[14]- Musinadu Ahamadu 1:18 sifatu sfuwatu1:494, tbaka-atu Ibunu sa-adu 3:590 siyaru a-alaamu Nubalaa-4 1:10.

[15]- Siyaru nubalaa1:167.-74.

[16]- Kaamilu fi Taariku 2:329-330 Imaama wa Siyaasa:12-16.

[17]- kaamilu fi taariku kalan 2:329-330 Imaa wasiyaasa:12-16.

[18]- Shiihu Bukari-fitanu-Babu 20/6695.

[19]- Shiihu Bukaari-fitina-Babu 3/6649. fatihu Baari min ye shiihu bukaari ka walanwalanni ye 13:7-8.sufiyaani ka mgw ni Mariwani ka mgw kunka- I bo sr kitaabu-Bidaaya wa -Nihaaya-kn min ye Ibunu kεsiru ka kitaabu ye a bε Лεfli kn, min ye kira kibaryaw ye(ki-so)tuma min na fitinε kεra Bani Hashimu kn a faatulen kfε!!6:255 I a gilanyr Daaru turasu Arabi san 1992, ani  san 6:227 a gilan yr Makitaba ma-arifu san 1988.I ka dn a ya bila taariku dada cogoya la Лgn k Amawiyakow kε waati la!!.

[20]- Tatihiiru jinaani wa lisaani:30.

[21]- Shiihu Musilimu fadyilu kitaabu-/1.

[22]- Ibunu Tayimiya, Ra-asuli husayini :200-201 kitaabu min gilanlen do ni Husayini ka shahiiduya kunafoni ye Tbari ka gafe do ingilanlen do, min ni husayini faali kibaroya ba kn. Tbariyi ka kitaabu do.

[23]- Ziyidiya :35-37.

 

 

index