back page

Ъцмя  намазы  вя  щюкмляри

next page

 

  

Мясяля 740: Ъцмя намазы, сцбщ намазы кими ики рцк'ятдир. Амма фярг будур ки, ъцмя намазындан яввял ики хцтбя охунур. Ъцмя намазы ваъиб-тяхйиридир*. Бу мя'на иля ки, мцкялляф, ъцмя эцнц шяртлярин щазыр олдуьу тягдирдя, ъцмя намазы вя йа зющр намазы гылмагда ихтийар сащибидир. Яэяр ъцмя намазыны гыларса, зющр намазындан кифайят едяр. Ъцмя намазынын ваъиб олмасынын бир нечя шярти вардыр:

1. Вахтын дахил олмасы вя бу да эцняшин зявалындан ибарятдир. Вахтын яввяли црфи-зявалдыр ки, яэяр ъцмя намазыны бу вахт сонрайа саларларса, артыг онун вахты сона йетмиш олур вя эярякдир ки, зющр намазы йериня йетирилсин.

2. Фярдлярин сайы, имамла бирликдя 5 няфяр олмалыдыр. Яэяр беш няфяр мцсялман ъям олмаса ъцмя намазы ваъиб олмаз.

3. Имамят шяртляриня щазыр олан имамын олмасы. Ъамаат намазы бюлцмцндя эялдийи кими, имам ъамаат ядалят вя диэяр сифятляря малик бир имам олмалыдыр. Якс тягдирдя ъцмя намазы ваъиб олмаз.

Ъцмя намазынын сящищ олмасынын бир нечя шярти вардыр:

1. Ъамаатла гылынмалыдыр, буна эюря дя фярди гылынмасы сящищ дейилдир. Яэяр мя'мум ъцмя намазынын икинъи рцк'ятин-дя рцкудан яввял имама йетишярся, кифайят едяр, она бир рцк'ят дя юзц ялавя етмялидир. Амма яэяр рцкуда имама гошуларса, кифайят етмяси мцбащисялидир, лакин ещтийат тярк етмямясидир.

2. Намаздан юнъя ики хцтбя охунмалыдыр. Биринъи хцтбядя Аллаща щямд-сяна дейилиб, тягва вя эцнащлардан горунмаьа тювсиййя едиляряк Гур'андан гыса бир суря охунур. Сонра имам отуруб галхараг икинъи хцтбяйя башлайыр. Йенидян Аллаща щямд-сяна едиб Рясули-якрям (с.я.в.) вя мцсялманларын имамларына (он ики имама) салават эюндярмялидир. Мцстящябб ещтийат одур ки, айрылыгда мю'мин кими вя гадынлар цчцн дя Аллащдан баьышланмаларыны истясин.

Лазымдыр ки, хцтбяляр намаздан яввял охуна. Буна эюря дя яэяр намаз хцтбялярдян яввял башланса сящищ дейилдир. Хцтбялярин зявалдан (зющр вахтындан) яввял охунмасы мцбащисялидир. Лазымдыр ки, хцтбяни охуйан Имам, хцтбя охуйаркян айаг цстя дурсун. Яэяр отуран йердя охуса, сящищ дейилдир. Ики хцтбя арасында отурараг ара вермяк лазым вя ваъибдир. Лазымдыр ки, бу отурма гыса вя мцхтясяр олсун.

Ъцмя намазынын имамлыьыны едян вя хцтбянин охуйан шяхс ейни адам олмалыдыр. Ещтийата даща уйьун олмасына ряь-мян, хцтбя охуйаркян тящарятли олманын шярт олмадыьы даща эцълц эюрцшдцр.

Аллаща щямд-сяна етмяк вя Пейьямбяри-якрям (с.я.в.) иля мцсялманларын имамларына (он ики имама) салават эюндярмяк, ещтийата ясасян яряб дилиндя олмалыдыр. Амма йердя галанларын яряб дилиндя олмасы шярт дейилдир. Щятта яэяр намазда щазыр оланларын чоху ярябъя билмясяляр дя, лазым ещтийат одур ки, хусусян тягва йа дя'вят щазыр оланларын дилиндя олсун.

3. Ики ъцмя намазы арасында олан мясафя бир фярсяхдян аз олмамалыдыр. Буна ясасян дя бир фярсяхдян аз бир мясафядя айры бир ъцмя намазы да гылынарса, щяр икиси батилдир. Амма яэяр бири, йалныз тякбирятцл-ещрамы о бириндян яввял демиш олса, биринъиси сящищ, икинъиси ися батилдир. Бунунла беля,  яэяр ъцмя намазы гылындыгдан сонра, бир фярсяхдян аз бир мясафядя ондан яввял вя йа онунла ейни заманда айры бир ъцмя намазынын да гылындыьы ашкар оларса, истяр вахт кечмяздян яввял, истярся дя вахт кечдикдян сонра ашкар олсун, зющр намазыны гылмаг ваъиб дейилдир. Зикр олунмуш мясафя дахилиндя бир ъцмя намазынын гылынмасы, диэяр бир ъцмя намазына, йалныз юзцнцн бцтцн шяртляря щазыр олуб сящищ олдуьу тягдирдя манеяли олур. Якс тягдирдя манеяли олмасы шцбщяли вя щятта манеяли олмамаьы даща эцълц эюрцшдцр.

Мясяля 741: Шяртляри щазыр олан бир ъцмя намазы гылынарса вя яэяр ону гылан Мя'сум Имам (я.с.)ын юзц вя йа онун тямсилчиси олса, о ъцмя намазында иштирак етмяк ваъибдир. Якс тягдирдя иштирак етмяк ваъиб дейилдир.

Биринъи тягдирдя дя иштирак етмяйин ваъиб олмасы цчцн бир нечя шей шяртдир:

1. Мцкялляф киши олмалы: гадынларын ъцмя намазында иштирак етмяляри ваъиб дейилдир.

2. Азад олмалы, гулларын ъцмя намазында иштирак етмяляри ваъиб дейилдир.

3. Мцсафир олмамалы: буна ясасян мцсафиря ъцмя намазы ваъиб дейилдир. Бу хцсусда мцсафир оланын вязифяси, намазыны гяср вя йа там гылмаг арасында бир фярг йохдур, игамя гясдиндя олан мцсафир кими.

4. Хястя вя кор олмамалыдыр: буна эюря дя хястя вя кора ъцмя намазы ваъиб дейилдир.

5. Гоъа олмамалыдыр, буна эюря дя гоъалара ъцмя намазы ваъиб дейилдир.

6. Шяхсля ъцмя намазы гылынан йер арасында мясафя ики фярсяхдян артыг олмамалыдыр. Ики фярсях узаглыгда олан шяхся ъцмя намазында иштирак етмяк ваъибдир. Щямчинин, йаьыш шиддятли кцляк вя буна охшар манеялярля цзляшян шяхся ъцмя намазында иштирак етмяк ваъиб дейилдир.

Мясяля 742: Ъцмя намазы иля баьлы  бир нечя щюкм бунлар-дан ибарятдир:

1. Цзяриндян ъцмя намазы сагит олуб, ъцмя намазына щазыр ол-масы ваъиб олмайан шяхсин вахтын яввялиндя дярщал эцнорта намазыны гылмасы ъаиздир.

2. Имамын хцтбя охумаьа мяшьул олдуьу заман данышмаг мяк-рущдур вя яэяр хцтбяни ешитмяйя янэял оларса, лазым ещтийат олараг ъаиз дейилдир. Бу хцсусда ъцмя намазынын яслинин ва-ъиб олмасында шярт олан иштиракчыларын сайы иля, даща чох иштирак едянлярин сайы арасында бир фярг йохдур.

3. Ваъиб ещтийат одур ки, щяр ики хцтбяни динлямяк ваъибдир. Амма хцтбянин мя'насыны билмяйян шяхслярин динлямяси ваъиб дейилдир.

4. Ъцмя эцнцнцн икинъи азаны бид'ятдир. Бу азана халг арасында цчцнъц азан дейилир.

5. Защирян имамын хцтбя охудуьу заман щазыр олмаг ваъиб де-йилдир.

6. Ъцмя намазына чаьрылдыьы заман алыш-вериш етмяк намаза янэял олдуьу тягдирдя щарамдыр. Якс тягдирдя щарам дейилдир. Амма щарам олдуьу тягдирдя беля, едилян мцамилянин батил олмадыьы даща эцълц эюрцшдцр.

7.  Юзцня ъцмя намазына эетмяк ваъиб олан шяхс яэяр ъцмя на-мазына эетмяйиб, эцнорта намазыны гыларса, намазынын сящищ олдуьу даща эцълц эюрцшдцр.

 

 

Шам вя хифтян намазларынын вахты

 

Мясяля 743: Ваъиб ещтийат одур ки, эцняш батандан сонра, мяшриг тяряфдян ки, гырмызылыг пейда олур, инсанын башынын цстцндян кечмяздян габаг, инсан шам намазыны гылмасын.

Мясяля 744: Ихтийары юз ялиндя олан шяхс цчцн, шам вя хифтян намазынын вахты эеъянин йарысына гядярдир. Анъаг мцзтяриб шяхс цчцн ки, йаддан чыхмаг цзцндян, йатмаг сябябиндян йа щейз вя бу кими шейляр сябябиндян намазыны эеъянин йарысына гядяр гылмамыш олса, шам вя хифтян намазынын вахты сцбщ ачылана гядярдир. Амма щяр сурятдя, о икисинин арасында, тяртибя диггят йетирмяк мю'тябярдир, йя'ни, хифтян намазы бир сурятдя ки, диггятля, шам намазындан габаг гылынса, батилдир. Мяэяр ки, хифтян намазыны яда етмяк мигдарындан чох вахт галмамыш олса, бу сурятдя лазымдыр ки, хифтян намазыны шам намазындан габаг гылсын.

Мясяля 745: Яэяр бир шяхс сящвян хифтян намазыны шам намазындан габаг гылса вя намаздан сонра аэащ олса, намазы сящищдир. Эяряк шам намазыны ондан сонра йериня йетирсин.

Мясяля 746: Яэяр шам намазыны гылмамышдан яввял, сящвян хифтян намазына мяшьул олса вя намаз арасында сящв етдийини баша дцшся, беля ки, дюрдцнъц рцк'ятин рукусуна эетмя-йибся, эяряк ниййяти шам намазына дюндярсин вя намазы тамам етсин вя сонра хифтян намазыны гылсын. Яэяр дюрдцнъц рцк'-ятин рукусуна эедибдирся, хифтяни тамам едя биляр вя сонра шамы йериня йетиряр.

Мясяля 747: Ихтийары юз ялиндя олан шяхс цчцн хифтян намазынын ахрынъы вахты эеъя йарысыдыр. Эеъя эцн батандан сцбщ ачылана гядярдир.

Мясяля 748: Яэяр ихтийар цзцндян шам, йа хифтян намазыны эеъя йарысына гядяр гылмаса, ваъиб ещтийата ясасян, эяряк сцбщ азанындан габаг, яда вя гяза ниййяти олмадан о намазы йериня йетирсин.

 

Сцбщ намазынын вахты

 

Мясяля 749: Сцбщ азанына йахын эцн чыхан тяряфдян бир аьарты йухарыйа тяряф щярякят едир ки, она "биринъи фяър" дейилир. О аьарты йайылан вахт "икинъи фяър" вя сцбщ намазынын яввял вахтыдыр. Сцбщ намазынын ахыр вахты эцняш чыхан вахтыдыр.

 

 

Намаз  вахтынын  щюкмляри

 

 Мясяля 750: Инсан  о заман намаза мяшьул ола биляр ки, вахтын дахил олмасыны йягин едя вя йа ики адил шяхс вахтын дахил олмасыны хябяр веря, бялкя азана вя бир шяхсин хябяриня ки, вахт таныйанды. Буну йягин ется кифайятляня биляр.

Мясяля 751: Яэяр бир шяхси манея васитясиля, мясялян, эюрмямязлик вя йа зинданда олдуьуна эюря намаз вахтынын яввялиндя, вахтын дахил олмаьыны йягин едя билмяся, эяряк намаз вахтынын дахил олмасына ямин олана йа йягинлик тапана гядяр намазы  тя'хиря салсын вя щямчинин яэяр вахтын дахил олмасына йягинлик щасил етмяк цчцн манея цмуми манеялярдян олса, мясялян булуд, тоз вя бу кими шейляр ещтийат лазыма ясасян бу ъцр щярякят етмялидир..

Мясяля 752: Яэяр кечмиш йоллардан бири иля инсана сабит олса ки, намазын вахты дахил олуб вя намаза мяшьул олса, намазын арасында баша дцшся ки, вахт дахил олмайыбдыр, онун намазы батилдир. Щямчинин, о ъцрядир ки, яэяр намаздан сонра баша дцшся ки, тамам намазы вахтдан габаг гылыбдыр. Амма яэяр намазын арасында баша дцшся ки, вахт дахил олубдур, йахуд намаздан сонра баша дцшся ки, намазын арасында вахт дахил олубмуш, онун намазы сящищдир.

Мясяля 753: Яэяр инсан аэащ олмаса ки, эяряк вахтын дахил олмасыны йягин етмяк иля намаза мяшьул олсун, беля ки, намаздан сонра баша дцшся ки, тамам намазы вахтында гылыбдыр, онун намазы сящищдир. Яэяр намазы вахтындан яввял гылдыьыны баша дцшся, йахуд билмяся ки, вахтында гылыб, йа вахтындан габаг, намазы батилдир. Бялкя яэяр намаздан сонра баша дцшся ки, намаз яснасында вахт дахил олубмуш, эяряк о намазы тязядян гылсын.

Мясяля 754: Яэяр вахтын дахил олмасыны йягин ется вя намаза мяшьул олса, намаз арасында вахтын дахил олуб-олмамасы барядя шякк ется, намазы батилдир. Амма яэяр намаз арасында вахтын дахил олмасы барядя йягин ется вя шякк едя ки, намаздан гылдыьы мигдары вахтында гылмышдыр, йа йох, намазы сящищдир.

Мясяля 755: Яэяр намазын вахты о гядяр дар олса ки, намазын мцстящябб ишляриндян бя'зисини ямяля эятирмякля, онун бир щиссяси вахтдан сонра гылынаъагса, эяряк о мцстящябби иши ямяля эятирмясин. Мясялян, яэяр гунуту демякля намазын бир щиссяси вахтдан сонра гылынаъагса, эяряк гунуту демясин.

Мясяля 756:  Бир рцк'ят мигдарында намаз гылмаьа вахты олан шяхс, эяряк намазы яда ниййяти иля гылсын. Амма намазы гясдян эяряк бу вахта кими тя'хиря салмасын.

Мясяля 757: Мцсафир олмайан шяхсин, яэяр эцн батана кими беш рцк'ят намаз гылмаьа вахты вардырса, эяряк зющр вя яср намазынын щяр икисини гылсын. Яэяр аз вахты вардырса, эяряк йалныз яср намазыны гылсын вя сонра зющр намазыны гяза етсин вя щабеля яэяр эеъяйарыйа кими беш рцк'ят гылмаьа вахты вардырса, эяряк шам вя хифтян намазыны гылсын. Яэяр вахты аздырса, эяряк йалныз хифтян намазыны гылсын вя сонра шам намазыны яда вя гяза ниййяти олмадан йериня йетирсин.

Мясяля 758: Мцсафир олан шяхсин, яэяр эцн батана гядяр цч рцк'ят намаз гылмаьа вахты вардырса, эяряк зющр вя яср намазыны гылсын. Яэяр аз вахты вардырса, эяряк йалныз яср намазыны гылсын вя сонра зющр намазыны гяза етсин. Яэяр эеъя йарысына гядяр дюрд рцк'ят намаз гылмаг юлчцсцндя вахты вардырса, эяряк шам вя хифтян намазыны гылсын. Яэяр цч рцк'ят намаз гылмаг юлчцсцндя вахты вардырса, эяряк биринъи хифтян намазыны гылсын вя сонра шамы йериня йетирсин, та бир рцк'ят шам намазындан, вахтында йериня йетирмиш олса вя яэяр цч рцк'ятли намаздан аз вахт олса, эяряк биринъи хифтян намазыны гылсын вя сонра шам намазыны яда вя гяза ниййяти олмадан йериня йетирсин. Беля ки,хифтян намазыны гыландан сонра, мя'лум олса ки, эеъянин йарысына бир рцк'ят, йа чох мигдар вахт-дан галыбса, эяряк дярщал шам намазыны яда ниййяти иля йериня йетирсин.

Мясяля 759: Инсанын намазы вахтын яввялиндя гылмасы мцстящяббдир вя бу щагда чох тювсийя едилмишдир. Эюзляйиб ъамаатла гылмаг кими бир сябябдян эеъикдирмяк бундан гейри щаллардан башга, вахтын яввялиня ня гядяр йахын олса, о гядяр даща йахшыдыр.

Мясяля 760: Яэяр инсанын бир цзрц олуб, вахтын яввялиндя намаз гылмаг истядийи тягдирдя тяйяммцмля намазы гылмаьа начардыр. Яэяр цзрцн вахтын сонуна гядяр галаъаьыны билир вя йа онун арадан галдырылмасындан цмидини кясмишся, вахтын яввялиндя тяйяммцм едиб намаз гыла биляр. Амма яэяр цзрцнцн арадан галхмасына цмидини кясмямишся, эяряк цзрц арадан эедяня гядяр сябр етсин. Яэяр цзрц бяртяряф олмазса, вахтын сонунда намаз гылсын. Намазын йалныз ваъиб ишлярини эюря биляъяк гядяр эюзлямяси лазым дейил. Азан, игамя вя гунут кими намазын мцстящябб ляриня вахт олдуьу щалда да тяйяммцм едиб намазыны мцстящяббаты иля бирликдя йериня йетиря биляр. Лакин тяйяммцмдян кянар диэяр цзрлярдя цзрцнцн бяртяряф олмасындан цмид кясмяся беля намазы вахтын яввялиндя гылмасы ъаиздир; амма вахт сона чатмамышдан яввял цзрц арадан галхса, о намазы йенидян гылмасы эярякдир.

Мясяля 761: Намаз щюкмлярини вя намаздакы шяккляр вя сящвлярля баьлы щюкмляри билмяйян бир кимся яэяр намаз гылдыьы вахт бунлардан бири иля гаршылашаъаьына вя щюкмц юйрянмядийи цзцндян чятин бир щюкмя мцхалифят едяъяйиня ещтимал верирся, бунлары юйрянмяк цчцн намазы вахтын яввялиндян габагламалыдыр. Амма намазы дцзэцн бир шякилдя йериня йетирмяк цмидиля намаза вахтын яввялиндя башларса, бу щалда яэяр щюкмцнц билмядийи бир мясяля иля гаршылашмазса, намазы сящищдир. Яэяр щюкмцнц билмядийи бир мясяля ортайа чыхарса, ещтимал вердийи ики тяряфдян бириня эюря ямял едяряк, намазы тамамламасы ъаиздир; амма намаздан сонра мясяляни сорушмалы, яэяр намазы батил имишся, йенидян гылмалыдыр. Якяр сящищ имишся, йенидян гылмасы лазым дейил. 

Мясяля 762: Яэяр намазын вахты чохдурса вя тялябкар юз тялябини истяйирся, мцмкцн сурятдя эяряк яввял юз боръуну юдясин вя сонра намаз гылсын вя щямчинин о ъцрядир ки, яэяр дярщал йериня йетирилмяли башга бир иш гаршыйа чыхса, мисал цчцн, эюрся ки, мясъид няъисдир, эяряк яввял мясъиди пак етсин вя сонра намаз гылсын. Яэяр намазы яввял вахтда гылса, эцнащ иш эюрмцшдцрся дя, намазы сящищдир.

 

 

 

Тяртибля гылынмасы лазым олан намазлар

 

Мясяля 763: Инсан эяряк яср намазыны, зющр намазындан сонра вя хифтян намазыны шам намазындан сонра гылсын. Яэяр билярякдян яср намазыны зющрдян габаг вя йахуд хифтян намазыны, шам намазындан габаг  гылса, намазы батилдир.

Мясяля 764: Яэяр зющр намазы ниййяти иля намаза мяшьул олса вя намаз арасында эцнорта намазыны гылдыьы йадына дцшся, ниййятини яср намазына дюндяря билмяз. Эяряк ону сындырыб яср намазыны гылсын. Шам вя хифтян намазы да бу ъцрдцр.

Мясяля 765: Яэяр шяхс икинди намазында икян эцнорта намазыны гылмадыьыны йягин едяр вя ниййятини эцнорта намазына чевирдикдян сонра эцнорта намазыны гылмыш олдуьуну хатырларса, ниййяти икинди намазына дюндяриб, вя яэяр намазын бя'зи гисмлярини зющр ниййяти иля йериня йетирмяйибся намазы тамам едя биляр. Йа яэяр йериня йетирибся онлары яср ниййяти иля йериня йетиряряк намазы сона чатдыра биляр. Амма яэяр о гисим (эцнорта ниййятиля йериня йетирмиш олдуьу  гисим)  рцк'ят  олурса,  намазы батилдир. Йеня яэяр рцку вя йа бир рцк'ятин ики сяъдяси олурса да, лазым ещтийата эюря намазы батилдир.

Мясяля 766: Яэяр яср намазынын яснасында шякк едя ки, зющр намазыны гылыб, йа йох, эяряк намазы яср ниййяти иля тамам етсин вя сонра дярщал зющрц йериня йетирсин, амма яэяр вахт о гядяр аз олса ки, намазы тамам едяндян сонра эцняш батаъаг вя бир рцк'ят намаз гылмаьа да вахт олмайаъаг, лазым де-йилдир ки, зющр намазыны гяза етсин.

Мясяля 767: Яэяр хифтян намазында шякк ется ки, шам намазыны гылыб, йа йох, эяряк намазы хифтян ниййяти иля гылсын вя сонра шам намазыны йериня йетирсин. Амма яэяр вахт о гядяр аз олса ки, намазы тамам едяндян сонра эеъя йарысы олаъаг вя бир рцк'ят намаз гылмаьа да вахт олмайаъаг, лазым дейилдир ки, шам намазыны гяза едя.

Мясяля 768: Яэяр хифтян намазында, дюрдцнъц рцк'ятин рцкусуна чатандан сонра шякк едя ки, шам намазыны гылыб, йа йох, эяряк намазы тамам етсин вя сонра яэяр, шам намазына вахт галмыш олса, шам намазыны да гылсын.

Мясяля 769: Яэяр инсан гылдыьы намазы ещтийат цзцндян икинъи дяфя гылса вя намаз арасында йадына дцшся ки, гылдыьы намаздан яввял гыласы олдуьу намазы гылмамышдыр, ниййятини о намаза дюндяря билмяз. Мисал цчцн, яэяр яср намазыны ещтийат цзцндян гылан вахт зющр намазыны гылмадыьы йадына дцшся, ниййятини зющр намазына чевиря билмяз.

Мясяля 770: Ниййяти гяза намазындан яда намазына вя мцс-тящябб намазындан ваъиб намазына дюндярмяк олмаз.

Мясяля 771: Яэяр яда намазынын вахты эениш олса, инсан намаз арасында инсанын бойнунда гяза намазы олдуьу йадына дцшся, ниййяти гяза намазына дюндяря биляр. Амма эяряк ниййяти гяза намазына дюндярмяк мцмкцн олсун, мясялян, яэяр зющр намазына мяшьулдурса, о заман ниййятини сцбщ намазынын гязасына дюндяря биляр ки, цчцнъц рцк'ятин рукусуна дахил олмамыш олсун.

 

Мцстящябб намазлар

 

Мясяля 772: Мцстящябб намазлар чохдур вя онлара "нафи-ля" дейилир. Мцстящябб намазлардан эеъя-эцндцз нафиляляри гылмаг даща  чох тювсийя олунмушдур. Онлар ъцмя эцнцндян башга отуз дюрд рцк'ятдир ки, сяккиз рцк'яти зющрцн нафиляси, сяккиз рцк'яти ясрин нафиляси, дюрд рцк'яти шамын нафиляси вя ики рцк'яти хифтянин нафиляси, он бир рцк'ят эеъя нафиляси вя ики рцк'ят сцбщцн нафилясидир. Хифтян намазынын ики рцк'яти ваъиб ещтийата ясасян отурдуьу йердя гылдыьына эюря бир рцк'ят щесаб олунур. Амма ъцмя эцнцндя зющр вя яср нафи-лясинин он алты рцк'ятиня дюрд рцк'ят дя артырылыр. Даща йахшы одур ки, бу ийирми рцк'яти эцн яйилмямишдян габаг йериня йетиря.

Мясяля 773: Эеъя нафилясинин он бир рцк'ятиндян сяккиз рцк'ятини эеъя нафиляси ниййяти иля вя ики рцк'ятини шяф' намазы ниййяти иля, бир рцк'яти "витр" ниййяти иля гылынмалыдыр. Эеъя нафилясинин камил эюстяриши дуа китабларында дейилмишдир.

Мясяля 774: Нафиля намазларыны отуран йердя гылмаг олар. Амма бцтцн фягищляр демишляр ки, отураг щалда гылдыьы ики рцк'ят нафиля намазы бир рцк'ят щесаблансын. Мясялян, о кяс ки, зющр намазынын сяккиз рцк'ят олан нафиля намазыны отураг щалда гылыр, даща йахшыдыр ки, он алты рцк'ят гылсын. Яэяр витр намазыны отуран йердя гылмаг истяйирся, ики дяня, отураг щалда бир рцк'ятли намаз гылсын. Амма бу ишин даща йахшы олмасы мя'лум дейилдир, лакин беля ки, ряъаян йериня йетирился ейби йохдур.

Мясяля 775: Зющр вя яср намазынын нафилясини эяряк сяфярдя гылмасын вя хифтянин нафилясини беля ки, ряъа гясди иля йериня йетирся, манеяси йохдур.

 

Эцндялик нафилялярин вахты

 

Мясяля 776: Эцнорта намазынын нафиляси эцнорта намазындан яввял гылыныр. Онун вахты эцнортанын яввялиндян башлайыб, ону эцнорта намазындан яввял гылмаьын мцмкцн олдуьу замана гядяр давам едир. Анъаг яэяр бир шяхс эцнортанын нафилясини эцнортадан сонра эюрцнмяйя башлайан шахисин      кюлэясинин онун бойунун йеддидя икисиня чатмасына гядяр, йя'ни яэяр шахисин щцндцрлцйц йедди гарышса, кюлэянин мигдары ики гарыша чатарса, артыг бу вахтда нафиляни гылмадан эцнорта намазыны гылмасы даща йахшыдыр.

Мясяля 777: Икиндинин нафиляси икинди намазындан габаг гылыныр. Онун вахты икинди намазындан  яввял гылма имканы олунъайа гядяр давам едяр; анъаг яэяр бир шяхс ясрин нафилясини шахисин кюлэясинин  йеддидя дюрдцня  йетишинъяйя  гядяр тяхиря саларса, артыг икинди намазыны  гылмасы даща йахшыдыр. Яэяр эцнорта вя йа икиндинин нафилясини вахтындан сонра гылмаг истяся, эцнортанын нафилясини, эцнорта намазындан сонра вя икиндинин нафилясини икинди намазындан сонра гыла биляр. Амма ещтийат олараг, яда вя йа гяза ниййяти етмямялидир.

Мясяля 778: Ахшам нафилясинин вахты ахшам намазынын тамамланмасындан сонра, вахт дахилиндя гылмаг имканы олана гядяр давам едир; анъаг яэяр бир шяхс ону эцняшин батмасындан сонра эюй цзцндя эюрцнян, эюй цзцнцн гярб тяряфиндяки гырмызылыьын итдийи замана гядяр габагларса, артыг хифтян намазы гылмасы даща йахшыдыр.

Мясяля 779: Хифтян нафилясинин вахты хифтян намазынын тамамланмасындан, эеъя йарысына гядярдир. Хифтян намазындан сонра эюзлямядян дярщал гылынмасы даща йахшыдыр.

Мясяля 780: Сцбщ нафиляси сцбщ намазындан яввял гылыныр вя онун вахты эеъя намазы вахтындан эеъя намазыны гыла биляъяк гядяр бир мцддят кечдикдян сонра башлайыб, ону сцбщ намазындан яввял гылмаьын мцмкцн олдуьу замана гядяр давам едир. Амма яэяр бир шяхс сцбщцн нафилясини шярг тяряфдя гырмызылыьын эюрцнмясиня гядяр габагларса, бу вахтда сцбщ намазыны гылмасы даща йахшыдыр.

Мясяля 781: Мяшщур эюрцшя ясасян эеъя намазынын вахты эеъя йарысындан башлайыб сцбщ азанына гядяр давам едир. Амма сцбщ азанына йахын гылынмасы даща йахшыдыр.

Мясяля 782: Мцсафир вя эеъя нафилясини эеъя йарысындан сонра гылмасы юзцня чятин олан шяхс, ону эеъянин яввялиндя йериня йетиря биляр.

 

Ьуфейля намазы

 

Мясяля 783: Мцстящябб намазлардан бири дя ьуфейля намазыдыр ки, шам вя хифтян арасында гылыныр. Онун 1-ъи рцк'я-тиндя фатищядян сонра суря явязиня бу айя охунур:

Вя зяннуни из зящябя муьазибян фязяння ян лян нягдиря яляйщи фянядя физзулумяти янля илящя илля янтя субщанякя инни кунту миняззалиминя фястяъябня лящу вя няъъяйнящу мин-яльямми вя кязяликя нунъил-му'минин.

 

2-ъи рцк'ятдя дя фатищядян сонра суря явязиня бу айя охунур:

Вя индящу мяфятищул-ьяйби ля йялямуща илля щувя йя'ляму мя фил-бярри вял-бящр. Вя мя тясгуту мин вярягятин илля йя'лямущя. Вя ля щяббятин фи зулумятил-ярзи вя ля рятбин вя ля йябисин илля фи китабин мубин.

 

Гунутларда бу дуа охунмалыдыр: яллащуммя инни яс'ялукя би мяфатищил-ьяйбил-ляти ля йя'лямущя илля янтя ян тусаллийя яля Мущяммядин вя яли Мущяммяд вя ян тяф'яля би кязя вя кязя.

 

"Кяза вя Кяза" кялмяляри явязиндя юз щаъятлярини сюйляр вя сонра бу дуаны охуйар: Яллащуммя янтя вялиййу ни'мяти вял гадиру аля талибяти тя'ляму щаъяти фя яс'ялукя бищягги Мущяммядин вя али Мущяммяд яляйщи вя яляйщимуссялам лямма газяйтяща ли.

 

 

 

Гиблянин  щюкмляри

 

Мясяля 784: Мяккяйи-Мц'яззямядяки Кя'бя еви гиблядир. Эяряк намаз онунла цзбяцз гылынсын. Амма бир кяс ки, узагдадыр вя о ъцр дайана ки, дейярляр,-цзц гибляйя намаз гылыр,-кифайятдир. Щямчинин башга ишляр дя (мисал цчцн, щейванатын башыны кясмяк кими) эяряк цзц гибляйя йериня йетирилсин.

Мясяля 785: Бир кяс ки, ваъиб намазы айаг цстя гылыр, эяряк онун синя вя гарны цзц гибляйя олсун. Щятта, онун цзц дя гиблядян чох дюнмямялидир. Айаг бармагларынын да гибляйя гаршы олмасы мцстящябб ещтийатдыр.

Мясяля 786: Бир кяс ки, отуран йердя намаз гылыр, эяряк намаз вахты онун синя вя гарны цзц гибляйя олсун. Щятта цзц дя гиблядян чох дюнмясин.

Мясяля 787: Бир кяс ки, баъармыр отуран йердя намаз гылсын, эяряк намазы саь бюйрц цстя гылсын ки, бядяни, цзц гибляйя олсун. Яэяр мцмкцн дейился, эяряк сол бюйрц цстя гылсын ки, бядяни, цзц гибляйя олсун. О заман ки, саь тяряфля гылмаг мцмкцндцр, лазым ещтийата эюря сол тяряфля гылмасын. Яэяр бу ики щал мцмкцн дейился, эяряк архасы цстя гылсын, о ъцря ки, айагларынын алты цзц гибляйя олсун.

Мясяля 788: Ещтийат намазы, сяъдя вя йаддан чыхмыш тяшящщцд эяряк цзц гибляйя ямяля эятирилсин. Ещтийат мцстящяб-бя эюря, щямчинин сящв сяъдяни цзц гибляйя ямяля эятирсин.

Мясяля 789: Мцстящябб намазы йол эедяркян вя сявар щалда гылмаг олар. Яэяр инсан бу ики щалда мцстящябб намазы гылса, цзц гибляйя олмасы лазым дейилдир.

Мясяля 790: Намаз гылмаг истяйян шяхс гибляни тапмаг цчцн эяряк чалышыб йягин етсин. О шей ки, щюкми-йягиндир (мясялян ики адил шяхсин шящадяти) тапсын ки, гибля щансы тяряфдядир вя яэяр баъармаса, эяряк мцсялманларын мясъидляринин мещрабы иля йа мю'минлярин гябирляри иля, йахуд да башга йолларла ялдя етдийи эцмана ямял етсин. Щятта фасиг, йа кафирин елми гайдаларын васитясиля дедийи сюзляр гибляни танымаьа эцман верирся, кифайятдир.

Мясяля 791: Гибляйя эцманы олан бир шяхс яэяр даща эцълц эцман тапа билярся, юз эцманына ямял етмямялидир. Мясялян, яэяр гонаг ев сащибинин дедийиня ясасян гибляйя эцман тапса, амма башга йолла даща эцълц бир эцман ялдя едя бился, онун сюзцня эяряк ямял етмясин.

Мясяля 792: Яэяр гибляни тапмасы цчцн бир вясиляси йохдурса, йахуд чалышмагла бир эцмана эяля билмирся, бир тяряфя (йя'ни бир йюня) намаз гылса, кифайятдир. Мцстящябб ещтийат  одур ки, ня гядяр ки, намазын вахты эениш олса дюрд тяряфя намаз гылсын.

Мясяля 793: Яэяр йягин, йа эцман едя ки, гибля ики тяряфдян биридир, эяряк щяр ики тяряфя намаз гылсын.

Мясяля 794: Бир нечя тяряфя намаз гылмаг истяйян шяхс, яэяр истяся ки, ики намазы гылсын, мясялян, зющрц вя ясри, эяряк бирини, сонра ися диэярини гылмыш олсун. Мцстящябб ещтийат одур ки, биринъи намазы бир нечя тяряфя гылсын, сонра ися икинъи намазы гылсын.

Мясяля 795: Гибляйя йягинлийи олмайан шяхс, яэяр намаздан башга бир иш эюрмяк истяся, эяряк о иши цзц гибляйя ямяля эятирсин. Мисал цчцн, бир щейванын башыны кясмяк истяся, эцманына ямял етсин вя яэяр эцман мцмкцн дейилдирся, щансы тяряфя янъам верся, сящищдир.

 

 

 

 

Намазда бядяни юртмяк

 

Мясяля 796: Киши эяряк намаз щалында (ону бир кяс эюрмяся дя) юврятини юртсцн вя ян йахшы одур ки, эюбякдян дизя кими юртсцн.

Мясяля 797: Гадын эяряк намаз щалында бядянини тямамиля, щятта башыны вя сачыны юртсцн. Ещтийат мцстящябб одур ки, айагларынын алтыны да юртсцн. Амма цзцнцн дястямазда йуйулан щиссясини, яллярини биляйя кими вя айагларынын цзцнц топуьуна кими юртмяси лазым дейилдир. Амма ваъиб олан мигдары     юртмясиня йягин етмяси цчцн, эяряк цзцн ятрафынын бир гядярини вя билякдян бир гядяр ашаьыны да юртсцн.

Мясяля 798: Инсан унудулмуш сяъдянин гязасыны вя йа унудулмуш тяшящщцдц йериня йетирирся, эяряк юзцнц намаз вахты олдуьу кими юртсцн. Мцстящябб ещтийат одур ки, щямчинин сящв сяъдянин ямяля эятирилмяси вахты юзцнц юртсцн.

Мясяля 799: Яэяр инсан гясдян йа мясяляни билмямяк цзцн-дян тягсир цзцндян намазда юврятини юртмяся, намазы батилдир.

Мясяля 800: Яэяр бир шяхс намаз арасында баша дцшся ки, ювряти ачыгдыр, эяряк ону юртсцн. Лазым дейилдир ки, намазы иадя етсин. Амма ещтийат одур ки, баша дцшся онун ювряти  ачыгдыр, намазын цзвляриндян бир шей ямяля эятирмясин.      Яэяр намаздан сонра баша дцшся ки, ювряти ачыг олмушдур, намазы сящищдир.

Мясяля 801: Яэяр айаг цстя дуран щалда палтары юврятини юртся, башга щалларда, мясялян, руку вя сяъдя щалында юртмяся, беля ки, ювряти ачыг олан вахтда бир вясиля иля ону юртся, онун намазы сящищдир. Амма ещтийат мцстящябб одур ки, о палтарла намаз гылмасын.

Мясяля 802: Инсан намаз цчцн юзцнц от-яляф вя аьаъ йарпаьы иля юртя биляр. Амма мцстящябб ещтийат одур ки, башга бир шей тапмадыгда юзцнц бунларла юртсцн.

Мясяля 803: Инсан чарясиз галыб, юз юврят йерини юртмяйя бир шей тапмаса, юврятинин дяриси бялли олмамаг цчцн она палчыг вя палчыьа бянзяр шей сцртя биляр.

Мясяля 804: Яэяр шяхсин намазда юзцнц юртяъяк бир шейи йохдурса, юзцнц юртяъяк бир шей тапмагдан цмиди кясилмишся намазыны вахтын ахырына сахламасы даща йахшыдыр. Бу щалда яэяр бир шей тапмазса вахтын сонунда намазыны гыла биляр. Амма яэяр намазыны вахтын яввялиндя гылар вя цзрц вахтын сонуна гядяр баги галмазса, ваъиб ещтийат олараг, о намазы йенидян гылмалыдыр.

Мясяля 805: Намаз гылмаг истяйян шяхс яэяр юзцнц юртмяк цчцн щятта аьаъ йарпаьы, от, палчыг вя лыь беля тапмаса вя вахтын сонуна доьру юзцнц юртяъяк бир шей тапаъаьындан цмид кясмиш олса, яэяр аьлы кясян бир шяхсин ону эюрмяйяъяйиндян яминдирся, айагцстя, нормал рцку вя сяъдялярля намаз гыла биляр. Амма яэяр аьлы кясян бир шяхсин ону эюряъяйиня ещтимал верирся, ювряти ачыг олмайаъаг бир шякилдя намаз гылмасы эярякдир. Беля ки, отурараг намаз гыла биляр вя йа нормал рцку вя сяъдяляри бурахыб, онлары ишаряиля йериня йетиряр. Айрыъа лазым ещтийата эюря лцт олан шяхс намаз щалында юврятини язаларынын бя'зиси иля юртмялидир. Мясялян, отурдуьу заман будлары иля, айаг цстя икян ялляри иля ону юртя биляр.

 

Намаз гыланын палтарынын шяртляри

 

Мясяля 806: Намаз гыланын палтарынын алты шярти вардыр:

1. Пак олсун.

2.   Мцбащ олсун.

3. Мурдарын щиссяляриндян олмасын.

4. Яти щарам щейвандан олмасын.

5-6. Яэяр намаз гылан кишидирся, онун палтары халис ипякдян вя гызыллы парчадан олмасын. Бунларын тяфсилаты эяляъяк мясялялярдя дейиляъякдир.

 

Биринъи шярт

 

Мясяля 807: Намаз гыланын палтары эяряк пак олсун. Яэяр бир кяс ихтийары юзцндя оланда няъис бядянля вя либасла намаз гылса, намазы батилдир.

Мясяля 808: Бир шяхс тягсир цзцндян билмяся ки, няъис палтарла вя бядянля намаз батилдир йа няъис палтар вя бядянля намаз гылса, лазым ещтийата эюря намазы батилдир.

Мясяля 809: Яэяр тягсири цзцндян мясяляни билмямяклик васитясиля няъис бир шейин няъис олдуьуну билмирся, мясялян, билмяся ки, кафирин тяри няъисдир, онунла намаз гылса, лазым ещтийата эюря намазы батилдир.

Мясяля 810: Яэяр бир кяс йягин ется ки, бядян йа либасы няъис дейилдир вя намаздан сонра баша дцшся ки, няъис имиш, намазы сящищдир.

Мясяля 811: Бядян вя йа палтарынын няъис олдуьуну унудараг намаз яснасында вя йа намаздан сонра вязиййятини хатырласа, яэяр онун унутмасы юз е'тинасызлыг вя сящлянкарлыьындан баш вермишся, лазым ещтийат олараг о намазы йенидян гылмалыдыр. Яэяр вахт кечмишся, намазын гязасыны ямяля эятирмялидир. Якс тягдирдя намазы йенидян гылмасы лазым дейил. Амма яэяр намаз яснасында йадына дцшся, сонракы мясялядя изащ олунаъаг щюкмя эюря ямял етмялидир

Мясяля 812: Вахт эениш икян намаз гылмагда олан бир шяхс намаз яснасында бядян вя йа либасынын няъис олдуьуну, бился вя намаза башладыгдан сонра няъис олдуьуна ещтимал верярся, бядян вя йа либасыны йудуьу йа да либасыны чыхардыьы вя йа дяйишдирдийи тягдирдя намаз позулмазса, намазда икян бядян вя йа либасыны йумалы вя йа либасыны дяйишдирмяли, йа да юврят йерини юртян башга бир шей варса, о либасыны чыхармалыдыр. Амма яэяр бядян вя йа либасыны йумадыьына вя йа чыхармадыьына, йа да либасыны дяйишдирмядийи заман намаз позулаъаг щалдадырса, йахуд либасыны чыхармаьы иля чылпаг галаъагса, ваъиб ещтийат олараг о намазы пак палтарла йенидян гылмалыдыр.

Мясяля 813: Вахт дар икян намаз гылмагда олан бир шяхс, яэяр намазда икян палтарынын няъис олдуьуну бился вя намаза башладыгдан сонра няъис олдуьуна ещтимал верярся, палтарыны йумаг, дяйишдирмяк вя йа чыхармаг намазы позмайаъаг бир щалда олурса вя либасыны чыхара билирся, о либасы йумалы вя йа     дяйишдирмяли, йа да башга бир шей иля юврят йери юртцлцдцрся, либасы чыхарараг намазы тамамламалыдыр. Амма яэяр юврят йерини айры бир шей юртмямишся вя либасы йумаьа вя йа дяйишмяйя имканы да йохдурса, щямин палтарла намазы тамамлайа биляр.

Мясяля 814: Вахт дар икян намаз гылмагда олан бир шяхс яэяр намазда икян бядянинин няъис олдуьуну бился, намаза башладыгдан сонра няъис олдуьуна ещтимал верярся, бядяни йумаг намазы позмазса, йумалыдыр. Амма яэяр намазы позаъаг щалдадырса, о щалла намазы тамамламалыдыр вя щямин намаз сящищдир.

Мясяля 815: Бир кясин бядян вя либасынын пак олмасына шякки варса, ахтарыб онда бир шей эюрмяся вя намаз гылса, намаздан сонра баша дцшся ки, бядян, йа либасы няъис имиш, онун намазы сящищдир. Амма яэяр ахтарыш апармаса лазым ещтийата ясасян намазы икинъи дяфя гылсын. Яэяр вахты кечся, гязасыны гылмалыдыр.

Мясяля 816: Яэяр палтарыны суйа чякся вя йягин ется ки, пак олмушдур вя онунла намаз гылса, намаздан сонра баша дцшся ки, пак олмайыб, намазы сящищдир.

Мясяля 817: Яэяр бядян вя йа либасында ган эюрся вя йягин ется ки, няъис ганлардан дейилдир (мясялян, йягин ется ки, аьъаганад ганыдыр) намаздан сонра баша дцшся ки, о ганлардандыр ки, онларла намаз гылмаг олмаз, намазы сящищдир.

Мясяля 818: Яэяр йягин ется ки, бядяниндя вя йа палтарында олан ган о няъис гандандыр ки, намаз онунла сящищдир, мясялян, йягин ется ки, йара вя чибан ганыдыр, неъя ки, намаздан      сонра баша дцшся ки, о ган намазы батил едян ганлардан имиш, намазы сящищдир.

Мясяля 819: Яэяр бир шейин няъис олмасыны унутса вя бядяни, йахуд палтары рцтубятля она йетишся вя йадындан чыхан щалда намаз гылса вя намаздан сонра йадына дцшся, намазы сящищдир. Амма йадындан чыхан няъисли бир шейин йашлыьына бядяни тохунса, юзцнц суйа чякмямиш гцсл едиб, намаз гылса, гцслц вя намазы батилдир. Мяэяр бу ъцр олар ки, гцсл едяндя, бядян дя щямчинин пак олар. Щямчинин яэяр дястямаз цзвляриндян бир йерин, йаддан чыхмыш няъис олан бир шейя рцтубятля йетишся вя ораны суйа чякмямишдян яввял дястямаз алса вя намаз гылса, дястямаз вя намазы батилдир. Дястямаз аланда, дястямаз цзвляри пак оларса бу истиснадыр.

Мясяля 820: Бир кясин ки, йалныз бир палтары вар, яэяр бядян, йа либасы няъис олса вя онлардан бирини суйа чякмяк гядяриндя су олса, лазым ещтийат одур ки, бядянини суйа чяксин вя няъис палтар иля намаз гылсын. Ъаиз дейилдир ки, палтары суйа чяксин вя няъис бядянля намаз гылсын. Амма яэяр палтарда няъасатлар чох олса, мцхяййярдир ки, щяр щансыны истяйир суйа чяксин.

Мясяля 821: Бир кясин ки, няъис либасдан башга диэяр либасы йохдур, эяряк няъис либасла намаз гылсын вя намазы сящищдир.

Мясяля 822: Бир кясин ики палтары варса, яэяр билир ки, онлардан бири няъисдир вя билмир няъис олан щансыдыр, вахты варса, эяряк щяр ики палтарла намаз гылсын. Мясялян, истяся зющр вя яср намазы гылсын, эяряк щяр бириля бир зющр вя бир яср намазы гылсын. Амма яэяр вахты дардырса, щяр щансы иля намаз гылса кифайятдир.

 

Икинъи шярт

 

Мясяля 823: Намаз гыланын либасы эяряк мубащ олсун. Гясби палтар эеймяйин щарам олмасыны билян шяхс, йа тягсири цзцндян мясяляни билмяся, яэяр о гясдян о либасла намаз гылса, ещтийата ясасян намазы батилдир. Амма о шейляр ки, ювряти тянщалыгда юртмцр вя щямчинин о шейляр ки, щал-щазырда намаз гыланын ъибиндя ола вя онларла юртцнмяк имканы олса беля (мясялян, бюйцк дясмал вя йа шал) намаз гылан онлар иля юртцнмямиш олса вя щямчинин о шейляр ки, намаз гылан онлар иля юртцнмцшдцр, амма башга мцбащ эейими варса, бцтцн бу щалларда о юртцклярин гясби олмасы намаза зяряр йетирмяз, щярчянд ещтийат одур ки, онлары тярк етсин. 

Мясяля 824: Бир кяс ки, билир гясби палтар эеймяк щарамдыр, амма онунла намаз гылмаьын щюкмцнц билмир, яэяр гясдян гясби палтарла намаз гылса йухарыда дейилдийи кими, ещтийата ясасян намазы батилдир.

Мясяля 825: Яэяр палтарынын гясб олмасыны билмяся вя йа унутса вя онунла намаз гылса, намаз сящищдир. Лакин яэяр бир шяхс юзц палтары гясб ется вя гясб етмясини унудуб онунла намаз гылса, ещтийата ясасян намазы батилдир.

 

Мясяля 826: Палтарынын гясби олдуьуну билмяйян вя йа унудан шяхс намазда икян буну анлайарса, яэяр юврят йерини юртмяйя башга бир шейи варса, дярщал намазын мувалаты позулмадан о палтары чыхарта билирся, ону чыхартмалыдыр. Анъаг юврятини юртмяйя айры бир шейи йохдурса вя йа дярщал гясби палтары чыхарта билмирся, йахуд чыхардыьы тягдирдя намазын мувалаты позулаъагса, бир рцк'ят намаз гыла биляъяк вахт олса беля, намазы позуб гясби олмайан палтарла намаз гылмалыдыр. Яэяр бу гядяр вахт йохдурса, намаз щалында икян о палтары чыхарыб, чылпаг адамларын тя'лиматы цзря намазы тамамламалыдыр.

Мясяля 827: Яэяр бир шяхс ъаныны горумаг цчцн гясби палтарла намаз гылса, йахуд, мисал цчцн, оьрунун гясби палтары апара билмямяси цчцн онунла намаз гылса, намазы сящищдир.

Мясяля 828: Яэяр хумсу верилмяйян пул иля палтар алса, о либас иля намаз гылмаьын щюкмц, гясби палтар иля намаз гылмаьын щюкмц иля ейнидир.

 

Цчцнъц шярт

 

Мясяля 829: Намаз гыланын палтары (щятта о шейляр ки, тякъя ювряти юртмцр, лазым ещтийата ясасян) эяряк атыъы ганы олан юлмцш щейванын цзвляриндян олмасын (йя'ни о щейван ки, дамары кясиляндя ондан ган сычрайыр). Лакин яэяр балыг вя илан кими атыъы ганы олмайан юлц щейвандан палтар щазырланса, мцстящябб ещтийат одур ки, онунла намаз гылмасын.

Мясяля 830: Щярэащ няъис мурдардан бир шей ки, онун рущу вардыр. Мясялян, яти вя дяриси  намаз гыланын цстцндя олса, намазынын сящищлийи узаг дейилдир.

Мясяля 831: Яэяр яти щалал мурдарын тцк вя йуну кими рущу олмайан бир шей намаз гыланын йанында олса, йа онунла щазырланмыш палтарла намаз гылса, намазы сящищдир.

 

Дюрдцнъц шярт

 

Мясяля 832: Намаз гыланын башга палтары (ювряти юртян шейлярдян башга) мясялян, ъораб эяряк йыртыъыларын цзвляриндян бялкя лазым ещтийата эюря, мцтляг яти щарам олан щейвандан олмасын. Щямчинин, эяряк бядян вя либасы о щейванын сидийиня, няъисиня, йа тяриня, сцдцня вя тцкцня гарышмасын. Амма яэяр щейванын бир тцкц палтарын цзяриндя олса зяряри йохдур. Онлардан бир шей, мисал цчцн гутуйа гойуб юзц иля эютцрся щюкм ейнидир.

 

Мясяля 833: Яэяр яти щарам олан щейванын аьзынын, бурнунун суйу, йа башга рцтубяти (мясялян, пишийин) намаз гыланын бядяниндя йа палтарында олса, намазы батилдир. Яэяр гуру олса вя онун ейни арадан эется, намазы сящищдир.

Мясяля 834: Яэяр бир шяхсин аьыз суйу, тяри вя йа тцкц намаз гыланын палтарында олса, ейби йохдур вя щабеля ъаиздир мирвари, мум вя бал иля намаз гылсын.

Мясяля 835: Яэяр шякк ется ки, палтары яти щалал, йа яти щарам щейвандандыр, дахилдя щазырланыб, йа хариъдя онунла намаз гылмаг  ъаиздир.

Мясяля 836: Мя'лум дейилдир ки, сядяф яти щарам олан щейванын цзвцндяндир, инсанын онунла намаз гылмасы ъаиздир.

Мясяля 837: Намазда халис хяз вя синъаб(дяля) дяриси     эейинмяйин ейби йохдур. Амма мцстящябб ещтийат одур ки, синъаб дяриси иля намаз гылынмасын.

Мясяля 838: Яэяр о либасла ки, билмир, йа йаддан чыхарыб ки, яти щарам щейвандандыр, намаз гылса, ещтийат мцстящябб одур ки, намазы тякрар гылсын.

 

Бешинъи шярт

 

Мясяля 839: Киши цчцн гызылдан тохунмуш палтар эеймяк вя онунла намаз батилдир. Амма гадына намазда вя башга вахтларда ейби йохдур.

Мясяля 840: Гызыл эейинмяк, мисал цчцн, синяйя гызыл зянъир  тахмаг, бармаьа гызыл цзцк тахмаг, гола гызыл голбаглы саат баьламаг, гызыл ейняк тахмаг кишийя щарам вя онунла намаз гылмаг батилдир. Амма гадын цчцн намазда вя гейри вахтларда ейби йохдур.

Мясяля 841: Яэяр бир киши билмяся, йахуд йадындан чыхса ки, палтары вя йа цзцйц гызылдандыр вя йа шякки вардырса, онунла намаз гылса, намазы сящищдир.

 

 

 

Алтынъы шярт

 

Мясяля 842: Намаз гылан кишинин палтары, щятта ярягчини вя шалварынын баьы мцстящябб ещтийата ясасян эяряк халис ипякдян олмасын. Намазда диэяр вахтларда да ону эейинмяси щарамдыр.

Мясяля 843: Яэяр палтарын астары тамамиля вя йа бир щиссяси халис ипякдян олса, киши цчцн ону эейинмяк щарам вя онунла намаз батилдир.

Мясяля 844: Бир палтар ки, билмир халис ипякдир вя йа башга бир шейдир, ону эеймяк ъаиздир вя онунла намазын ейби йохдур.

Мясяля 845: Яэяр кишинин ъибиндя ипяк дясмал вя йа она охшар бир шей олса, ейби йохдур вя намазы батил етмир.

Мясяля 846: Гадын цчцн намаз вя йа башга вахтда халис ипяк эеймяйин ейби йохдур.

Мясяля 847: Гясби халис ипяк вя гызылдан тохунмуш палтары чарясизликдян эейинмяйин манечилийи йохдур. Щямчинин о кяс ки, чарясизлик цзцндян палтар эейинмялидир вя бунлардан башга бир палтары йохдур, бу палтарла намаз гыла биляр.

Мясяля 848: Яэяр гясби палтардан башга бир палтары йохдурса вя палтар эейинмяйя ещтийаъы йохдурса, эяряк чылпаглара аид эюстяришя ямял етсин вя намазы гылсын.

Мясяля 849: Йыртыъы щейвандан щазырланмыш палтардан башга бир палтары олмайан шяхс яэяр палтар эеймяк мяъбуриййятиндядирся, о палтарла намаз гыла биляр. Амма яэяр палтар эеймяк мяъбуриййятиндя дейился, чылпаглар цчцн сюйлянян тя'лимат цзря намаз гылмалыдыр. Йеня дя йыртыъы олмайан, амма яти щарам олан щейвандан щазырланан либасдан башга бир палтары олмайан шяхс яэяр палтар эеймяк мяъбуриййятиндя олмазса, ваъиб ещтийата эюря бир дяфя о либасла, бир дяфя дя чылпаглар тя'лиматына эюря олмагла ики намаз гылмалыдыр.

Мясяля 850: Яэяр кишинин халис ипяк, йа гызылдан тохунмуш палтардан башга палтары олмаса, неъя ки, палтары эейинмяк ялаъсызлыг дейился, эяряк чылпаглара аид эюстяришя ямял етсин вя намазыны гылсын.

Мясяля 851: Яэяр оурятини юртмяк цчцн бир шейи йохдурса, ваъибдир ки, алсын йа кирайя етмяли олса да щазырласын. Амма яэяр ону щазырламаг цчцн о гядяр пул лазымдыр ки, ялиндя олдуьуна нисбятян чохдур вя йа яэяр пулу палтар цчцн хяръ ется, вязиййятиня зяряр едяъякдир, чылпаглара аид олан эюстяришля намазыны гыла биляр.

Мясяля 852: Бир кясин ки, палтары йохдур, яэяр башгасы она палтар баьышласа, йа иъаряйя верся, буну гябул етмяйин онун цчцн язиййяти йохдурса, эяряк гябул етсин. Бялкя яэяр иъаря етмяк вя йа палтарын баьышланмасыны тяляб етмяк онун цчцн чятин олмаса, эяряк палтары олан шяхсдян иъаря алсын вя йа палтарын она баьышланмасыны истясин.

Мясяля 853: Парчасы, рянэи вя модели адяти олмайан о щалда ки, шяхсиййятиня щюрмятсизлик эятиря биляр, о палтары эеймяк щарамдыр. Амма о палтарла намаз гылса, оуряти юртмяк цчцн олса, намазы сящищдир.

Мясяля 854: Кишинин гадын палтары эейинмяси вя гадынын киши палтары эейинмяси, ону юзц цчцн бир эейим тярзи гярар вердийи тягдирдя ещтийата эюря щарамдыр. Амма щяр тягдирдя о палтарла гылынан намаз сящищдир.

Мясяля 855: Яэяр узанмыш щалда намаз гылмасы лазым эялян шяхсин йорьаны йыртыъы щейванын вя щятта лазым ещтийата эюря щяр ъцр яти щарам олан щейванын парчаларындан олса, няъис йа да халис ипякдян олса ону эеймяк дейиляъяк шякилдя бцрцндцйц тягдирдя онунла намаз гылмаг ъаиз дейилдир. Амма ону садяъя цзяриня юртмяйин щеч бир манечилийи йохдур вя намаза да бир зяряр йетирмяз. Лакин дюшяйин щяр щалда бир зяряри йохдур. Амма яэяр ону да эеймяк дейиляъяк шякилдя юзцня бцрцся, йорьанын щюкмцнц дашыйыр.

 

Намаз гыланын бядян вя палтарынын пак олмасынын

лазым олмадыьы щаллар

 

Мясяля 856: Ашаьыда фяргляри изащ олунаъаг бу цч щалда намаз гыланын бядян вя йа палтары няъис оларса, намазы сящищдир:

1. Бядяниндя олан йара, ъяращят вя йа чибан васитясиля палтарына вя йа бядяниня ган булашырса.

2. Бядян вя йа палтары бир дирщямдян аз, (тягрибян шящадят бармаьынын уъу гядяр олур) гана булашмыш олурса

3. Няъис бядян вя йа палтарла намаз гылмаьа мяъбурдурса айрыъа бир щалда да яэяр намаз гыланын йалныз палтары няъис олурса, намазы сящищдир. Бу щал намаз гыланын ъораб вя ту-манбаьы кими кичик палтарынын няъис олдуьу щалдыр (йя'ни бунларын няъис олмасынын манечилийи йохдур). Бу дюрд щала аид щюкмляр фяргляри иля ашаьыда изащ олунаъагдыр.

Мясяля 857: Намаз гыланын бядяни вя йа палтарында йара, ъяращят вя йа чибан ганы оларса, о йара ъяращят вя йа чибан йахшылашынъайа гядяр щямин ганла намаз гыла биляр. Йеня яэяр ганла эялян мурдар вя йа йара цзяриня гойулан дярман няъис оларса вя онун палтар вя йа бядяниня булашарса, щюкм ейнидир.

Мясяля 858: Яэяр тез йахшылашан вя йуйулмасы асан олан бир кясик вя йа йарайа аид ган намаз гыланын бядян вя йа палтарында олса, намазы батилдир.

Мясяля 859: Яэяр бядянин вя йа палтарынын йарайа узаг олан бир йери йаранын рцтубяти иля няъис олурса, онунла намаз гылмаг ъаиз дейилдир. Амма яэяр бядян вя йа палтарынын нормал щалда йарадан рцтубят йетишяъяк мигдары о рцтубятля няъис олурса, онунла намаз гылмаьын манечилийи йохдур.

Мясяля 860: Яэяр кюзц чюлдя олмайан бавасир йарасындан вя йа аьыз, бурун вя йа буна бянзяр ичиндя олан йарадан эялян ган бир кимсянин бядян вя йа палтарында олурса, защирян онунла намаз гыла биляр. Амма кюзц чюлдя олан бавасирдян эялян ганла шцбщясиз олараг намаз гылмаг ъаиздир.

Мясяля 861: Бядяниндя йара олан бир шяхс, яэяр бядян вя йа палтарында дирщямдян чох мигдарда олан бир ган эюрцрся вя онун йарадан эялян ганмы, йохса башга бир ганмы олдуьуну билмирся ваъиб ещтийата эюря онунла намаз гылмамалыдыр.

Мясяля 862: Бядяниндя бир нечя йара олуб вя бир тяк йара щесаб олаъаг шякилдя бир-бирляриня йахын олурларса, щамысы йахшылашанадяк онларын ганы иля намаз гылмаьын манечилийи йохдур. Амма яэяр щяр бири айры бир йара сайылаъаг гядяр бир-бирляриндян узаг олурларса, щансы йахшылашса намаз цчцн о йарадан бядян вя палтара булашан ганы йахаламалыдыр.

Мясяля 863:  Яэяр ийня уъу гядяр щейз ганы намаз гыланын бядян вя йа палтарында оларса, намазы батилдир. Лазым ещтийата эюря донуз кими ейни няъис олан щейванын ганы иля мурдар вя яти щарам олан щейванын ганы вя нифас вя истищазя ганы да ейни щюкмц дашыйыр. Амма инсан ганы вя яти щалал щейван ганы кими диэяр ганлар бядянин бир нечя йериндя олса беля цст-цстя бир дирщям мигдарындан аз оларларса, онунла намаз гылмаьын ейби йохдур.

Мясяля 864: Астарсыз палтарла тюкцлцб архасындан чыхан ган бир ган щесаб едилир. Амма яэяр онун архасына айры бир ган дяймиш олса, щяр бирисини айры щесаб етмяк эярякдир. Буна эюря палтарынын цзц вя архасында эюрцнян ган цст-цстя бир дирщямдян аз олса, онунла намаз гылмаг сящищдир, яэяр чох олса батилдир.

Мясяля 865: Яэяр ган астарлы палтарын цстцня тюкцлцр вя астарына да йетиширся вя йа астарына тюкцлцб цзцня дя чыхырса, щяр бирини айры ган щесаб етмяк эярякдир. Амма яэяр мясялян, « халг арасында » бир ган сайылаъаг гядяр бир-бириля битишик олурларса, бир ган сайылмасы эярякдир. Буна эюря дя палтарын цзц вя астарында олан ган дирщямдян аз оларса, онунла намаз сящищдир. Яэяр чох оларса, батилдир.

Мясяля 866: Яэяр бядян вя йа палтарында олан ган дирщямдян аз олур, вя она бир рцтубят дяйяндян сонра ятрафа йайылырса, о рцтубят вя ган бирликдя бир дирщям мигдарынъа олмазса беля, онунла намаз батилдир. Амма яэяр рцтубят йалныз гана дяйяр вя ятрафа йайылмазса, защирян онунла намаз гылмаьын бир манечилийи йохдур.

Мясяля 867: Яэяр бядян вя йа палтар гана булашмайыб ислаг олараг гана дяймяси нятиъясиндя няъис олурса, няъис олан миг-дар бир дирщямдян аз беля олса, онунла намаз гылынмаз.

Мясяля 868: Яэяр бядян вя йа палтарда олан ган дирщямдян аз олур вя она башга бир няъасат да дяйярся, мясялян, онун цзяриня бир дамла бювл тюкцлцрся, о бядянин вя йа палтарын айры бир йериня дя дяйирся, онунла намаз гылмаг ъаиз дейилдир. Бялкя бядян вя йа палтарын айры бир йериня дяймяйибся беля, ваъиб ещтийата эюря онунла намаз гылмаг сящищ дейилдир.

Мясяля 869: Намаз гыланын арагчын вя ъораб кими оурят йерини юртмяйян кичик палтарлары няъис олурса, яэяр мурдар вя ит кими ейни няъис щейвандан дцзялдилмямишся, лазым ещтийата ясасян онларла намаз сящищдир. Йеня яэяр няъис цзцкля намаз гыларса, манечилийи йохдур.

Мясяля 870: Намаз гыланын цстцндя няъис дясмал, ачар, бычаг вя буна бянзяр шейлярин олмасы ъаиздир. Щятта мцтляг няъис бир палтарын намаз гыланын йанында олмасынын намаза бир зяряри йохдур.

Мясяля 871: Яэяр онун бядян вя йа палтарында олан ганын бир дирщямдян аз олдуьуну билир, амма яфв олунмайан ганлардан олдуьуна ещтимал верирся, о ганла намаз гылмасы ъаиздир вя йуйулмасы лазым дейил.

Мясяля 872: Яэяр палтар вя йа бядяниндя олан ган бир дирщямдян аз олур вя яфв олунмайан ганлардан олдуьуну билмядян намаз гылыр, сонра да яфв олунмайан ганлардан олдуьу айдынлашырса, намаз йенидян гылмаг эяряк дейил. Йеня яэяр ганын бир дирщямдян аз олдуьуна е'тигад едиб намаз гылыр вя сонра да бир дирщям мигдарынъа вя йа даща чох олдуьу цзя чыхырса, о намазы йенидян гылмаг лазым дейил.

 

Намаз гыланын палтарында мцстящябб олан шейляр

 

Мясяля 873: Намаз гыланын палтарында бир нечя шей мцс-тящяббдир. Яммамя гоймаг вя яммамянин уъуну чянянин алтына салмаг, яба вя аь палтар эеймяк, пак палтар эеймяк, хош ятир ишлятмяк, ягиг цзцк тахмаг бунлара мисалдыр.

 

Намаз гыланын палтарында мякрущ олан шейляр

 

Мясяля 874: Бир нечя шей намаз гыланын палтарында мякрущдур. О ъцмлядян гара, чиркли, дар палтар эейинмяк, шяраб ичянин палтарыны эеймяк, наъасатдан пящриз етмяйянин палтарыны эеймяк, палтарын дцймялярини ачыг гоймаг, цзяриндя шякил олан цзцйц бармаьа тахмаг вя цзяриндя шякил олан палтар эеймяк.

 

Намаз гыланын йери

 

Намаз гыланын мяканынын йедди шярти вардыр:

Биринъи: одур ки, мцбащ олсун.

Мясяля 875: Бир кяс гясби мцлкдя намаз гылса, яэяр халча вя тахт бу кими шейлярин цстцндя беля олса, лазым ещтийата ясасян намазы батилдир. Амма гясби таван алтында вя гясби хеймядя намаз гылмаьын манечилийи йохдур.

Мясяля 876: Мянфяяти башгасынын малы олан бир мцлкдя оранын мянфяятиня сащиб олан шяхсин иъазяси олмадан намаз гылмаг гясби бир йердя намаз гылмаг щюкмцндядир. Мясялян, кирайя едилмиш бир евдя ев сащиби вя йа башга бириси еви кирайяляйян шяхсин изни олмадан намаз гыларса, ещтийата ясасян намазы батилдир. Йеня яэяр меййит малынын цчдя бирини бир йеря парчаланмасына вясиййят етмишся, малын цчдя бири айрылмайынъайа гядяр онун мцлкцндя намаз гылмаг олмаз.

Мясяля 877: Бир кяс мясъиддя отурса, яэяр башгасы ону кянар ется вя онун йерини ишьал ется вя о йердя намаз гылса, намазы сящищдир, эцнащ етмиш олса да.

Мясяля 878: Яэяр бир йер ки, билмир гясбидир намаз гылыр вя намаздан сонра баша дцшцр, йа бир йерин гясб олдуьуну йаддан чыхартса, намаз гылса вя намаздан сонра йадына дцшся, онун намазы сящищдир. Амма бир кяс  бир йери гясб ется, яэяр йадындан чыхса вя орада намаз гылса, намазы ещтийата ясасян батилдир.

Мясяля 879: Яэяр бир йерин гясб едилмиш олдуьуну вя ондан истифадя етмяйин щарам олдуьуну билир, амма гясб едилмиш йердя намазын манечилийи олдуьуну билмязся дя, орада намаз гыларса, ещтийата ясасян намазы батилдир.

Мясяля 880: Ваъиб намазыны миник цзяриндя гылмаг мяъ-буриййятиндя олан бир шяхсин яэяр миндийи щейван вя йа йящяри, йа да налы гясб едилмиш оларса, намазы батилдир. О минийин цзяриндя мцстящябб бир намаз гылмаг истярся дя, щюкм ейнидир.

Мясяля 881: Бир мцлкдя башга бириси иля ортаг олан шяхс ортаьынын щиссяси айрылмамыш, шярикинин иъазяси олмадан о мцлкцн бир шейиндян истифадя едя билмяз вя орада намаз гыла билмяз.

Мясяля 882: Хумс верилмямиш пулла бир мцлк алса, о мцлкц ишлятмяк (истифадя етмяк) щарам вя орада намаз гылмаг ъаиз дейилдир.

Мясяля 883: Яэяр мцлкцн сащиби дили иля намаз гылмаьа иъазя верся вя инсан онун гялбян разы олмамасыны бился, о мцлкдя намаз гылмаг ъаиз дейилдир. Яэяр иъазя вермяся вя инсан йягин ется ки, гялбян разыдыр, онда намаз гылмаг ъаиздир.

Мясяля 884: Зякат вя бянзяри олан щагглардан борълу олан бир меййитин мцлкцндян истифадя етмяк яэяр намаз гылмаг кими о щагглары вермякдян бир зидд олмазса, мирасчыларын иъазяси иля манесиздир. Йеня яэяр онун боръуну верибляр вя йа вермяйя замин олурларса да, онун мцлкцндян истифадя етмяйин манечилийи йохдур.

Мясяля 885: Халга борълу олан бир меййитин мцлкцндян истифадя етмяк, зякат вя буна бянзяр щагглардан борълу олан бир меййитин мцлкцндян истифадя етмяйин щюкмцндядир.

Мясяля 886: Яэяр меййитин боръу олмазса, амма онун мирасчыларындан бя'зиси кичик вя йа дяли, йа да гаиб оларса, онларын вялиляринин иъазяси олмадан о мцлкдян истифадя етмяк щарамдыр вя орада намаз гылмаг ъаиз дейилдир.

Мясяля 887: Айрысынын мцлкцндя намаз гылмаг анъаг ачыг-ъа изн верилдийи вя йа намаз гылмаьа да мцсащидя етмиш олдуьуну эюстярян бир сюз сюйлядийи (заман бир кимсяйя онун евиндя отурмаьа вя йатмаьа изн вермиш олур ки, бундан намаз гылмаьа да мцсаидя етмиш олдуьу анлашылыр) йа да инсан айры бир йолдан мцлк сащибинин разы олдуьуна эцман сахладыьы тяг-дирдя ъаиздир.

Мясяля 888: Чох эениш яразилярин сащиби кичик вя йа дяли олса, йахуд орда намаз гылмаьа разы олмаса беля, орада намаз гылмаг ъаиздир. Ятрафында дивар вя гапы олмайан ачыг йерлярдя дя сащибляриндян иъазя алмадан намаз гылына биляр. Амма яэяр онларын сащиби кичик вя йа дяли олурларса, йа да разы олмадыьы зянн едилирся, лазым ещтийат олараг онларда намаз гылынмамалыдыр.

 

Икинъи шярт

 

Мясяля 889: Намаз гыланын мяканы, ваъиб намазларда эяряк о ъцр олмасын ки, щярякятин шиддятиндян, намаз гыланын гийамына, ихтийари рцку вя сяъдяляриня мане олсун. Бялкя лазым ещтийата ясасян бядянин арамына мане олмасын. Яэяр вахтын дарлыьындан, йахуд башга ъящятдян машын, эями вя гатар кими щярякят едян йердя намаз гылмаг мяъбуриййятиндя галса, мцмкцн олан гядяр, эяряк сакитлийя (бядянин) вя гибляйя ямял етсин. Яэяр онлар гиблядян башга тяряфя щярякят етсяляр, гибляйя тяряф дюнсцн.

Мясяля 890: Автомобилдя, эямидя, гатар вя бу кими йерлярдя онларын дайандыьы вахт манечилийи йохдур. щямчинин щярякят етдийи вахт, намаз гыланын бядянинин арам олмаьына мане олмайан тярздя щярякят едя.

Мясяля 891: Арпа, буьда хырманында вя бу кими йерлярдя ки, щярякятсиз дурмаг олмур, намаз батилдир.

 

Цчцнъц шярт

 

Эяряк о йердя намазы там гыла биляъяйиня ещтималы олсун. О йерлярдя ки, кцляк, йаьыш вя ъамаат вар вя ямин дейил ки, намазы тамам едя билмяз, сящищ дейилдир. Яэяр тясадцфян намазы тамам ется дя.

Мясяля 892: О йердя ки, орада галмаг щарамдыр, мясялян, учмасына аз галмыш таванын алтында намаз гылса, бахмайараг ки, эцнащ етмиш олур, намазы сящищдир.

Мясяля 893: Цзяриндя дайанмаьы вя отурмаьы щарам олан бир шейин цстцндя намаз гылмаг. Мясялян, Аллащын ады йазыл-мыш халчанын бир йериндя яэяр гцрбят гясдиня мане олурса, сящищ дейил. 

 

 

Дюрдцнъц шярт

 

Одур ки, намаз гыланын таваны о юлчцдя олсун ки, намаз гылан дцз дайана билсин вя щямчинин руку вя сяъдя етмяк цчцн йер олсун.

Мясяля 894: Яэяр ялаъсыз олса ки, намаз гыланын йериндя дайанмаг мцмкцн олмасын. Лазымдыр ки, отураг намаз гылсын. Яэяр рцку вя сяъдяйя имкан олмаса, онлар цчцн баш иля ишаря етсин.

Мясяля 895: Пейьямбяр (с.я.в.) вя имамларын (я.с.) гябирляринин габаьында ки, онлара ещтирамсызлыг олур, намаз гылмасын. Галан башга щалларда ейби йохдур.

 

Бешинъи шярт

 

Одур ки, намаз гыланын мяканы яэяр няъисдирся о щалда йаш олмасын ки, рцтубят онун бядян йа либасына чатмасын. Амма о йер ки, алны онун цзяриня гойур яэяр няъис олса, щятта щям дя гуру олса беля, намаз батилдир. Мцстящябб ещтийат одур ки, намаз гыланын мяканы яслян няъис олмасын.

 

Алтынъы шярт

 

лазым ещтийат олараг гадын кишидян далда дайанмалыдыр. Гадынын сяъдя етдийи йер, кишинин сяъдя щалында икян дизляринин йери мигдарында олаъаг гядяр гадын ондан архада дайанмалыдыр.

Мясяля 896: Яэяр гадын киши иля бярабяр вя йа габагда дурса вя бащям намазда олсалар, эяряк намазы тякрар гылсынлар вя щямчинин яэяр бири о бирисиндян намаза тез дурсалар да.

Мясяля 897: Яэяр киши вя гадын ки, бярабяр дайаныблар, йа гадын габагда дайанса вя намаз гылсалар, дивар йа пярдя, йа башга бир шей арада олса ки, бир-бирлярини эюрмясяляр, йа араларында он зира фасиля олса, щяр икисинин намазы сящищдир.

 

Йеддинъи шярт

 

Намаз гыланын алын йери, дизлярин вя айаг бармагларынын башындан дюрд бармагдан чох алчаг, йа уъа олмасын. Бу мясялянин тяфсилаты сяъдянин щюкмляриндя дейиляъякдир.

Мясяля 898: Намящрям киши вя гадынын бир йердя ки, ещтимал верирляр эцнащын ваге олмасына, о йердя олмалары щарамдыр. Мцстящябб ещтийат одур ки, о йердя намаз гылмасынлар.

Мясяля 899: Тар чалынан вя бу кими шейляр истифадя олунан йерлярдя намаз гылмаг батил дейилдир. Яэяр ки, она гулаг асмаг вя истифадя етмяк эцнащдыр.

Мясяля 900: Ваъиб ещтийат одур ки, Кя'бя евиндя вя онун дамында ихтийар щалында ваъиби намаз гылмасын, амма ялаъ-сыз щалда ейби йохдур.

Мясяля 901: Кя'бя евиндя вя дамында мцстящябб намаз гылмаьын ейби йохдур. Бялкя мцстящяббдир ки, Кя'бя евиня дахил оланда щяр рцкунун мцгабилиндя ики рцк'ят намаз гылсын.

 

Намаз гылмаьын мцстящябб олдуьу йерляр

 

Мясяля 902: Исламын мцгяддяс шяриятиндя намазы мясъиддя гылмаьа даир чох тювсийяляр олмушдур. Бцтцн мясъидлярдян цстцн Мясъидул-щярамдыр. Ондан сонра Пейьямбярин  (с.я.в.) мясъидидир вя ондан сонра Куфя мясъиди, сонра бейтул-мугяддяс мясъиди вя сонра щяр шящярин ъаме' мясъиди вя сонра мящялля мясъиди вя ондан сонра ися базар мясъиди йахшыдыр.

Мясяля 903: Гадынлар цчцн ян йахшы одур ки, юз намазларыны о йердя гылсынлар ки, намящрямдян горунмаг башга йерлярдян мцнасиб олсун. Истяр бу йер евдя олсун йа мясъиддя, йа башга йердя.

Мясяля 904: Имамларын (я) щярямляриндя намаз гылмаг мцстящяббдир, бялкя мясъиддян даща йахшыдыр. Щязрят Ямирял мю'минин ялейщиссяламын мцтящщяр (пак) щяряминдя намаз гылмаг ики йцз мин (200.000) рцк'ят намаза бярабярдир.

Мясяля 905: Мясъидя чох эетмяк вя намаз гыланы олмайан мясъидя эетмяк мцстящяббдир. Мясъидля гоншу олан шяхсин цзрц олмаса, мясъиддян башга йердя намаз гылмасы мякрущдур.

Мясяля 906: Мцстящяббдир ки, инсан мясъидя эетмяйян шяхсля хюряк йемясин, ишляриндя онунла мяслящятляшмясин, гоншусу олмасын, она гыз вериб гыз алмасын.

 

Намаз гылынмасы мякрущ олан йерляр

 

Мясяля 907: Бир нечя йердя намаз гылмаг мякрущдур. О ъцмлядян:

1) Щамамда.

2) Шоранлыг йердя.

3) Инсанын гаршысында.

4) Ачыг гапы гаршысында.

5) Проспектдя, хийабанда вя о кцчядя ки, орадан кечян кясляр цчцн язиййят олмасын вя онлара зящмят вермяк щарамдыр.

6) Од вя чыраьын гаршысында.

7) Ашпазханада вя од кцряси олан йерлярдя.

8) Сидик йери олан гуйу вя чала гаршысында.

9) Шякилля цзбяцз, цстцня пярдя чякился истиснадыр.

10) Ъцнуб шяхс олан отагда.

11) Шякил вя щейкял (рущу олан) олан йердя щятта намаз гылан онунла цзбяцз олмаса да.

12) Гябрин гаршысында.

13) Гябрин цстцндя.

14) Ики гябрин арасында.

15) Гябиристанлыгда.

Мясяля 908: Ъамаатын кечдийи йердя намаз гылан вя йа намазда икян гаршысында бир шяхс олан кимсянин, юнцня бир шей гоймасы мцстящяббдир. Бир чубуг вя йа ип парчасы олса кифа-йятдир.

 

 

 

***

 

Home page book