ÌßÑÚÈÄÈÍ ÙÞÊÌËßÐÈ |
Мясяля 887: Мясъидин йер, таван, дам вя дахили диварыны няъис етмяк щарамдыр. Онун няъис олдуьуну анлайан щяр бир шяхсин, дярщал онун няъасатыны арадан галдырмасы âÿ ïàê-ëàíìàñû лазымдыр. Мясъидин диварынын хариъини дя няъис етмямяк ещтийат-мцстящяббдир. Амма яэяр оларса, ону арадан галдырмаг лазым дейил. Амма яэяр мясъидин диварынын хари-ъини няъис етмяк, мясъидин щюрмятсизлийиня сябяб оларса, ялбяття щарамдыр. О щиссяни ïàêëàéûá арадан галдырмагла, щюрмятсизлийи арадан галдырмаг лазымдыр.
Мясяля 888: Яэяр бир шяхсин мясъиди пакламаьа эцъц чат-мазса вя йа кюмяйя ещтийаъы олуб, ону тапмазса, мясъиди пакла-маг она ваъиб дейил. Амма яэяр башгасына хябяр вердийи тяг-дирдя паклама ишинин апарылаъаьыны билирся, беля ки, ня-ъасятин галмасы щюрмятсизлийя сябяб оларса, она хябяр вер-мяси эярякдир.
Мясяля 889: Яэяр мясъидин няъис олан бир йерини пакламаг, ораны позмадан вя йа газмадан да мцмкцн дейился, бу иш, аз бир тяхриби вя йа газмаьы тяляб едирся, газмаг вя йа учурмаг ъцзи мигдарда олса, йа мясъидя щюрмятсизлийин арадан галдырыл-масы бюйцк мигдарда сюкмяйя вя йа газмаьа баьлыдырса, ораны газмалары вя йа тяхриб етмяляри эярякдир. Якс тягдирдя ора-ны тяхриб етмяси èøêàëëûäûð. Газылан йерин долдурулмасы вя учурулан йерин тякрар дцзялдилмяси ваъиб дейилдир. Амма яэяр мясъидин кярпиъи кими бир шей няъис оларса, мцмкцн ол-дуьу тягдирдя йудугдан сонра, тякрар юз йериня гоймалары ла-зымдыр.
Мясяля 890: Яэяр бир мясъиди гясб едиб, онун йериндя ев вя буна бянзяр бир шей тиксяляр вя йа артыг она мясъид дейил-мяйяъяк гядяр хараб оларса, ону няъис етмяк щарам дейил. Ам-ма яэяр (няъис оларса,) ону пакламаг ваъиб дейилдир.
Мясяля 891: Имамларын (я.с) щярямини няъис етмяк щарам-дыр вя няъис олса, яэяр няъис галмасы щюрмятсизликдирся, ону пакламаг ваъибдир, щятта мцстящябб ещтийат одур ки, щюр-мятсизлик олмаса да пакласынëàð.
Мясяля 892: Яэяр мясъидин щясири йа ковролити няъис олса эяряк ону суйа чякясян, амма яэяр няъис олан йери кясмяк даща йахшы олса, эяряк кясилсин. Амма онун е'тина олунаъаг гядяр бюйцк щиссясини кясмяк, йахуд нюгсанлы олмасына сябяб ола-ъаг шякилдя пакламаг мящялли ишкалдыр. Амма яэяр онун тярк олунмасы щюрмятсизлийя сябяб оларса, щямин гайдада пакланмалыдыр.
Мясяля 893: Ейни-няъисин вя мцтянняъисин мясъидя апа-рылмасы, мясъидя щюрмятсизлик олса, щарамдыр. Щятта ещти-йат мцстящябб одур ки, ещтирамсызлыг олмаса да, ейни-няъис мясъидя апарылмасын. Амма яэяр инсана баьлы олан бир шей, мясялян инсанын бядян вя йа палтарында олан йара ганы кими шейляри апармаьын ейби йохдур.
Мясяля 894: Яэяр мясъидя мярсийяханлыг цчцн чадыр чякся-ляр, халча дюшясяляр, гара чяксяляр вя чай бцсаты эятирсяляр, яэяр бу ишляр мясъидя зяряр эятирмяся вя намаз гылмаг цчцн манечилик тюрятмяся, ейби йохдур.
Мясяля 895: Мясъиди гызылла зинятляндирмямяк ваъиб-ещ-тийатдыр. Инсан вя щейван кими рущу олан шейлярин рясмляри иля зинятляндирмямяк ещтийат-мцстящяббдир.
Мясяля 896: Яэяр мясъид хараб да олса, ону сатмаг, йахуд мцлкя дахил етмяк олмаз.
Мясяля 897: Мясъидин гапы-пянъярясини вя башга шейля-рини сатмаг щарамдыр. Яэяр мясъид хараб олса, эяряк онлары щямин мясъидин тя’мириня ишлятсинляр. Яэяр о мясъидя йа-рамаса, эяряк башга мясъиддя ишлядясян. Амма яэяр о бири мясъидляря дя йарамаса, ону сата билярляр вя онун пулуну яэяр мцмкцндцрся, щямян мясъидин тя’мириндя, яэяр ещтийаъ йохäóðса, башга мясъидин тя’мириндя ишлятсинляр.
Мясяля 898: Мясъид тикмяк вя йа учулмагда олан мясъиди тя’мир етмяк мцстящяббдир. Яэяр бир мясъид тя’мир олун-маüà ãàáèë îëмайаъаг дяряъядя ó÷óá-äàüûëìûøñà, ону сюкцб йенидян тикя билярляр; щятта ъамаатын ещтийаъы цчцн сюкцл-мямиш бир мясъиди учуруб, даща да бюйцдя билярляр.
Мясяля 899: Мясъиди òÿìèçëÿìÿê, мясъиди чырагларыны йандырмаг мцстящяббдир. Мясъидя эетмяк истяйян шяхсин хош ятир вурмасы, пак вя гиймятли палтарыны эеймяси вя баш-маьынын алтыны няъасят олмадыьыны билмяк цчцн йохлама-сы мцстящябдир. Мясъидя дахил оланда яввял саь айаьыны, чы-ханда ися сол айаьыны атмасы мцстящяббдир. Щямчинин инса-нын щамыдан габаг мясъидя эялиб, щамыдан сонра мясъиддян чыхмасы да мцстящяббдир.
Мясяля 900: Мцстящяббдир ки, инсан мясъидя дахил олдугда тящиййят âÿ мясъидя щюрмят мягсяди иля 2 рцк'ят намаз гылсын вя яэяр башга мцстящябб, йахуд ваъиб намаз гылса, кифайятдир.
Мясяля 901: Мясъиддя йатмаг (яэяр инсан чарясиз олмаса), дцнйа сющбятляри етмяк, бир сянятля мяшьул олмаг вя няси-щятли олмайан ше’рляр охумаг мякрущдур. Щямчинин аьызын, бурунун вя синянин бяльямини мясъидя тюкмяк мякрущдур, щятта бя’зи вахтларда щарамдыр. Щямчинин итмиш шейи тяляб етмяк, сяси йцксялтмяк мякрущдур. Амма азаны уъа сясля демя-éèí манечилийи йохдур.
Мясяля 902: Дялинин мясъидя дахил олмасына йол вермяк мякрущдур. Щямчинин, намаз гыланлара зящмят веряъяйи вя йа мясъиди няъис едяъяйи ещтималы вардырса, ушаьын да мяс-ъидя дахил олмасына йол вермяк ейни щюкмц дашыйыр. Бу ики щалдан башга, ушаьы мясъидя эÿтèрмяйин ейби йохдур щятта бя'зи щалларда да ушаьы мясъидя апармаг даща йахшыдыр. Со-ьан, сарымсаг вя бу кими шейляри йейиб, аьзынын гохусу ъама-аты наращат едян шяхсин дя мясъидя дахил олмасы мякрущдур.
Мясяля 903: Киши вя гадынын эцндялик ваъиб намазлардан габаг азан вя игамя демяси мцстящяббдир. Диэяр ваъиб вя мцс-тящябб намазлар цчцн ися, азан вя игамя ìÿøðó’ (øÿð’è ãàíóí) дейилдир. Амма ъамаатла гылынан Фитр вя Гурбан байрамы на-мазларындан яввял цч дяфя ''Яссялат'' демяк мцстящяббдир.
Мясяля 904: Ушаьын дцнйайа эялдийи биринъи эцн йахуд эюбя-йи дцшмяздян яввял саь гулаьына азан вя сол гулаьына игамя демяк мцстящяббдир.
Мясяля 905: Азан 18 ъцмлядир:
Дюрд дяфя: Яллащу якбяр
Ики дяфя: Яшщяду ян лà илàщя илляллащ
Ики дяфя: Яшщяду яння Мущяммядян рясулуллащ
Ики дяфя: Щяййя яляссялащ
Ики дяфя: Щяййя ялял-фялащ
Ики дяфя: Щяййя яла хяйрил-ямял
Ики дяфя: Яллащу якбяр
Ики дяфя: Лà илàщя илляллащ
Игамя ися 17 (он йедди) ъцмлядир, йя'ни ÿââÿëäÿ ики дяфя ''Яллащу якбяр'' äåéèëèð, ''Лà илàщя илляллащ'' азанын сонундан бир дяфя азалдылыр, ''Щяййя яла хяйрил-ямял'' дедикдян сонра ися ики дяфя ''Гяд гамятиссялàщ'' ялавя едилир.
Мясяля 906: ''Яшщяду яння Ялиййян вялиййуллащ'' азан вя ига-мянин щиссяси дейилдир. Амма ''Яшщяду яння Мущяммядян Ря-сулуллащ''-дан сонра, гясди-гцрбятля дейилмяси йахшыдыр.
اَللهُ اَكبَر
Яллащу якбяр, Йя’ни: Аллащ-тяала вясф едиля билмякдян даща бюйцкдцр.
اَشهَدُ اَن لاَ اِلهَ الاّ اللهُ
Яшщяду янла илащя илляллащ
Шящадят верирям ки, тяк вя бярабяри олмайан Аллащдан башга ибадятя лайиг бир илащ, ìÿ’бóä йохдур.
اَشهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ الله
Яшщяду яння Мущяммядян Рясулуллащ
Шящадят верирям ки, Мущяммяд Аллащын бяндяси вя Рясу-лудур.
اَشهَدُ اَنَّ اَمِيرَ المؤمِنِينَ عَلِيًّا وَلِىّ الله
Яшщяду яння Ялиййян Ямирул-ìу’мининя Вялийéуллащ
Шящадят верирям ки, Щязрят Яли (я) мю’минлярин ямири вя бцтцн халга Аллащын тя’йин етдийи вялиси, ðÿùáÿðèдир.
حَىَّ عَلَى الصّلوةِ
Щяййя яляссялàщ
Намаза тялясин!
حَىَّ عَلَى الفَلاَحِ
Щяййя ялял-фялàщ
Ниъат йолуна тялясин!
حَىَّ عَلَى خَيرِ الْعَمَلِ
Щяййя ялà хяйрил-ямял
Бцтцн ишлярин хейирлисиня òÿëÿñèí ки, бу намаздыр.
قَد قَامَتِ الصَلوةُ
Гяд гамятис-сялàщ
Намаз башланмышдыр.
لاَ اِلَهَ اِلاّ الله
Ла илащя илляллащ
Тяк вя бярабяри олмайан Аллащдан башга ибадятя лайиг бир илащ, ìÿ’áóä йохдур.
Мясяля 907: Азан вя игамяíèí ъцмляляри арасында чох ара верилмямялидир. Яэяр онларын арасында нормадан чох фаси-ля бурахыларса, ону йенидян тякрар етмяк лазымдыр.
Мясяля 908: Азан вя игамя охуйаркян, сяси боьаза ñàëìàã яэяр ьина щалыны алырса, йя’ни азан вя игамяни ойун вя яйлян-ъя мяълисляриндя мащны охуйанлар кими охуйарса, щарамдыр. Амма яэяр ьина олмазса, (áîüàçà ñàëìàã) мякрущдур.
Мясяля 909: Ики намазын ардыъыл вя онларын мцштяряк вахтында гылындыьы щяр йердя, яэяр намаз гылан биринъи на-маз цчцн азан охумушдурса, истяр Зилщиъъя айынын 9-ъу эцнц олан ßряфя эцнц Яряфатда олмаса беля, зющрцн фязилят вах-тында гылынан вя йа эцнорта вя икинди намазыны Мяш’ярул-щарамда гылан шяхс цчцн Гурбан байрамы ахшамынын иша на-мазынын фязилят вахтында гылынан ахшам вя хифтян намаз-лары кими о ики намазы бирликдя гылмаг йахшы олсун вя йа ол-масын, сонракы намаздан азан сагит олур. Ялбяття, бу йерляр-дя азанын сагит олмасы о ики намаз арасында ясла фасиля ол-мадыьы вя йа чох аз фасиля олдуьу тягдирдядир. Амма нафиля намазы вя тя’гибин фасиля олмасынын зяряри йохдур. Ваъиб ещтийат олараг бу ики йердя Яряфя эцнцндя вя Мяш'ярдя щяр-чянд ìÿøðó’ олма гясди иля азан охунмамалыдыр, щярчянд бу сон ики йердя ìÿøðó’ гясди олмадан охумаг åùòèéàòà õèëàôäûð.
Мясяля 910: Ъамаат намазы цчцн азан вя игамя дейилмишся, о ъамаатла намаз гылан шяхс юз намазы цчцн азан вя игамя охумамалыдыр.
Мясяля 911: Яэяр намаз гылмаг мягсяди иля мясъидя эедяð-ñÿ вя ъамаат намазынын битмиш олдуьуну эюрярся, сыралар позулуб, ъамаат даьылмамышса, юз намазы цчцн азан вя игамя охумайа биляр. Йя’ни онлары охумаг артыг тя'кидли мцстящябб дейилдир. Щятта азан охумаг истяся дя, чох йавашдан охумасы йахшыдыр. Айры бир ъамаат намазы òÿøêèë åòìÿê истяся дя, азан вя игамя демямялидир.
Мясяля 912: Яввялки мясялядя дейилян щаллардан башга, 6 шяртля азан вя игамя сагит олур:
1. Ъамаат намазы мясъиддя олмалыäûð; яэяр мясъиддя ол-мазса, азан вя игамя сагит олмур.
2. О намаз цчцн азан вя игамя охунмуш олмалыäûð.
3. Ъамаат намазы батил олмамалыäûð.
4. Онун гылмаг истядийи намазла ъамаат намазы бир мякан-да олмалыäûð; беля ки, яэяр ъамаат намазы мясъидин ичя-рисиндя олñà вя о, мясъидин дамында намаз гылмаг истяся, азан вя игамя охумасы мцстящяббдир.
5. Ъамаат намазы яда олмалыäûð; амма о мцнфярид гылыр-са онун намазынын да яда олмасы шярт дейилдир.
6. Онун намазы иля ъамаат намазынын вахты мцштяряк ол-малыäûð; мясялян, щяр икиси éà эцнорта вя йа икинди намазы гылмалы вя йа ъамаатла гылынан намаз эцнорта вя онун нама-зы икинди вя йахуд онун намазы зющр вя ъамаатла гылынан на-маз икинди олмалыдыр. Амма яэяр ъамаат намазы сон вах-тында гылынан икинди намазы олса, о ися ондан сонра ахшам намазыны яда олараг гылмаг истяйирся, азан вя игамя сагит ол-маз.
Мясяля 913: Яэяр яввялки мясялядя сюйлянян шяртлярдян цчцнъцсцндя шякк едярся, йя’ни ъамаат намазынын сящищ олуб-олмадыьына шякк едярся, азан вя игамя ондан сагитдир. Амма éåðäÿ ãàëàí беш шяртин бириндя шякк едярся, йахшы олар ки, азан вя игамяни десин. Амма яэяр шякки ъамаатда оларса, ðÿ-úà (гябул олма) цмиди иля охумалыдыр.
Мясяля 914: Башгасынын е’лан ìÿãñÿäèля вя йа ъамаат нама-зы цчцн охудуьу азаны ешидян шяхсин, ешитдийи щяр гисми сяс-сиз олараг тякрар етмяси мцстящяббдир.
Мясяля 915: Башгасынын азан вя игамясини ешитмиш олан шяхс, истяр онунла бирликдя сюйлямиш олсун вя йа олмасын, о азан вя игамя иля гылмаг истядийи намаз арасында чохлу фаси-ля олмамышса, ешитмяйин яввялиндян намаз гылмаг гясди олмушса, онун юз азан вя игамясиня кифайят едя биляр. Амма бу щюкм, йалныз имамын ешитмиш олдуьу, йахуд тякъя мя'му-мун ешитмиш олдуьу ъамаат барясиндя ишкаллыдыр.
Мясяля 916: Киши гадынын азаныны ляззят гясди иля дин-лярся, ондан азан сагит олмаз, щятта гадынын азаныны ешит-мякля ондан азанын сагит олмасы мцтляг шякилдя ишкаллы-дыр.
Мясяля 917: Ъамаат намазынын азан вя игамясини киши охумалыдыр; амма гадынларын ъамаат намазында гадын да азан вя игамя охуйарса, кифайятдир. Кишиляри гадынлара мящ-рям олан ъамаат намазында гадынын азан вя игамяси иля ки-файятлянмяк мящялли ишкалдыр.
Мясяля 918: Игамя азандан сонра охунмалыдыр. Ùÿì÷èíèí, игамяни айаг цстя вя щядясдян пак олараг (дястямаз, гцсл вя йа тяйяммцмлц олараг) охунмасы шяртдир.
Мясяля 919: Яэяр азан вя игамянин кялмялярини ардыъыл сюйлямязся, мясялян, ''щяййя ялял-фялащ''ы, ''щяййя яляс-сялàщ''-дян яввял сюйляйярся, сыранын позулдуьу йердян тякрар оху-малыдыр.
Мясяля 920: Азан вя игамя арасында фасиля бурахмама-лыдыр; Яэяр азанла игамя арасында, охунан азанûí бу игамяйя аид сайылмайаъаüû гядяр фасиля верся, азаны батилдир. Ùÿì-÷èíèí яэяр азан вя игамя иля намаз арасында, охунан азан вя игамяíèí о намаза аид сайылмайаъаüû гядяр фасиля верся, о азан вя игамя батилдир.
Мясяля 921: Азан вя игамя ярябъя сящищ охунмалыдыр; беля ки, яэяр ярябъя ñÿùâ охуñà вя йа бир щярфин йериня айры бир щярф сюйляйÿрся, йа да онун áàøãà äèëäÿ, ìÿñÿëÿí тцркъя тяр-ъцмясини сюйляйирся, сящищ дейилдир.
Мясяля 922: Азан вя игамя намаз вахты дахил оландан сонра охунмалыдыр; яэяр гясдян вя йа унудараг вахтындан яввял охуйарса, батилдир. Лакин, 732-ъи мясялядя изащ олундуьу ки-ми, яэяр намаз яснасында вахт дахил олдуьу тягдирдя, о нама-зын сящищ олдуьуна щюкм едилирся, ондан яввял охунан азан вя игамя дя сящищдир.
Мясяля 923: Игамяйя башламамышдан яввял азан охуйуб-охумадыьында øÿêê åòñÿ, азан охумалыдыр. Амма игамяйя башладыгдан сонра азан охуйуб-охумадыьында øÿêê åäÿðся, азан охумасы лазым дейилдир.
Мясяля 924: Азан вя игамя охуйаркян, бир щиссяни охумаьа башламамышдан, ондан яввялки ъцмляни охуйуб-охумады-ьында øÿêê åäÿðñÿ, øÿêê етдийи ъцмляни охумалыдыр. Амма азан вя игамянин áèð щиссясини охуйаркян, ондан яввялêè ъцм-ляни охуйуб-охумадыьында øÿêê åäÿðся, ону охумасы лазым дейил.
Мясяля 925: Инсанын азан охуйаркян цзц гибляйя олмасы, дястямазлы вя йа гцсллц олмасы, яллярини гулагларына гой-масы, сясини йцксялдиб узатмасы, азанын ъцмляляри арасын-да бир аз фасиля вермяси вя онларын арасында данышмамасы мцстящяббдир.
Мясяля 926: Игамя охуйаркян инсанын бядянинин щярякят-сиз (арам) олмасы, ону азандан бир аз астадан охумасы вя ъцм-лялярини бир-бириня йапышдырмамасы мцстящяббдир. Анъаг игамянин ъцмляляри арасында, азанын ъцмляляри арасында бурахдыьы фасиля гядяр, фасиля вермямялидир.
Мясяля 927: Азан вя игамя арасында бир аддым атмаг, бир аз отурмаг, сяъдя етмяк, зикр охумаг, дуа етмяк, бир аз сяссиз да-йанмаг, данышмаг вя йа ики рцк’ят намаз гылмаг мцстящяббдир. Амма сцбщ намазынын азан вя игамяси арасында данышмаг мцстящябб дейилдир.
Мясяля 928: Азан охумаг цчцн тя’йин едилян шяхсин адил, вахты билян вя эур сясли олмасы, азаны йцксяк бир йердя дура-раг охумасы мцстящяббдир.
Намазын ваъибаты он бир шейдир:
1. Ниййят.
2. Гийам, йя’ни айаг цстя дурмаг.
3. ''Тякбирятул-ещрам'', йя’ни намазын яввялиндя ''Яллащу-якбяр'' демяк.
4. Рцку.
5. Сяъдя.
6. Гираят.
7. Зикр.
8. Тяшящщцд.
9. Салам.
10. Тяртиб.
11. Мцвалат, йя’ни намазын щиссялярини ардыъыл, ôàñèëÿ-ñèç демяк.
Мясяля 929: Намазын ваъибатындан бя’зиси намазын рцкнц сайылыр. Йя’ни яэяр инсан онлары йериня йетирмяся, истяр гяс-дян истярся сящвян àðòûá олса, намаз батил олур. Бя’зиляри рцкн дейилдир, йя’ни яэяр сящвян азалса, намаз батил олмур. Намазын рцкнц бешдир:
1. Ниййят.
2. Тякбирятул-ещрам.
3. Рцкуйа битишик гийам, йя’ни рцкудан яввял айаг цстя дур-маг.
4. Рцку.
5. Бир рцк’ятдя ики сяъдя.
Амма гясдян артырылса, мцтлягян намаз батил олур вя о су-рятдя ки, сящв цзцндян рцку, йа бир рцк’ятдя ики сяъдяни ар-тырса, намаз лазым ещтийата ясасян батилдир. Якс тягдирдя ба-тил дейилдир.
Мясяля 930: Инсан, намазы гцрбят гясдиля, йя’ни Аллащын дярэащында бяндячилик вя Онун ямрини йериня йетирмяк гяс-диля гылмалыдыр. Амма ниййяти гялбиндян кечирмяси вя йа дили иля ''дюрд рцк’ят зющр намазы гылырам гцрбятян иляллащ'' сюзцнц демяси лазым (âàúèá) дейилдир.
Мясяля 931: Яэяр зющр вя йа яср намазыны гыларкян, ''дюрд рцк’ят намаз гылырам'' дейя ниййят едярñÿ, амма о намазын зющр вя йа яср намазы олдуьуну мцяййян етмязся, намазы батилдир. Амма зющр намазыны биринъи намаз, ясри дя икинъи намаз ки-ми тя'йин едярся кифайятдир. Щямчинин мясялян; зющр нама-зынын гязасы бойнуна ваъиб олан шяхс, зющр намазынын вах-тында, зющр намазынын ядасыны вя йа гязасыны гылмаг истя-йярся, гылаъаьы намазы ниййятиндя мцяййян етмялидир.
Мясяля 932: Инсан, намазынын башланьыъындан сонуна гя-дяр ниййятиндя баги галмалыдыр. Беля ки, яэяр намаз яснасын-да ''ня едирсян'' дейя сорушуларса, ня ъаваб веряъяйини билмя-йяъяк гядяр гяфлятдя оларса, намазы батилдир.
Мясяля 933: Инсан, йалныз мцтяал Аллащын ãàðøûñûíäà áÿíäÿ÷èëèê эюстярмяк âÿ Îíóí ямрини йериня йетирмяк цчцн намаз гылмалыдыр. Беля ки, рийа, йя’ни þçöíö халга эюстярìÿê цчцн намаз гылан шяхсин намазы батилдир. Истяр сырф халга эюстярìÿê цчцн олсун, истярся щям Аллащы, щям дя халгы бир-ликдя эюз юнцня алсын, фярги йохдур.
Мясяля 934: Намазын бир гисми Аллащдан башгасы цчцн йе-риня йетирилÿрся, истяр о щисся Ùямд кими ваъиб олан бир щис-ся олсун, истяр гунут кими мцстящябб олсун, яэяр гейри-илащи гясди намазын щамысына сирайят едярñÿ (мясялян, рийа гясди иля бир ямялдя олса ки, о ъцз'я шамилдир, йаинки о щиссяни йе-нидян йериня йетирмяк намазы батил едян бир артыглыьын мей-дана эялмясиня йол ачарса, намазы батилдир. Яэяр намазы Ал-лащ ризасы цчцн гылырñà, лакин ъамаата эюстярмяк цчцн мяс-ъид кими хцсуси бир йердя вя йа вахтын яввяли кими бялли бир вахтда, йа да ъамаат намазы кими хцсуси бир тярздя гылырса, намазы батилдир.
Мясяля 935: ''Яллащу-якбяр''и щяр намаздан яввял демяк ваъиб вя рцкндцр. ''Яллащ'' вя ''Якбяр''ин щярфлярини, еляъя дя Яллащ вя Якбяр кялмялярини ардыъыл демяк лазымдыр. Щабе-ля эяряк бу ики кялмя ярябъя дцзэцн дейèëñèí, яэяр ярябъя сящв дейился, йахуд мясялян, онун тяръцмясини фарсъа деся, ся-щищ дейилдир.
Мясяля 936: Мцстящябб ещтийат одур ки, намазын тякбиря-тул-ещрамыны ондан яввял охудуьу шейляря, мясялян, игамяйя вя тякбирдян яввял охудуьу дуалара бирляшдирмясин.
Мясяля 937: Яэяр инсан, ''Яллащу Якбяр'' кялмясини ондан сонра охудуьу шейя, мясялян; ''Бисмиллащир-рящманир-рящим'' кялмясиня битишдирмяк истяйярся, ''якбяр''ин ''р'' щярфини зяммя иля охумасы даща йахшыдыр. Амма ваъиб намазда ону сонракы кялмяйя битишдирмямяк ещтийат-мцстящяббдир.
Мясяля 938: Тякбирятул-ещрам дейян вахтда, эяряк ваъиб на-мазда бядян сакит (àðàì) олсун. Яэяр гясдян бядяни щяря-кятдя олан заман тякбирятул-ещрам деся, батилдир.
Мясяля 939: Инсан, тякбир, Ôатищя, суря, зикр вя дуаны ян азы юзц, юз сясини дуйа биляъяк шякилдя охумалыдыр. Яэяр гулаьынын аьыр ешитмяси вя йа кар олмасы, йа да чох ñÿñ-êöé олмасы сябябиндян юз сясини дуйа билмязся, бир манея ол-мадыгда, дуйа биляъяйи шякилдя охумалыдыр.
Мясяля 940: Щяр щансы бир сябяб цзцндян лал олан вя йа ди-линдяки хястялик сябяби иля ''Яллащу Якбяр''и сюйляйя бил-мяйян бир шяхс, неъя сюйляйя билирся, о ъцр дя демялидир. Щеч ъцр сюйляйя билмирся, тякбири гялбиндян кечирмяли вя онун ляфзини эюстярмяйя уйьун олаъаг шякилдя бармаьы иля ишаря етмяли вя мцмкцн олдуьу тягдирдя дил вя додагларыны да тяр-пятмялидир. Анъаг анаданэялмя лал олан бир шяхс, тякбири сюйляйян шяхсляр кими дил вя додаьыны щярякят етдирмяли вя онун цчцн бармаьы иля дя ишаря етмялидир.
Мясяля 941: Тякбирятул-ещрамдан ÿââÿë ашаьыда эюстяри-лян дуаны ряъа гясди иля охумаг мцстящяббдир:
''Йа мущсину гяд ятàкял-муси’. Вя гяд ямяртял-мущсиня ян йятяъàвязя янил-муси’. Янтял-мущсину вя янял-муси’. Бищягги Мущяммядин вя али Мущяммяд. Сялли яла Мущяммядин вя али Мущяммяд. Вя тяъàвяз ян гябищи мà тя’лямó минни''.
Йя’ни: ''Ей бяндяляриня ещсан едян Аллащ, эцнащкар бяндян Ñянин гапына эялиб вя Ñян ямр етмисян ки, хейирхащ, эцнащ-кары баьышласын, Ñян хейирхащсан, мян ися эцнащкар. Мущям-мяд вя Али-Мущяммяд (ялейщис-сяламын) хатириня Þз рящмя-тини (ñàëàâàò) Мущяммяд вя Али Мущяммядя эюндяр вя мян-дян баш вермиш пис ишляри баьышла''.
Мясяля 942: Мцстящяббдир ки, намазын биринъи тякбири вя намазын арасындакы тякбирляри дейян вахтда ялляри гулагла-рын мцгабилиня галдырсын.
Мясяля 943: Яэяр тякбирятул-ещрамын дейиб-демямясиндя шякк ется, беля ки, гираятдян бир шейи охумаьа мяшьул олуб-са, шяккиня е’тина етмямяли вя яэяр бир шей охумайыбса, тяк-бир демялидир.
Мясяля 944: Яэяр тякбирятул-ещрамы дедикдян сонра, ону дцзэцн дейиб-демядийи барядя шякк едярся, истяр бир шейи оху-маьа башламыш олсун вя йа олмасын, шяккиня е’тина етмямя-лидир.
Мясяля 945: Тякбирятул-ещрам дейилян вахтдакы гийам иля рцкуйа битишик гийам адланан, рцкудан габагкы гийам рцкндцр. Амма Ùямд-суря охунан вахтдакы гийам вя рцкудан сонракы гийам рцкн дейилдир. Яэяр бир шяхс ону унудараг éåðèíÿ éåòèð-мяся, намазы сящищдир.
Мясяля 946: Тякбирятул-ещрамы гийам щалында деìÿñèíÿ ямин ола билмяси цчцн бир аз ондан габаг вя бир аз да ондан сонра, айаг цстя дайанмасы ваъибдир.
Мясяля 947: Яэяр Ùямд вя суряни охудугдан сонра, унудараг рцку етмядян отурарñà вя рцку етмядийини хатырлайарса, айаьа галхыб рцкуйа эетмялидир. Яэяр айаг цстя дурмадан, еля яйи-лян щалда рцку щалына гайыдарса, рцкуйа битишик гийамы тярк етдийиня эюря, кифайят етмяз.
Мясяля 948: Тякбирятул-ещрам вя йа гираят цчцн айаг цстя ду-рарса, йол эетмяк (бядяня щярякят вермяк) йаõóä бир тяряфя яйилмяк олмаз. Лазым ещтийата ясасян ихтийар щалында эяряк бир йеря сюйкянмясин. Амма яэяр ялаъсыз олса, ейби йохдур.
Мясяля 949: Гийам щалында олдуьуну унудараг, бир гядяр йе-рися йа бир тяряфя яйился, йа бир йеря сюйкянся, ейби йохдур.
Мясяля 950: Гийам щалында икян, щяр ики айаьын да йердя ол-масы ещтийат-ваъибдир. Амма бядянинин аьырлыьынын щяр ики айаьын цзяриндя олмасы лазым дейилдир. Бир айаг цзяриндя äÿ олса ейби йохдур.
Мясяля 951: Дцзэцн шякилдя айаг цстя дура билян шяхс, яэяр айагларыны хейли аралы гойса, беля ки, айаг цстя дайанмаг адла-на билмяся намазы батилдир вя щямчинин лазым ещтийата яса-сян, айагларыны она «айаг цстядир» дейиляъяк шякилдя олса беля, хейли аралы гоймамалыдыр.
Мясяля 952: Инсанын, намазда ваъиб зикрлярдян бир шей охудуьу заман, бядяни щярякятсиз олмалыдыр. Щямчинин ла-зым-ещтийата ясасян, мцстящябб зикрлярдян бир шейи охумаьа мяшьул олдуьу заман да, щюкм ейнидир. Яэяр азаъыг габаьа вя архайа эетмяк вя йа бядянини саьа вя йа сола бир аз щярякят етдирмяк истяйярся, бир шей охумамасы лазымдыр.
Мясяля 953: Яэяр бядянин щярякяти вахты бир мцстящябби зикр деся, мясялян, рцкуйа, йаõóä сяъдяйя эедян вахт тякбир де-ся, беля ки, намазда эюстяриш верилян зикр гясди иля дейярся, о зикр сящищ дейилдир, амма намазы сящищдир. ''Бищîâлиллащи вя гуввятищи ягуму вя яг’уд''–ó àéàüà ãàëõàðêÿí äåìÿëèäèð.
Мясяля 954: Щямд охуйан вахты яля вя бармаглара щярякят вермяйин ейби йохдур. Амìа бунлары да щярякят етдирмямяк ещтийат-мцстящяббдир.
Мясяля 955: Яэяр Ùямд вя суряíè, йа да тясбищаты охуйар-кян, юзцндян асылы олмайараг, бядянинин сцкуняти позулаъаг гядяр щярякят едярся, бядяни сакитляшдикдян сонра, щярякят щалында охумуш олдуьу мигдары тякрар охумасы мцстящябб ещтийатдыр.
Мясяля 956: Яэяр намаз яснасында дурмагдан аъиз олса, эяряк отурсун, яэяр отурмагдан да аъиз олса эяряк узансын. Амма бядяни сакитляшмяйинъя, эяряк ваъиб зикрлярдян бир шей демясин.
Мясяля 957: Инсан, айаг цстя намаз гылмаьа имканы олдуьу тягдирдя, отурараг намаз гылмамалыдыр. Мясялян; айаг цстя дурдуьу заман бядянинин щярякятини сахлайа билмяйян вя йа бир шейя сюйкянмяк мяъбуриййятиндя галан, йа да бядянини бир аз яймяк мяъбуриййятиндя галан бир шяхс, щяр ня гядяр имканы вардырса, бу ъцр айаг цстя дуруб, намазыны гылмалыдыр. Ам-ма яэяр щеч бир шякилдя айаг цстя дура билмирся, дцзэцн оту-рараг, намазыны гылмалыдыр.
Мясяля 958: Инсан отурараг намаз гыла билдийи заман, уза-нараг намаз гылмамалыдыр. Яэяр дцз отура билмирся, щяр ня гядяр имканы варса, о ъцр отурмалыдыр. Яэяр щеч бир шякил-дя отура билмирся, гибля щюкмляриндя сюйляндийи кими, бядя-нинин габаг тяряфи цзц гибляйя олаъаг шякилдя йаны цстя узан-малыдыр. Лазым-ещтийата ясасян, саь йаны цстя узанмасы мцм-кцн олдуьу тягдирдя, сол йаны цстя узанмамалыдыр. Яэяр бу да мцмкцн дейился, айагларынын алты гибляйя тяряф олаъаг шя-килдя, архасы цстя узанмалыдыр.
Мясяля 959: Отурдуьу йердя намаз гылан шяхс, Ùямд вя суря-дян сонра, айаг цстя дуруб рцкуну айаг цстя йериня йетиря билир-ся, эяряк галхыб гийам иля рцкуйа эетсин вя яэяр едя билмирся, эяряк рцкуну отурдуьу йердя йериня йетирсин.
Мясяля 960: Узандыьы йердя намаз гылан шяхс, намаз ясна-сында отура билирся, эяряк баъардыьы мигдарда отуруб гыл-сын вя яэяр дура билирся, баъардыьы гядяр айаг цстя гылсын. Лакин бядяни сакит олмайынъа ваъиби зикрлярдян бир шей охумасын. Амма яэяр чох аз мигдарда айаг цстя дура билмя-сини билярся, эяряк о мигдары рукуйа мцттясил олан гийама мяхсус етсин.
Мясяля 961: Отурдуьу йердя намаз гылан шяхс, яэяр намаз яснасында дура бился, эяряк баъардыьы мигдарда айаг цстя äàéàíäûãäà гылсын, амма бядяни сакит олмайынъа, ваъиб зикр-дян бир шей охумасын. Амма яэяр чох аз мигдарда айаг цстя дайанаъаьыны бился, эяряк о мигдары рукуйа мцттясил олан ги-йама мяхсус етсин.
Мясяля 962: Айаг цстя дайана билян шяхс, айаг цстя дайандыг-да хястяляняъяйиндян, йахуд зяряр чякяъяйиндян горхса, отур-дуьу йердя намаз гыла биляр. Яэяр отурмагдан да горхса, узан-дыьы йердя намаз гыла биляр.
Мясяля 963: Яэяр инсанын вахтын ахырында айаг цстя намаз гыла биляъяйиня цмиди варса, вахтын яввялиндя намаз гылса, вахтын ахырында айаг цстя дурмаьа гцдрят щасил ется, эяряк намазы икинъи дяфя гылсын. Амма намазы айаг цстя гыла би-ляъяйиня цмид етмяся, яэяр вахтын яввялиндя намазы гылса вя сонра айаг цстя дурмаьа гцдрят тапса, намазы йенидян гылмаг лазым дейил.
Мясяля 964: Инсанын, айаг цстя дурдуьу заман, бядянини дцз сахламасы, чийинлярини ашаьы салмасы, яллярини будлары-нын цзяриня гоймасы, бармагларыны бир-бириня битишдир-мяси, сяъдя йериня бахмасы, бядянинин аьырлыьыны щяр ики айаьын цзяриня бярабяр шякилдя ñàëìàñû, хцзу вя хцшу ичяри-синдя олмасы, айагларыны бир сырада тутмасы, яэяр киши-дирся, айагларынын арасында цч ачыг бармагдан бир гарыша гядяр ара бурахмасы вя яэяр гадындырса, айагларыны бир-бириня битишдирмяси мцстящяббдир.
Мясяля 965: Эцндялик ваъиб намазларын 1-ъи вя 2-ъи рцк’-ятляриндя эяряк инсан, яввял ''Щямд''и вя сонра ещтийата яса-сян бир суряни тамам охусун. Ещтийата ясасян ''Вяз-зуща'' вя ''Ялям няшрящ'' вя щямчинин ''Фил'' вя ''Ли-ийлàф'' суряси намаз-да бир суря щесаб олунур.
Мясяля 966: Яэяр намаз вахты дар олса вя йа инсан суряни охумамаг мяъбуриййятиндя галарса, мясялян; суряни охудуьу тягдирдя, оьру, йыртыъы щейван вя йа башга бир шейин она зяряр веряъяйиндян горхарса, йа да зярури бир иши оларса, суряни охумайа биляр. Щятта вахтын азлыьы вя бя'зи горху олмайан щалларда да суряни охумамалыдыр.
Мясяля 967: Яэяр гясдян суряни, Щямддян габаг охуса, на-мазы батилдир вя яэяр бу сящвян олса вя сурянин îõóéàðêÿí йа-дына дцшся, эяряк суряни тярк етсин вя Щямди охуйандан сон-ра, суряни яввялдян охусун.
Мясяля 968: Яэяр Щямд вя суряни вя йа онлардан бирини уну-дарса вя рцкуйа чатандан сонра баша дцшся, намазы сящищдир.
Мясяля 969: Яэяр рцкуйа яйилмяздян габаг Щямд вя суряни охумадыьыны анлайарса, онлары охумалыдыр. Яэяр йалныз суряни охумадыьыны анлайарса, бу заман йалныз суряни охума-лыдыр. Амма йалныз Щямди охумадыьыны анлайарса, яввял Щямди, сонра да икинъи дяфя олараг суряни охумалыдыр. Щям-чинин яэяр рцкуйа яйилярся, лакин рцку щяддиня чатмаздан га-баг Щямд вя суряни вя йа йалныз суряни, йа да йалныз Щямди оху-мадыьыны анлайарса, айаьа галхыб, йухарыда изащ едилян эюс-тяришя ясасян онлары охумалыдыр.
Мясяля 970: Яэяр ваъиб намазда 354-ъц мясялядя дейилян, ваъиб сяъдяси олан дюрд сурядян бирини гясдян охуйарса, сяъ-дя айясини охудугдан сонра сяъдя етмяси ваъибдир. Амма яэяр сяъдяни йериня йетирярся, ещтийата ясасян намазы батил олар вя ону йенидян гылмасы эярякдир. Амма яэяр сящвян сяъдя ет-ся, батил олмаз. Яэяр сяъдяни йериня йетирмязся, сяъдяни тярк етмякдя эцнащ етмясиня бахмайараг, намазына давам едя би-ляр.
Мясяля 971: Яэяр ваъиб сяъдяси олан бир суря охуса истяр сящвян олсун, истярся гясдян беля ки, сяъдя айясиня чатма-мышдан габаг баша дцшся, эяряк о суряни тярк едиб, башга су-ря охусун. Яэяр сяъдя айясини охуйандан сонра баша дцшся, эя-ряк яввялки мясялядя дейилдийи кими ямял етсин.
Мясяля 972: Яэяр намаз яснасында сяъдя айясини динляйяр-ся, намазы сящищдир. Амма ваъиб намазда оларса, ещтийата яса-сян сяъдяйя ишаря етмяли вя намаздан сонра сяъдяни йериня йе-тирмялидир.
Мясяля 973: Мцстящябб намазда суря охумаг лазым дейил-дир. Щятта о намаз нязир васитясиля ваъиб олса да беля. Амма вящшят намазы кими, юзцня мяхсус суряси олан бя’зи мцстя-щябб намазларда, яэяр о намазын эюстяришиня ясасян ямял ет-мяк истяйярся, щямин суряни охумалыдыр.
Мясяля 974: Ъцмя намазында вя ъцмя эцнц сцбщ, зющр вя яср намазында вя ъцмя ахшамы эцнц иша намазында биринъи рцк’-ятдя Щямддян сонра Ъцмя сурясини, икинъи рцк’ятдя дя, Щямддян сонра Мунафигун сурясини охумаг мцстящяббдир. Яэяр ъцмя эцнцнцн намазларында бунлардан бирини охумаьа башлайарса, ваъиб-ещтийата ясасян ону тярк едиб башга суря охуйа билмяз.
Мясяля 975: Яэяр Щямддян сонра ''Тювщид'' вя йа ''Кафèрун'' сурясини охумаьа башласа, ону бурахыб башга суря охуйа бил-мяз. Амма ъцмя намазында йахуд ъцмя эцнцнцн намазларында, унутдуьуна эюря, ''Ъцмя'' вя йа ''Мунафигун'' сурясинин йериня бу ики сурядян бирини охуса, ону тярк едиб, ''Ъцмя'' âÿ йа ''Му-нафигун'' сурясини охуйа биляр. Ваъиб-ещтийат одур ки, йарыйа чатандан сонра, тярк етмясин.
Мясяля 976: Яэяр ъцмя намазында, йахуд ъцмя эцнцнцн на-мазларында гясдян ''Тювщид'' вя йа ''Кафирун'' сурясини охуйар-са, йарыйа чатмаса да беля, ваъиб ещтийата эюря тярк едиб ''Ъц-мя'' вя ''Мунафигун'' сурясини охуйа билмяз.
Мясяля 977: Яэяр намазда, ''Тювщид'' вя йа ''Кафирун'' суря-синдян башга, диэяр суряни охуса вя йарыйа чатмаса, ону тярк едиб, башга суряни охуйа биляр. Ещтийата ясасян, йарыйа чатан-дан сонра, ону тярк едиб, башга суря охумасы мцтляг шякилдя ъаиз деéилдир.
Мясяля 978: Яэяр охудуьу сурянин бир мигдарыны унударñà вя йа вахтын дарлыьы, йа да башга бир сябябдян башладыьы суряни битирмяси мцмкцн олмазса, о сурянин йарысына чат-мыш олса беля вя йа охудуьу суря Èхлас вя йа Êафирун суряси олса беля, ону тярк едиб башга бир суря охуйа биляр. Унутдуьу тягдирдя ися охудуьу мигдарла кифайятляня биляр.
Мясяля 979: Ещтийата ясасян кишинин сцбщ, шам вя хифтян намазларында, Щямд вя суряни уъадан охумасы ваъибдир. Ещ-тийата ясасян, киши вя гадынын зющр вя яср намазларында ися, Щямд вя суряни алчагдан охумасы ваъибдир.
Мясяля 980: Ваъиб-ещтийата ясасян, киши сцбщ, шам вя хиф-тян намазларында Щямд вя сурянин бцтцн кялмялярини, щятта онларын сон щярфини беля уъадан охумаьа диггят етмялидир.
Мясяля 981: Гадын сцбщ, мяьриб вя хифтян намазларынын Щямд вя сурясини ùÿì уъадан, ùÿì äÿ алчагдан охуйа биляр. Амма яэяр намящрям онун сясини ешится вя бир сурятдя ки, сясини намящрямя ешитдирмяк она щарам олса, ещтийата яса-сян ýÿðÿê алчагдан охусун. Яэяр гясдян уъадан охуса, ещтийата ясасян намазы батилдир.
Мясяля 982: Яэяр бир шяхс, уъадан охуйаъаьы йердя гясдян намазы алчагдан охуйарñà вя йа алчагдан охуйаъаьы йердя гяс-дян уъадан охуйарса, ещтийата ясасян намазы батилдир. Амма яэяр унутганлыг вя йа шяр’и-щюкмц билмямяси цзцндян оларса, намазы сящищдир. Яэяр Щямд вя суряни охуйаркян сящвÿí óъà-äàí âÿ éà àë÷àãäàí îõóäóüóíó анлайарса, охудуьу мигдары икин-ъи дяфя охумасы лазым дейилдир.
Мясяля 983: Яэяр бир шяхс Щямд-суряни охуйанда сясини нормадан артыг галдырса, мясялян, фярйадла охуса, намазы батилдир.
Мясяля 984: Инсан намазын гираятини сящищ охумалыдыр. Щеч бир шякилдя Щямд сурясини охуйа билмяйян бир шях-сèí,баъардыьы гядяр охумасы эярякдир - яэяр сящищ охудуьу щисся е'тина олунаъаг гядяр чох олса; Амма яэяр о мигдар чох аз оларса, ваъиб ещтийата эюря, Гур’анын галан гисминдян ся-щищ охуйа билдийи гядярини юйряниб она ялавя етмялидир. Яэяр буну баъармаса, она тясбищ ялавя етмялидир. Амма суря-ни цмумиййятля сящищ охумаьа имканы олмайан шяхсин, онун йериня бир шей охумасы âàúèá дейилдир. Бцтцн áó щалларда на-мазы ъамаатла гылмасы мцстящябб ещтийатдыр.
Мясяля 985: Щямди йахшы билмяйян шяхс юз вязифясини йе-риня йетирмяйя ся'й етмялидир, истяр юйрянмякля, истяр тялгин етмякля, истярся дя ъамаат намазына игтида етмякля вя йа шякк етдийи йери тякрар етмякля. Яэяр вахт дар олса, яввялки мясялядя изащ олундуьу шякилдя гыларса, намазы сящищдир. Амма þéðÿíìÿêäÿ ñÿùëÿíêàðëûüà éîë âåðäèéè тягдирдя, мцм-кцн оларса, (Иëàùè) язабдан гуртулмаг цчцн, намазыны ъама-атла гылмалыдыр.
Мясяля 986: Ещтийата ясасян намазын ваъибатыны юйрятмяк цчцн музд алмаг щарамдыр. Амма онун мцстящяббатыны юйрят-мяк цчцн музд алмаг ъаиздир.
Мясяля 987: Яэяр Щямд вя сурянин кялмяляриндян бирини, йа гясдян йе тягсири ъящл цзцндян демяся, йа бир щярфин йериня башга бир щярф деся, мясялян, ( ض ) зад щярфинин йериня ( ذ) вя йа (ز) за щярфи деся, йахуд ''кясря'', ''фятщяси''ня риайят етмяся, беля ки, сящв сайылса вя йа тяшдиди демяся, намазы батилдир.
Мясяля 988: Яэяр инсан юйряндийи бир кялмянин дцзэцн ол-дуьуну бился вя намазда да о ъцр охуса вя сонра сящв олдуьуну баша дцшся, намазы тякрар гылмаг лазым дейилдир.
Мясяля 989: Яэяр бир кялмянин ''кясря'' вя ''фятщя''сини бил-мязñÿ вя йа бир кялмянин ( ه ) щà вя йа ( ح ) ща иля олдуьуну бил-мирся, эяряк юз вязифясини мцяййян йолла йериня йетирсин. Мя-сялян, юйрянсин, йахуд намазы ъамаатла гылсын. Амма бу заман намазы о сурятдя сящищдир ки, о сящв ъцмля дя Гур'ан вя зикр-дян щесаб олунсун.
Мясяля 990: Тяъвид алимляри демишляр ки, яэяр бир кялмя-дя (و) вав варса вя о кялмядя ''вав''дан яввялки щярфин щяря-кяси ( ُ) зяммя олуб ''вав''дан сонракы щярф ися (ء) щямзя олар-са, ( سُوء ) (су кялмясиндя олдуьу кими) эяряк о вава мядд вер-син, йя'ни бир гядяр узатсын. вя ùÿì÷èíèí, яэяр бир кялмядя (ا) ''ялиф'' щярфи оларса вя о кялмядя ''ялиф''дян яввялки щярякя (َ ) ''фятщя'' олñà вя о кялмядя ''ялиф''дян сонракы щярф (ء) ''щямзя'' оларса, (جاء) (''ъая'' кялмясиндя олдуьу кими), ялиф узадылма-лыдыр, ùàáåëÿ яэяр бир кялмядя (ي ) ''йа'' щярфи олñà вя ондан яввялки щярфин щярякяси (ِ ) ''кясря'' олñà вя о кялмядя ''йа''дан сонракы щярф ''щямзя'' олса, (جيء ) (''ъия'' сюзцндя олдуьу кими) ''йа'' мяддли, йя’ни узадараг охунар. Ùÿì÷èíèí яэяр бу «вав», «ялиф» вя «йà» щярфляриндян сонра «щямзя» щярфи йериня «сакин», йя’ни «кясря», «фятщя» вя «зяммя»ñè олмайан бир щярф олса да бу цч щярфи мяддли, йя’ни узадараг охумаьы мяс-лящят билмишляр. Лакин, защирян беля йерлярдя кялмянин ги-раятинин äöçýöíëöéö ону мяддли олараг охумаьа баьлы дейил-дир. Башга сюзля, беля йерлярдя йухарыда изащ олунан гайдайа ÿìÿë етмяся беля, намазы сящищдир. Àììà, ''вяляззаëлин''дя олдуьу кими йерлярдя ''тяшдид'' вя ''ялиф''и бирликдя тяляффцз етмяк, бир аз мяддли олараг охумаьа баьлы олдуьундан бу ìèã-äàðäà, ''ялиф''ин мяддли охунмасы лазымдыр.
Мясяля 991: Намазда ''вягф бе щярякят'' вя ''вясл бе сöкун'' етмямяк мцстящябб ещтийатдыр. ''Вягф бе щярякят'' бир кялмя-нин сонундакы ''фятщя''ни, ''кясря''ни вя ''зяммя''ни сюйляйиб о кялмя иля сонракы кялмя арасында фасиля бурахмаьа дейилир. Мясялян, ''Яррящманир-рящим''и охуйаркян, ''яррящим''ин ''мим'' щярфини ''кясря'' иля сюйляр вя бир мигдар ара вердикдян сонра ''малики йîâмиддин''и дейяр. ''Вясл бе сöкун'' ися ''фятщя'' «êÿñðÿ» вя ''зяммя'' сюйлямядян ону сонракы кялмяйя бирляш-дирмяйя дейилир. Мясялян, ''Яррящманир-рящим''и охуйаркян, ''яррящим''ин ''мим''иня ''зир'' вермямиш дярщал ''малики йîâмид-дин''и дейяр.
Мясяля 992: Намазын 3-ъц вя 4-ъц рцк’ятиндя éà òÿêúÿ бир Щямд охуìаã йа äà бир дяфя ''Тясбищати-ярбяя'' деìÿê îëàð, йя’-ни бир дяфя:
سُبحَانَ اللهِ وَالحَمدُ للهِ وَلاَ اِلَهَ اِلاَّ اللهُ وَاللهُ اَكبَر
''Субщаняллащи вялщямду лиллàщи вя лà илàщя илляллащу, вÿллащу якбяр'' äåìÿê îëàð.
Даща йахшыñû одур ки, 3 дяфя десин. Áир рцк’ятäÿ Щямдè вя о бири рцк’ятдя ''тясбищат''û дейя биляр. Йахшы олар ки, щяр ики рцк’ятдя тясбищат охусун.
Мясяля 993: Вахт дар олдугда, тясбищати-ярбяяни бир дяфя охумаг лазымдыр. Щятта яэяр она йетяъяк гядяр вахты олмазса, бир дяфя ''Субщаняллащ'' демяси кифайятдир.
Мясяля 994: Киши вя гадын, ваъиб ещтийата ясасян 3-ъц вя 4-ъц рцк’ятдя, Фатищяíè вя йа тясбищати-ярбяяни алчагдан оху-малыдыр.
Мясяля 995: Яэяр намазын цчцнъц вя дюрдцнъц рцк’ятиндя ''Щямд''и охуйарса, онун ''Бисмиллащ''ыны алчагдан охумасы ваъиб дейилдир. Амма яэяр мя’мум оларса, ваъиб-ещтийат ола-раг ''Бисмиллащ''ы алчагдан охумасы лазымдыр.
Мясяля 996: Тясбищаты юйряня билмяйян, йахуд дцзэцн дейя билмяйян шяхс, эяряк цчцнъц вя дюрдцнъц рцк’ятдя «Щямд»и охусун.
Мясяля 997: Яэяр намазын илк ики рцк’ятиндя, сон ики рцк’-ят олмасы зянни иля тясбищаты охуйарса, рцкуйа эетмяздян яв-вял баша дцшдцйц тягдирдя, Фатищя вя суряни охумалыдыр. Амма яэяр рцкуда вя йа рцкудан сонра баша дцшярся, намазы сящищдир.
Мясяля 998: Яэяр намазын сон ики рцк’ятиндя, намазын илк ики рцк’яти олдуьу зянни иля Щямд охуйарса вя йа илк ики рцк’-ятиндя, намазын сон ики рцк’яти олдуьуну зянн етдийи щалда ''Щямд''и охуйарса, истяр рцкудан габаг баша дцшсцн, истярñÿ сонра, намазы сящищдир.
Мясяля 999: Яэяр цчцнъц вя дюрдцнъц рцк’ятдя Щямди оху-маг истядикдя дилиня тясбищат эялся, йахуд тясбищат охумаг истядикдя дилиня Щямд эялярся, яэяр цмумиййятля намаз гяс-диндян хали олса, щятта юзцндян аэащ олмайан гялбиндя беля, эяряк ону бурахыб, икинъи дяфя Щямд вя йа тясбищатû охусун. Амма яэяр гясддян хали дейился вя мясялян адяти цзря дилиня эялмиш бир шейи охумаг олса, ону тамам едя биляр вя намазы сящищдир.
Мясяля 1000: Цчцнъц вя дюрдцнъц рцк’ятдя адяти тясбищат охумаг олан шяхс, яэяр юз адятинин хилафына щярякят ется (йаддан чыхарса), вязифясини яда етмяк гясдиля Щямд охумаьа мяшьул олса, кифайят едяр. Йенидян Щямд вя йа тясбищаты оху-масы лазым дейилдир.
Мясяля 1001: Цчцнъц вя дюрдцнъц рцк’ятдя тясбищатдан сон-ра, мясялян; ''Ястяьфируллащя рябби вя ятубу иляйщ'' вя йахуд ''Яллащуммяьфир ли'' дейяряк истиьфар етмяси мцстящяббдир.
Яэяр намаз гылан бир шяхс, истиьфар едиб рцкуйа яйилмяз-дян габаг, Щямд вя éà тясбищаты охуйуб-охумадыьы барядя øÿêê едярся, Щямд вя тясбищаты охумасы лазымдыр. Яэяр ис-тиьфар дейян заман, йа ондан сонра шякк едярся, йеня дя ваъиб-ещтийата эюря Щямди йа тясбищаты эяряк охусун.
Мясяля 1002: Яэяр цчцнъц вя дюрдцнъц рцк’ятин рцкусунда вя йа рцкуйа эедян щалда, Щямд вя йа тясбищаты охуйуб-охумады-ьы барядя øÿêê едярся, øÿêêèíÿ е’тина етмямялидир.
Мясяля 1003: Яэяр бир айя вя йа кялмяни дцз охуйуб-охума-дыьы барядя шякк едярся, мясялян; ''Гул щóвяллащу ящяд''и дцзэцн охуйуб-охумадыьы барядя шякк едярся, шяккиня е’тина етмяйя биляр. Яэяр ещтийата ясасян о айя вя йа кялмяни йенидян сящищ бир шякилдя охуйарса да ейби йохдур. Яэяр бир нечя дяфя øÿêê едярся, йеня дя бир нечя дяфя дцз шякилдя дейя биляр. Амма вясвяся дяряъясиня чатарñà вя йахшы олар ки, тякрар етмясин.
Мясяля 1004: Мцстящяббдир ки, биринъи рцк’ятдя Щямди охумамышдан яввял ''Яузу биллàщи миняш-шяйтанир-ряъим'' десин.
Эцнорта вя икинди (зющр вя яср) намазынын биринъи вя икинъи рцк’ятляриндя дя ''Бисмиллàщир-рящманир-рящим''и уъадан, щабеля мцстящяббдир ки, вя щямд вя суряни ачыг-айдын десин, Щямд вя сурянин сонунда вягф етсин, éÿ’ни ону сонракы айяйя йапышдырмасын, Щямд вя суряни охуйан вахтда онун мя’-насына диггят йетирсин вя яэяр намазы ъамаатла гылырса, имамын Щямдиндян сонра вя яэяр тяк гылырса, юз Щямдиндян сонра ''Ялщямду лиллàщи ряббил-алямин'' десин вя Товщид су-рясини охуйандан сонра бир, ики вя йа цч дяфя ''Кязаликяллащу рябби'', йахуд цч дяфя ''Кязаликяллащу ряббунà'' десин, суряни охуйандан сонра бир аз сябр åäèá сонра рцкудан яввялки тяк-бири десин вя йа гунут òóòсун.
Мясяля 1005: Бцтцн намазларын биринъи рцк’ятиндя ''Гядр'' вя икинъи рцк’ятиндя ''Ихлас'' сурясини охумаг мцстящяббдир.
Мясяля 1006: Инсанын эцндялик намазларынын щеч бирин-дя ''Ихлас'' сурясини охумамасы мякрущдур.
Мясяля 1007: ''Тювщид'' сурясини бир няфяся охумаг мякрущ-дур.
Мясяля 1008: Биринъи рцк’ятдя охудуьу суряни икинъи рцк’-ятдя охумаг мякрущдур. Амма яэяр ''Тювщид'' сурясини щяр ики рцк’ятдя охуса, мякрущ дейилдир.
Мясяля 1009: Намаз гылан, щяр рцк’ятдя гираятдян сонра áöòöí бармагларынын уъуíó о ъцмлядян баш бармаьынын уъуну дизляринин цзяриня гойа биляъяк гядяр яйилмялидир. Бу ямяля рцку дейилир.
Мясяля 1010: Яэяр инсан рцку юлчцсцндя яйился, амма ялля-рини дизляриня гоймаса, ейби йохдур.
Мясяля 1011: Яэяр рцкуну нормал шякилдя йериня йетирмя-ся, мясялян; сола вя éà саьа яйился, йа дизлярини габаьа эятир-ся, ялляриíè дизлярèíÿ гойса да, сящищ дейилдир.
Мясяля 1012: Яйилмяк, рцку мягсядиля олмалыдыр. Беля ки, яэяр башга бир иш мягсядиля, мясялян; бир щяшяраты юлдцр-мяк цчцн яйилярся, ону рцку щесаб едя билмяз. Беля олан тяг-дирдя, дцзялиб йенидян рцку етмяк цчцн яйилмялидир. Бу ямял васитясиля рцкн артыглыьы мейдана эялмир вя намазы да ба-тил дейилдир.
Мясяля 1013: Ял вя йа дизляри башгаларынын ял вя дизля-риндян фяргли олан шяхс, мясялян; голу чох узун олñà вя аза-ъыг яйилдикдя дизляриня чатарса вя йа дизляри нормал инсан-лардакындан даща ашаьыда олñà вя яллярини дизляриня чат-дырмасы цчцн чох яйилмяси лазым эялирся, нормал сявиййядя яйилмялидир.
Мясяля 1014: Отураí щалда рцку едян шяхсин, цзц дизляри-нин мцгабилиня йетишинъяйя гядяр яйилмяси лазымдыр. Амма цзц сяъдя йериня йахынлашынъайа гядяр яйилмяси даща йахшы-дыр.
Мясяля 1015: Ихтийар щалында, рцкуда щяр щансы зикрин кифайят етмясиня бахмайараг цч дяфя ''Субщаняллащ'' вя йа бир дяфя ''Субщаня ряббийял-язими вя бищямдищ'' демяси даща йах-шыдыр. Ваъиб ещтийата эюря рцку заманы, бу мигдары сюйля-мяк кифайятдир. Амма яэяр вахт дар олñà вя йа мяъбуриййят гар-шысында галса, бир дяфя ''Субщаняллащ'' демяси кифайятдир. Сцбщаня ряббийял-язими вя бищямдищи йахшы дейя билмяйян бир кяс башга бир зикри, мясялян 3 дяфя субщаняллащ демяли-дир.
Мясяля 1016: Рцкунун зикри, эяряк ардыъыл сурятдя вя ярябъя дцзэцн дейилсин. Мцстящяббдир ки, ону цч, беш, йа йедди дяфя, щятта чох десин.
Мясяля 1017: Рцку щалында намаз гыланын бядяни эяряк сакит (ùÿðÿêÿòñèç) олсун, о эяряк юз бядяниня ихтийар ùàëûí-да о ъцр щярякят вермясин ки, сакит олан щалдан хариъ олсун. Щятта ещтийата ясасян яэяр ваъиб зикря мяшьул олмаса да. Яэяр бу щярякятсизлийя гясдян риайят етмяся зикри арам олан щалда йенидян тякарарласа беля, намаз ещтийата ясасян батил олур.
Мясяля 1018: Яэяр рцкунун ваъиб зикрини дедийи щалда сящ-вян, йа ихтийарсыз олараг бир гядяр щярякят ется вя бядяни са-кит олма щалындан чыхса, бядяни сакит оландан сонра, зикри икинъи дяфя демяси йахшыдыр. Амма яэяр азаъыг щярякят ет-ся вя бядяни сакит олма щалындан чыхмаса, йаõóä бармаглара щярякят верся, зярярè йохдур.
Мясяля 1019: Яэяр рцку ùÿääèíÿ яйилмяздян вя бядяни арам тутмаздан яввял, гясдян рцкунун зикрини деся, намазы батил-дир. Амма яэяр зикри йенидян, бядянин арам олан щалында де-ся, батил олмаз. Яэяр сящвян олса, ону йенидян демяси лазым дейил.
Мясяля 1020: Яэяр ваъиб зикр гуртармамышдан яввял ба-шыны гясдян рцкудан галдырса, намазы батилдир вя яэяр сящ-вян башыны галдырса, зикри йенидян демяси лазым дейил.
Мясяля 1021: Яэяр зикр демяк мигдарында щятта бир дяфя сцбщаняллащ демяк гядяр щярчянд бядяни арам олмадыгда бе-ля, рцкуда гала билмирся, ваъиб дейил амма мцстящябб ещтийат одур ки, щярчянд галаны галхдыьы щалда «мцтляг гцрбят» гяс-ди иля олса беля, зикри десин, йа ондан яввял башласын.
Мясяля 1022: Яэяр хястялик вя бу кими сябябляря эюря рц-куда сакит (арам) ола билмирся, намазы сящищдир. Амма рцку щалындан чыхмамыш, эяряк ваъиб зикри кечян ìÿñÿëÿäÿêè ки-ми десин.
Мясяля 1023: Яэяр рцку мигдарында яйиля билмяся, эяряк бир шейя сюйкянсин вя рцку етсин. Яэяр сюйкяняркян дя ади гай-дада рцкуйа эедя билмирся, эяряк ня гядяр баъарыр яйилсин ки, црфцн нязяриндя она рцку десинляр. Яэяр бу мигдарда да яйиля билмяся, эяряк рцку цчцн башы иля ишаря етсин.
Мясяля 1024: Рцку цчцн башы иля ишаря етмяли олан шяхс, яэяр башы иля ишаря етмяйи баъармаса, эяряк рцку ниййяти иля эюзлярини йумсун вя онун зикрини десин вя рцкудан галх-маг ниййяти иля эюзлярини ачсын. Бундан да аъиздирся, ваъиб ещтийата ясасян юз гялбиндя рцку ниййяти етсин, юз яли иля рцку-йа ишаря етсин онун зикрини десин. Бу щалда мцмкцн олса, ва-ъиб ещтийата ясасян щям буну етмялидир, щям дя отуран щалда рцкуйа ишаря етмялидир.
Мясяля 1025: Айаг цстя рцку едя билмяйян шяхс, отуран йердя рцку цчцн яйиля билирñÿ, эяряк айаг цстя намаз гылсын вя рцку цчцн башы иля ишаря етсин. Мцстящябб ещтийат одур ки, башга бир намаз да гылыб рцку вахтында отурсун вя баъардыьы гя-дяр рцкуйа яйилсин.
Мясяля 1026: Яэяр рцку щяддиня чатдыгдан сонра гясдян ба-шыны галдырыб вя икиíúè дяфя рцку юлчцсцндя яйился, нама-зы батилдир.
Мясяля 1027: Рцкунун зикри гуртардыгдан сонра эяряк ãàë-õûá дцз дурсун вя ваъиб ещтийата эюря бядяни сакит оландан сонра сяъдяйя эетсин. Яэяр гясдян дурмамышдан яввял сяъдя-йя эется, намазы батилдир. Щямчинин ваъиб ещтийата эюря бя-дяни сакит олмамышдан яввял сяъдяйя эется, щюкм ейнидир.
Мясяля 1028: Яэяр рцкуну унутса вя сяъдяйя чатмамышдан яввял йадына дцшся, эяряк айаг цстя дурсун, сонра рцкуйа эет-син, яйилмиш щалда рцкуйа гайытмаг кифайят етмир.
Мясяля 1029: Яэяр алны йеря чатандан сонра рцку етмядийи йадына дцшярся гайыдараг, гийамдан сонра рцкуну ямяля эя-тирмяси лазымдыр. Икинъи сяъдядя йадына дцшся, намазы ла-зым ещтийата ясасян батилдир.
Мясяля 1030: Мцстящяббдир ки, рцкуйа эетмямишдян айаг цс-тя олдуьу щалда тякбир дейясян, рцкуда дизляри эери вериб кц-ряйи шах сахлайасан, бойнуну чякиб арха иля бярабяр едясян, ики гядямин арасына бахасан вя зикрдян яввял вя йа сонра салават чякиб рцкудан галхдыгдан сонра дцз дайаныб бядян са-кит олан вахт ''Сями’яллащу лимян щямидящ'' – дейясян.
Мясяля 1031: Мцстящяббдир ки, гадын рцкуда яллярини диз-ляриндян йухары гойсун вя дизлярини эерийя вермясин.
Мясяля 1032: Намаз гылан шяхс, мцстящябб вя ваъиб намаз-ларын щяр рцк’ятиндя рцкудан сонра эяряк ики сяъдя етсин. Сяъдя одур ки, алны хцсуси формада хцзу’ гясди иля йеря гойсун. Намазын сяъдясиндя ваъибдир ки, ики ялин ичи, ики диз, ики айаьын баш бармаглары йеря гойулсун. Алын дедикдя ваъиб ещтийата ясасян алнын ортасыдыр ки, ики гашын арасында, (алынын ортасында) тцк чыхан йеря гядяр ики хяйали хятт чяк-мякля алынан дюрдбуъагдыр.
Мясяля 1033: Ики сяъдя бирликдя бир рцкндцр. Яэяр бир кяс ваъиб намазда щярчянд йаддан чыхмыш олса да, йа мясяляни билмядийиня эюря олса да, бир рцк’ятдя щяр икисини тярк ется, намазы батилдир. Щямчинин лазым ещтийата ясасян, яэяр бир рцк’ятдя ики сяъдя унутганлыг йа гасир ъящалят цзцндян арты-рылмыш олса да, щюкм ейнидир. (Гасир ъащил одур ки, ъащил юз ъящлиндя цзрлц олсун).
Мясяля 1034: Яэяр гясдян бир сяъдя аз вя йа чох ется, намазы батилдир. Яэяр сящвян бир сяъдя аз вя йа чох ется, намазы ба-тил олмаз вя аз етдийи сурятдя щюкмц сяъдейи сящвин щюкмля-риндя дейиляъяйи кими олар.
Мясяля 1035: Бир кяс алныны йеря гоймаьы баъарырса, эяряк йеря гойсун, яэяр гясдян вя йа сящвян йеря гоймаса, башга цзвля-рини йеря чатдырса да, сяъдя етмямишдир. Амма яэяр алныны йеря гойса вя сящвян башга цзвлярини йеря чатдырмаса, йа сящ-вян зикр демяся, сяъдя сящищдир.
Мясяля 1036: Ян йахшысы одур ки, ихтийар щалында, сяъдядя цч дяфя ''Субщаняллащ'', йахуд бир дяфя ''Субщаня ряббийял – я’ла вя бищямдищ'' десин. Эяряк бу кялмяляр ардыъыл вя яряб-ъя дцз дейилсин. Щяр бир зикри демяк кифайят едяр, амма лазым ещтийата ясасян, ýÿðÿê бу мигдарда олсун. Ìцстящябб одур ки, ''Субщаня ряббийял – я'ла вя бищямдищ'' цч, йа беш, йа йедди йа да даща чох дейилсин.
Мясяля 1037: Сяъдя щалында эяряк намаз гыланын бядяни сакит (àðàì, ùÿðÿêÿòñèç) олсун, о, эяряк юз бядяниня ихтийар ùàëûíда щятта ещтийата ясасян, яэяр ваъиб зикря мяшьул олма-са да, о ъцр щярякят вермясин ки, сакит щалдан чыхмыш олсун.
Мясяля 1038: Яэяр алны йеря чатмамышдан вя бядяни сакит олмамышдан яввял гясдян сяъдянин зикрини деся, намазы ба-тилдир. Амма яэяр зикри йенидян, бядян арам олан щалда деся, батил олмаз. Яэяр зикри тамам етмяздян габаг гясдян башыны сяъдядян эютцрся, намаз батилдир.
Мясяля 1039: Яэяр алын йеря йетишмямишдян ÿââÿë сящвян сяъдянин зикрини деся, сяъдядян баш галдырмамыш сящв етдийини баша дцшся, эяряк áÿäÿíè àðàì îëäóãäàí ñîíðà икин-ъи дяфя зикри десин. Амма яэяр алны йеря йетишяндян сонра, бядян арам олмамышдан яввял сящвян зикри деся, тякрар ет-мяк лазым дейил.
Мясяля 1040: Яэяр башы сяъдядян эютцряндян сонра баша дцшся ки, сяъдянин зикри тамам олмаздан габаг башыны гал-дырыб, намазы сящищдир.
Мясяля 1041: Яэяр сяъдянин зикрини дедийи вахт йедди цз-вцндян бирини гясдян йердян эютцрся, сяъдядя шярт олан ис-тиграр (бядянин арам олмасы) иля зидд олса, намаз батил олар. Щямчинин ваъиб ещтийата ясасян зикр демяйя мяшьул дейился дя щюкм ейнидир.
Мясяля 1042: Яэяр сяъдянин зикри гуртармамышдан яввял сящвян алныны йердян эютцрся, ону тязядян йеря гойа билмяз, эяряк ону бир сяъдя щесаб етсин. Амма яэяр башга йерляри сящ-вян йердян галдырса, эяряк ону икинъи дяфя йеря гойсун вя зик-ри десин.
Мясяля 1043: Биринъи сяъдянин зикри гуртардыгдан сонра эяряк отурсун, бядяни сакит олäóãäàí ñîíðà икинъи дяфя сяъ-дяйя эетсин.
Мясяля 1044: Намаз гыланын алнынын йери, эяряк дизляри-нин вя айаьынын баш бармагларынын йериндян дюрд баьлы бармаг ãÿäÿð йухары вя éà ашаьы олмасын. Щятта ваъиб ещтийат одур ки, алнынын йери, дайандыьы йердян дюрд баьлы бармаг-дан йухары вя éà ашаьы олмасын.
Мясяля 1045: Башы ашаьы йердя (щярчянд ки, онун башы ашаьы îëìàñû дцзэцн мя’лум олмаса да беля) яэяр намаз гыла-нын алын йери, дизляриндян вя айаг бармагларындан, дюрд баь-лы бармагдан йухары вя йа ашаьы олса, намазы мящялли ишкал-дыр.
Мясяля 1046: Яэяр алныны сящвян дизляринин вя айаг бар-магларынын йериндян дюрд баьлы бармагдан йцксяк олан бир шейин цзяриня гойарса, яэяр онун щцндцрлцйц «сяъдя щалын-дадыр» дейилмяйяъяк гядяр чох оларса, башыны онун цзярин-дян галдырыб, щцндцрлцйц дюрд баьлы бармагдан чох олмайан бир шейèí цзяриня гоймалыдыр. Амма яэяр онун щцндцрлцйц «сяъдя щалындадыр» дейиляъяк гядярдирся, ваъиб зикри äå-дикдян сонра фяргиня варса, башыны сяъдядян галдырыб на-мазы тамамлайа биляр; яэяр ваъиб зикри охумамышдан яввял фяргиня варса, алныны онун цзяриндян щцндцрлцйц дюрд баьлы бармаг гядяр вя йа даща аз олан бир шейèí цзяриня чякмяли вя ваъиб зикри охумалыдыр. Яэяр алныны чякмяси мцмкцн дейил-ся, о щалда ваъиб зикри охуйараг намазыны тамамлайа биляр. Намазыны йенидян гылмасы да лазым дейил.
Мясяля 1047: Эяряк алын иля цзяриня сяъдя åäèëìÿñè сящищ олан шейин арасында башга бир шей фасиля олмасын. Демяк яэяр мющцр, алны мющцрцн юзцня дяймяйяъяк гядяр чирк олса, сяъдя батилдир, амма мясялян, мющцрцн рянэи дяйишся ейби йохдур.
Мясяля 1048: Сяъдядя эяряк яллярин ичи йеря гойулсун. Ва-ъиб ещтийата ясасян мцмкцн олан тягдирдя ялин ичинин щяр йерини йеря гойсун. Амма чарясизлик цзцндян яллярин архасы-нын да гойулмасынын манечилийи йохдур. Яэяр ялин архасыны да гоймаг мцмкцн олмаса, ваъиб ещтийата ясасян, ялин биляйини йеря гоймалыдыр. Ону да баъармаса, дирсяйя гядяр, щяр йери мцмкцнся; о да мцмкцн дейилдирся, голу йеря гоймаг кифайятдир.
Мясяля 1049: Сяъдядя эяряк айагларын ики бюйцк (áàø) бар-магларыны йеря гойсун, амма лазым дейилдир ки, ики бармаьын башыны йеря гойсун, щятта онларын защир вя йа батинини (àëòû-íû âÿ éà öñòöíö) гоймаг кифайят едяр. Яэяр айаьын баш бармаг-ëарыны äåéèë áàøãà áàðìàãëàðûíû, йахуд айаьын цстцнц йеря гойса, йа дырнаьын узунлуьу сябябиндян (áàø áàðìàã) йеря чат-маса, намаз батилдир. Тягсири вя йа мясяляни билмядийиня эю-ря, намазларыны бу ъцр гылан шяхс, эяряк намазларыны икин-ъи дяфя гылсын.
Мясяля 1050: Айаьынын баш бармаьындан бир гядяри кяси-лян шяхс, эяряк онун галаныны йеря гойсун вя яэяр ондан бир шей галмамышдырса вя йа галмыш олса да галан щисся чох аз-дырса вя ону щеч ъцр йерин цстцня вя йа башга бир шейин цстцня гоймаг мцмкцн дейился, ваъиб ещтийата ясасян, эяряк галан бар-маглары гойсун. Лакин бармаьы йохдурса, ня гядяр айаьында йер галыбса, îíó йеря гойсун.
Мясяля 1051: Яэяр гайдадан кянар сяъдя ется, мясялян, синя вя гарныны йеря йапышдырса, йаõóä айагларыны бир гядяр узат-са, áó ùàëäà «сяъдя едир» дейилярся, намазы сящищдир. Амма яэяр «узаныб вя дцзэцн сяъдя етмир» десяляр, сяъдя адлана билмяся, онун намазы батилдир.
Мясяля 1052: Мющцр вя йа сяъдя едилян башга шейлярин сяъ-дя етдийи мигдары эяряк пак олсун. Амма яэяр мясялян, мющц-рц, няъис халчанын цзяриня гойса, йа мющцрцн бир тяряфи няъис олса, алныны онун пак тяряфиня гойса, йа мющцрцн цстцнцн бир щиссяси пак, бир щиссяси няъис олса, яэяр алны няъис етмяся ей-би йохдур.
Мясяля 1053: Яэяр алнында чибан, йара вя она охшар øåéëÿð îëñà, àëíûíû ùÿрчянд ñûõìàдàн îëñà áåëÿ éåðÿ ãîéà áèëìÿñÿ, áó ùàëäà о чибан, мясялян, алнынын бцтцн йерини тутмаса, эяряк алнын саьлам йери иля сяъдя етсин. Яэяр алнын саьлам йери иля сяъдя етмяк, йери газыб чибаны дешийя гойараг, алынын саьлам тяряфиндян сяъдяйя йетяъяк гядярини йеря гоймасына баьлы оларса, буну етмяси лазымдыр. (Алын дедикдя нязярдя туту-лан щисся сяъдя фяслинин яввялиндя гейд олунду.
Мясяля 1054: Яэяр чибан вя йа йара алны яввялдя гейд олунан мя'нада тамамиля бцрцся, эяряк ваъиб ещтийата ясасян алнын галан йери олан ики тяряфини, йа онлардан бирини баъардыьы щяр йолла йеря гойсун. Яэяр буну да едя билмяся сифятинин бя’-зи цзвляри иля сяъдя етсин вя лазым ещтийат одур ки, яэяр баъа-рырса чяня иля сяъдя етсин, баъармырса, алнын ики тяряфи-нин бири иля сяъдя етсин вя яэяр сифятля сяъдя етмяк щеч ъцр мцмкцн дейился, эяряк сяъдя цчцн ишаря етсин.
Мясяля 1055: Бир кяс отура билир, амма алныны йеря чатды-ра билмирñÿ, эяряк црфян сяъдя адлана биляъяк гядяр яйилсин вя мющцр, йа сяъдя åäèëìÿси сящищ олан башга бир шейи, щцндцр шейин цстцня гойараг, алныны онун цзяриня гойñóí. Амма эяряк яллярин ичи, дизляр вя айаьын бармагларыны ади гайдада йеря гойсун.
Мясяля 1056: Яэяр гейд олунан щалда мющцрц вя йа сяъдя åäèëìÿси сящищ олан башга бир шейи, цзяриня гоймаг цчцн, йцк-сяк бир шей тапылмазñà вя онун сяъдя етмяси цчцн, мющцрц йцк-сякдя тутан бир шяхс äÿ тапылмазса, ýÿðÿê ìþùöðö галдырсын вя онун цзяриня сяъдя етсин.
Мясяля 1057: Сяъдя едя билмяйян шяхс эяряк сяъдя цчцн яйи-ля билдийи мигдара сяъдя дейиля билмязся, башы иля ишаря ет-син. Яэяр баъармаса, эяряк эюзляри иля ишаря етсин, буну да баъармаса, эяряк гялбдя сяъдя ниййяти едиб, лазым ещтийата ясасян, ял вя бу кими шейлярля сяъдя цчцн ишаря етсин вя ва-ъиб зикри десин.
Мясяля 1058: Яэяр алын èõòèéàðсыз олараг сяъдя йериндян галхса, мцмкцн олдуьу тягдирдя сяъдянин зикрини деся дя, де-мяся дя, эяряк икинъи дяфя алыны сяъдяйя чатмаьа гоймасын вя бу бир сяъдя щесаб олунур. Яэяр башы сахлайа билмяся, èõ-òèéàðсыз олараг икинъи дяфя сяъдя йериня чатса, о да бир сяъдя щесаб олунур. Амма яэяр зикри демямиш олса мцстящябб ещти-йат одур ки, ону «мцтляг гцрбят» гясдиля десин вя ъцз олмаг гясди етмясин.
Мясяля 1059: Инсан тягиййя сахламасы лазым олан йердя хал-ча вя бу кими шейлярин цзяриня сяъдя едя биляр. Лазым дейил-дир ки, намаз цчцн башга йеря эетсин вя йа тягиййя сябяби арадан эедяндян сонра щямин йердя намазы гылмаг цчцн намазы тя’-хиря салсын. Амма яэяр щямин йердя щясиря вя йа цзяриня сяъ-дя сящищ олан áàøãà бир шейя, тягиййяйя хилаф олмамыш шя-килдя сяъдя едя бился, халчайа вя онун кими шейляря сяъдя ет-мямялидир.
Мясяля 1060: È÷è äîëó дюшяк вя бу кими шейлярин öçÿðèíäÿ (äàéàíàðàã) сяъдя етмяк, бядян онун цзяриндя сакит олмайан су-рятдя батилдир.
Мясяля 1061: Яэяр инсан ялаъсыз олуб, палчыг йердя намаз гылса, беля ки, бядян вя йа палтарынын булашмасы онун цчцн язиййят олмаса, эяряк сяъдя вя тяшящщцдц ади гайдада ямяля эятирсин. Яэяр язиййяти олса, айаг цстя дайанмыш щалда башы иля сяъдяйя ишаря етмяли, тяшящщцдц дя айаг цстя охумалы-дыр. Бу ъцр намаз сящищ олар.
Мясяля 1062: Биринъи рцк’ятдя âÿ зющр, яср вя хифтян на-мазларынын цчцнъц рцк’ятляри кими, тяшящщцдц олмайан цчцнъц рцк’ятдя намаз гыланын икинъи сяъдядян сонра àçàúûã щярякятсиз отурóá сонра галхмасы ваъиб-ещтийатдыр.
Мясяля 1063: Йеря вя йердя битян шейляря, йейиляъяк вя эейи-ляъяк шейлярдян башга мясялян, аьаъ вя аьаъ йарпаьынын цзя-риня сяъдя ъаиздир. Àðïà, áóüäà êèìè éåéèëÿí, ïàìáûã êèìè ýåéèëÿí, ùàáåëÿ éейилмяйян вя эеéилмяйян, амма йердян щесаб олунан гызыл, эцмцш вя бу кими шейляря сяъдя сящищ дейилдир. Амма ялаъсыз галдыгда гыр вя çÿôò (ãûðûí ïèñ áèð íþâöäöð) кими шейлярин цзяриня сяъдя етмяк, цзяриндя сяъдя сящищ олмайан диэяр шейлярдян даща цстцндцр.
Мясяля 1064: Цзцм йарпаьынын цзяриня лятиф (éóìøàã) вах-тында вя йейилмяси ади олан вахтында сяъдя ъаиз дейилдир. Бу щалдан башга она сяъдя етмяйин ейби йохдур.
Мясяля 1065: Îò вя саман кими щейванларын йеми олан, йер-дян битян шейлярèí цзяриня сяъдя сящищдир.
Мясяля 1066: Йемяли олмайан эцллярин цзяриня сяъдя сящищ-дир. Щятта йемяли дярманларын, йердян ýþéÿðÿí гайнадылараг суйу ичилян, дярман кими истифадя олунан бянювшя вя мал ди-ли эцлцнцн цзяриня сяъдя сящищдир.
Мясяля 1067: Бя’зи ìÿíòÿãÿлярдя йейилмяси àäÿò олàí, бя’зи шящярлярдя èñÿ, йейилян биткилярдян сайылмасына бахмайа-раг, йейилмяси àäÿò олмайан биткиляр цзяриня вя ùÿì÷èíèí йе-тишмямиш мейвя цзяриня сяъдя етмяк ещтийата ясасян ъаиз де-йилдир.
Мясяля 1068: Ящянэ дашы вя тябашир цзяриня сяъдя етмяк сящищдир. Бишмиш тябаширя, ящянэя, кярпиъя вя палчыгдан дцзялмиш кузяйя сяъдя етмяйин ишкалы йохдур.
Мясяля 1069: Сяъдяси сящищ олан шейлярдян, мясялян, аьаъ вя самандан дцзялдилмиш каьыз цзяриня сяъдя етмяк олар. Ка-ьыз памбыг вя кятандан дцзялдилмиш олса да, щюкм ейнидир. Амма яэяр ипякдян вя бу кими шейлярдян дцзялдилмиш олса, онун цзяриня сяъдя ъаиз дейилдир. Амма каьыз дясмала (сал-феткайа) о щалда сяъдя етмяк олар ки, цзяриня сяъдя етмяйин сящищ олдуьу шейлярдян дцзялдилмиш олдуьу мя'лум олсун.
Мясяля 1070: Сяъдя цчцн щяр шейдян йахшы Щязряти Сеййи-дцш-шцщяда ялейщиссяламын тцрбятидир. Ондан сонра àäè торпаг, торпагдан сонра даш, дашдан сонра биткидир.
Мясяля 1071: Сяъдя сящищ олан шей олмаса, йахуд яэяр олса да, сойуг вя йа истилийин шиддятиндян онун цзяриня сяъдя едя билмирся, гыра вя зяфтя сяъдя, о бириляриня сяъдядян иряли-дир. Амма яэяр онларын цзяриня сяъдя мцмкцн олмаса, эяряк палтарына вя йахуд ади щалда цзяриня сяъдя åòìÿê úàèç îëìàéàí щяр бир øåéÿ ñÿúäÿ едя биляр. Амма ещтийат мцстящябб одур ки, палтарына сяъдя етмяк мцмкцн олса, башга шейляря сяъдя етмясин.
Мясяля 1072: Цстцндя алынын àðàì дайанмадыьы палчыьа вя бош (áÿðêèìÿìèø) торпаьа сяъдя батилдир.
Мясяля 1073: Яэяр биринъи сяъдядя, мющцр алына йапышса, эяряк икинъи сяъдя цчцн мющцрц эютцрсцн.
Мясяля 1074: Яэяр намаз ÿñíасында àðàì етдийи шей ится вя сяъдяси сящищ олан бир шейи олмаса, вахт да дар олса, 1071-ъи мясялядя дейилдийи тяртибля ÿìÿë едя биляр истяр вахт аз ол-сун, истярся намазы позуб йенидян гылмаг гядяр эениш олсун.
Мясяля 1075: Яэяр сяъдя щалында икян, алныны сяъдянин батил олдуьу бир шей цзяриня гойдуьуну анласа, ваъиб зикри сюйлядикдян сонра фяргиня вармышса, сяъдядян башыны гал-дырыб намазына давам едя биляр. Амма яэяр ваъиб зикри сюй-лямямишдян яввял фяргиня вармышса, алныны цзяриня сяъ-дянин сящищ олдуьу бир шей цстцня чякяряк ваъиб зикри демя-лидир. Яэяр алныны чякмяси мцмкцн дейился, еля о щалда ва-ъиб зикри сюйляйя биляр. Щяр ики щалда намазы сящищдир.
Мясяля 1076: Яэяр сяъдядян сонра баша дцшся ки, алныны сяъдяси батил олан шейин цзяриня гоймушдур, ейби йохдур.
Мясяля 1077: Мцтяал Аллащдан башгасына сяъдя етмяк ща-рамдыр. Бя’зи авам ъамаат Имамлар ялейщимцссяламын мязар-лары гаршысында алынларыны йеря гойурлар. Яэяр бу иш Мц-тяал Аллаща шцкр етмяк цчцн олса, ейби йохдур. Якс тягдирдя щарамдыр.
Мясяля 1078: Сяъдядя бир нечя шей мцстящяббдир:
1. Айаг цстя намаз гылан шяхсин рцкудан баш галдырандан вя там дайанандан сонра вя еляъя дя отурдуьу йердя намаз гы-лан шяхсин там отурандан сонра сяъдяйя эетмяк цчцн тякбир демяси;
2. Сяъдяйя эетмяк истяйян вахт кишинин яввял яллярини, га-дынын ися яввял дизлярини йеря гоймасы;
3. Бурунун да мющцря вя сяъдя сящищ олан шейин цзяриня го-йулмасы;
4. Сяъдя щалында ял бармагларыны бир-бириня бирляшди-риб, уълары гибляйя олаъаг шякилдя гулагларын бярабяриндя тутмасы;
5. Сяъдядя дуа етмяси, юз истяйини Аллащдан дилямяси вя бу дуаны охумасы:
''Йа хяйрял-мяс’улиня вя йа хяйрял-му’тин, урзугни вярзуг ийа-ли мин фязликя фя иннякя зул-фязлил-язим''.
Йя’ни: ''Ей ян йахшы кяс ки, Сянин гапына эялирляр вя ей ята едянлярин ян йахшысы, мяня вя мяним аилямя Юз фязлинля ру-зи вер. Щягигятян дя Сян бюйцк фязилят вя язямят сащибисян''.
6. Сяъдядян сонра сол будунун цстцндя отурмасы вя саь айа-ьынын цзцнц сол айаьынын архасына гоймасы;
7. Щяр сяъдядян сонра отуруб, бядяни сакит оландан сонра тякбир демяси;
8. Биринъи сяъдядян сонра бядяни сакитляшдикдя, ''Ястяь-фируллащя рябби вя ятубу иляйщ'' – демяси;
9. Сяъдяни узатмасы вя отуран вахтда яллярини будлары-нын цзяриня гоймасы;
10. Икинъи сяъдяйя эетмяк цчцн, бядянин сакит щалында ''Яллащу якбяр'' демяси;
11. Сяъдялярдя салават эюндярмяси;
12. Айаг цстя дуранда, яллярини дизлярдян сонра йердян эю-тцрмяси;
13. Кишилярин дирсяк вя гарынларыны йеря бирляшдирмя-мяси; вя голларыны бюйцрляриндян аралы сахламалары. Га-дынларын дирсяк вя гарынларыны йеря вя бядянин цзвлярини бир-бириня бирляшдирмяляри.
Сяъдянин башга мцстящяббляри, мцфяссял китабларда де-йилмишдир.
Мясяля 1079: Сяъдядя Гур’ан охумаг, щабеля тоз-торпаьы арадан галдырмаг цчцн цфцрмяк мякрущдур. Яэяр цфцрмяйин тя’сириндян, аьыздан ики щярф гясдян чыхса, намаз ещтийата ясасян батилдир. Бунлардан башга мякрущлар да вардыр ки, мцфяссял китабларда дейилмишдир.
Мясяля 1080: Дюрд сурянин щяр бириндя: ''Вянняъм'', ''Игря'', ''Ялиф-лам-мим тянзил'' вя ''Щамим Сяъдя'' сурясиндя бир сяъ-дя айяси вардыр ки, яэяр инсан охуса, йахуд гулаг асса, о айяни тамам едяндян сонра, эяряк дярщал сяъдя етсин. Яэяр йаддан чыхартса, йадына дцшдцйц вахт сяъдя етмялидир. Ихтийарсыз ешится, сяъдя ваъиб дейилдир. Бахмайараг ки, ян йахшысы сяъдя етмякдир.
Мясяля 1081: Яэяр инсан сяъдя айясиня гулаг асан вахт, юзц дя охуса эяряк ики сяъдя етсин.
Мясяля 1082: Намаздан башга щалларда яэяр сяъдя щалында сяъдя айясини охуса вя йа ешится, эяряк сяъдядян баш галды-рыб, икинъи дяфя сяъдя етсин.
Мясяля 1083: Яэяр инсан йухулу шяхсдян, дялидян вя йа Гур’-аны мцяййян едя билмяйян ушагдан сяъдя айясини ешится вя йа динляся, сяъдя ваъибдир. Амма яэяр грамафон вя йа касетдян ешитмиш олса, сяъдя ваъиб дейилдир. Щямчинин радиодан ефи-ря бурахылан лент йазысындан динляся, щюкм ейнидир. Амма яэяр бир шяхс радиостудийасында сяъдя айясини охуса вя инсан да она радиодан гулаг асарса сяъдя ваъибдир.
Мясяля 1084: Гур’анын ваъиб сяъдясиндя ваъиб ещтийата ясасян, эяряк инсанын йери гясби олмасын, мцстящябб ещтийата ясасян, алнынын йери дизляринин, баш бармагларынын йерин-дян дюрд баьлы бармагдан щцндцр вя йа алчаг олмасын. Амма лазым дейилдир ки, дястямазлы вя йа гцсл етмиш вя цзц гибляйя олсун вя юврятини юртсцн, йахуд бядян вя алнынын йери пак ол-сун вя щабеля намаз гыланын палтарында олан шяртляр онун палтарында шярт дейилдир.
Мясяля 1085: Ваъиб ещтийат одур ки, Гур’анын ваъиб сяъдя-синдя алны мющцря, йахуд сяъдяси сящищ олан шейя гойсун вя мцстящябб ещтийата эюря, намаз сяъдясиндя дейиляня ясасян, бядянин башга цзвлярини дя йеря гойсун.
Мясяля 1086: Щярэащ Гур’анын ваъиб сяъдясиндя алныны сяъдя мягсяди иля йеря гойса, зикр демяся дя кифайятдир. Зикри демяк мцстящяббдир вя даща йахшыдыр ки, беля десин:
Ла илащя илляллащу щяггян щягга, ла илащя илляллащу има-нян вя тясдига, ла илащя илляллащу убудиййятян вя ригга, ся-ъядту лякя йа рябби тяяббудян вя ригга, ла мустянкифян вя ла мустякбирян, бял яня ябдун зялилун зяифун хаифун мустяъи-рун.
Мясяля 1087: Бцтцн ваъиб вя мцстящябб намазларын икинъи рцк’ятиндя, шам намазынын цчцнъц рцк’ятиндя, зющр, яср вя хифтян намазларынын дюрдцнъц рцк’ятиндя эяряк инсан икин-ъи сяъдядян сонра отуруб бядяни сакит олан вахт тяшящщцд де-син, йя’ни:
اَشْهَدُ اَن لا اِلََهَ الاَ اللهُ وَحدَهُ لاشَرِيكَ لَهُ وَاَشهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ اَللَّهُمَّ صَلّ عَلىَ مُحَمَّدِ وَآلِ مُحَمَّد
''Яшщяду ян ла илащя илляллащу вящдящу ла шярикя лящ, вя яшщяду яння Мущяммядян ябдущу вя рясулущ. Яллащуммя сял-ли яла Мущяммядин вя али Мущяммяд'' – десин.
Вя яэяр
''Яшщяду ян ла илащя илляллащу вя яшщяду яння Мущяммя-дян сялляллащу яляйщи вя алищ ябдущу вя рясулущ'' – деся, кифа-йят едяр, щямчинин ''Витр'' намазында тяшящщцд лазымдыр.
Мясяля 1088: Тяшящщцд кялмяляри эяряк ярябъя дцзэцн де-йилсин вя ади шякилдя олдуьу кими ардыъыл дейилмялидир.
Мясяля 1089: Яэяр тяшящщцдц унутса вя айаг цстя дурса, рц-кудан яввял йадына дцшся ки, тяшящщцдц демямишдир, эяряк отурсун вя тяшящщцдц десин, икинъи дяфя айаьа галхыб о рцк’-ятдя охуйаъаьыны охусун вя намазы тамам етсин. Ещтийат мцс-тящяббя ясасян, намаздан сонра йерсиз айаг цстя дурдуьуна эю-ря, ики сящв сяъдяси йериня йетирсин. Яэяр рцкуда вя рцкудан сонра йадына дцшся, эяряк намазы гуртарсын вя намазын сала-мындан сонра ещтийат мцстящяббя ясасян тяшящщцдц гяза ет-син. Бундан сонра эяряк йаддан чыхмыш тяшящщцд цчцн ики сящв сяъдяси йериня йетирсин.
Мясяля 1090: Мцстящяббдир ки, тяшящщцд щалында сол буду цзяриндя отурсун, саь айаьын цзцнц сол айаьын алтына гойсун вя тяшящщцддян яввял ''Ялщямду лиллащ'' вя йа ''Бисмиллащ вя бил-лащ вялщямду лиллащи вя хяйрул ясмаи лиллащ'' – десин.
Щабеля мцстящяббдир ки, ялляри будларын цстцня гойсун, бармаглары бир-бириня бирляшдирсин, юз ятяйиня бахсын вя тяшящщцдцн салаватындан сонра десин: ''Вя тягяббял шяфа-ятящу вярфя’ дяряъятящ''.
Мясяля 1091: Мцстящяббдир ки, гадынлар тяшящщцд охуйан вахт будларыны бир-бириня бирляшдирсин.
Мясяля 1092: Намазын ахырынъы рцк’ятиндя тяшящщцддян сонра, мцстящяббдир ки, отурдуьу йердя вя бядян сакит олараг десин:
اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ اَيُهَا النَّبِىُّ وَرَحمَةُ اللهِ وَبَرَكاتُهُ
''Яссяламу яляйкя яййущяннябиййу вя рящмятуллащи вя бяря-катущ''.
Ондан сонра эяряк десин:
اَلسَّلاَمُ عَلَيكُم
''Яссяламу яляйкум'' вя ещтийат мцстящябб одур ки, ялавя едя-ряк, وَرَحمَةُ اللهِ وَبَرَكاتُهُ ''Вя рящмятуллащи вя бярякатущ'' десин.
Вя йахуд
الَسَّلاَمُ عَلَيْنا وَعَلى عِبادِ اللهِ الصالِحِينَ
''Яссяламу яляйна вя яла ибадиллащиссалищин''дя дейя биляр.
Амма яэяр бу саламы дейярся, ещтийат ваъиб одур ки, бундан сонраالَسَّلاَمُ عَلَيكُم ''Яссяламу яляйкум'' – ялавя етсин.
Мясяля 1093: Яэяр намазын саламыны йаддан чыхартса вя намазын шякли позулмамыш йадына дцшся, намазы батил едян ишлярдян бирини, мясялян, гиблядян цз чевирмяк кими гяс-дян вя йа сящвян бир иш эюрмяся, эяряк саламы десин, бу заман намазы сящищдир.
Мясяля 1094: Яэяр намазын саламыны унутса вя намазын шякли позулдугдан сонра йадына дцшся, йахуд намазы сящвян вя йа гясдян, батил едян бир иш эюрмцшдцрся мясялян; архасы-ны гибляйя чевирмишдирся, намазы сящищдир.
Мясяля 1095: Яэяр гясдян намазын тяртибини позса, мяся-лян, суряни Щямддян габаг охуса, йахуд сяъдяляри рцкудан яв-вял ямяля эятирся, намаз батил олар.
Мясяля 1096: Яэяр намазын бир рцкнцнц унутса вя ондан сонракы рцкнц йериня йетирся, мясялян, рцку етмямишдян ики сяъдя ется, ещтийата ясасян намаз батилдир.
Мясяля 1097: Яэяр бир рцкнц унутса вя ондан сонракы рцкн олмайан ямяли йериня йетирся, мясялян, ики сяъдяни йериня йе-тирмядян тяшящщцд деся, эяряк ики сяъдяни йериня йетирсин вя ондан яввял сящвян охудуьуну икинъи дяфя охусун.
Мясяля 1098: Яэяр рцкн олмайан бир шейи унутса вя ондан сонракы рцкнц йериня йетирся, мясялян, Щямди унудуб рцкуйа эется, намазы сящищдир.
Мясяля 1099: Яэяр рцкн олмайан бир шейи унутса, беля ки, он-дан сонра эялян вя рцкн олмайан бир ямяли йериня йетирся, мя-сялян, Щямди унудуб, суряни охумаьа башлайарса, эяряк йаддан чыхан шейи ямяля эятирсин вя ондан сонра сящвян габагъа охудуьу шейи, икинъи дяфя охусун.
Мясяля 1100: Яэяр биринъи сяъдяни икинъи сяъдя хяйалы иля вя йа икинъи сяъдяни биринъи сяъдя хяйалы иля ямяля эя-тирся, намазы сящищдир. Онун биринъи сяъдяси биринъи, икинъи сяъдяси ися икинъи щесаб олунар.
Мясяля 1101: Инсан эяряк намазы мувалат иля гылсын, йя’ни намазын руку, сяъдяляр вя тяшящщöд кими ямяллярини арды-ъыл, ôàñèëÿñèç йериня йетирмялидир. Намазда охудуьу шейляри дя ади гайдада ôàñèëÿñèç охумалыдыр. Яэяр онларын арасын-да узун фасиля верся вя буна, «намаз гылыр» - демясяляр нама-зы батилдир.
Мясяля 1102: Яэяр намазда сящвян щярфлярин вя кялмяля-рин арасында фасиля верся вя фасиля намазын шяклини дяйи-шяъяк гядяр олмаса, сонракы рцкня мяшьул олмамыш, эяряк о щярфляри вя кялмяляри ади гайда цзря охунсун. Сящв охудуьу щярфлярдян сонра, охудугларыны тякрар етмялидир. Яэяр сонракы рцкня мяшьул олóáса, намазы сящищдир.
Мясяля 1103: Рцку вя сяъдяляри узатмаг вя намазда бюйцк суряляри охумаг, мувалаты позмаз.
Мясяля 1104: Бцтцн ваъиб вя мцстящябб намазларда икинъи рцк’ятин рцкусундан яввял, мцстящяббдир ки, гóнут тутóëсун. Амма ''Шяф’'' намазында эяряк ряъаян ямяля эятирсин. ''Витр'' намазында бир рцк’ятдя олдуьуна бахмайараг, рцкудан габаг, гóнут тутмаг мцстящяббдир. ''Ъцмя'' намазында щяр рцк’ят бир гунут вардыр. ''Айят'' намазында беш гунут вардыр. ''Фитр'' вя ''Гурбан'' байрамынын намазында ися бир нечя гутут вар ки, юз йериндя гейд олунаъаг.
Мясяля 1105: Мцстящяббдир ки, гунутда ялляри цзцн мцга-билиня тутсун, онларын ичини эюйя тяряф, бир-бириня йахын сахласын, баш бармагдан башга, о бири бармаглары бир-бири-ня бирляшдирсин вя яллярин ичиня бахсын. Ваъиб ещтийата ясасян, зярурят щалы истисна олмагла, ялляри галдырмадан гунут сящищ дейил.
Мясяля 1106: Гунутда щяр щансы зикри деся, щятта бир äÿôÿ ''Субщаняллащ'' да деся кифайятдир. Даща йахшы одур ки, беля десин:
لاَ إِلهَ إِلا اللهُ الحَلِيمُ الكَرِيمُ لاَ إِلهَ إِلا اللهُ العَلِىُ العَظِيمُ سُبحانَ اللهِ رَب السَمَاواَتِ السَبعِ وَرَب الأَرَضِينَ السبعِ وَمَا فِيهِن وَمَابَينَهُن وَرَب العَرشِ العَظِيمِ وَالحَمدُللهِ رَب العَالَمِينَ
''Ла илащя илляллащуë-щялимул-кярим, ла илащя иллял-лащул-ялиййул-язим, субщаняллащè ряббис-сямаватис-сяб’, вя ряббил-ярязиняс-сяб’ вя ма фищиння вя ма бяйнящуння вя ряб-бил-яршил-язим. Вялщямду лиллащи ряббил-алямин''.
Мясяля 1107: Мцстящяббдир ки, инсан гунуту уъадан охусун. Амма намазы ъамаатла гылан шяхс яэяр имам ъамаат онун сясини ешидярся, гунуту уъадан охумаñû мцстящябб дейилдир.
Мясяля 1108: Яэяр гясдян гунут тутмаса, гязасы йохдур вя яэяр унутса, рцку гядяриня яйилмямишдян яввял йадына дцш-ся, галхыб охумасы мцстящяббдир. Яэяр рцкуда йадына дцшся, мцстящяббдир ки, рцкудан сонра гяза етсин. Амма яэяр сяъдя-дя йадына дцшярся, намазын саламындан сонра гяза етмяси мцстящяббдир.
''Щямд'' сурясинин тяръцмяси:
''Бисмиллащир-рящманир-рящим''.
Бисмиллащ:
Йя’ни, башлайырам Аллащын ады иля ки, бцтцн кямаллара сащиб олан вя щяр нюгсандан пакдыр.
Яррящман:
Рящмяти эенишдир, сонсуздур.
Яррящим:
Рящмяти зати, язяли вя ябядидир.
Ялщямду лиллащи ряббил алямин:
Тя’риф, бцтцн йаранмышлара пярвяриш верян Аллаща мях-сусдур.
Яррящмянир-рящим:
Бунун мя’насы йухарыда зикр олунду.
Малики йîâмиддин:
Бир гцдрятли затдыр ки, ъяза эцнцнцн щюкмранлыьы Îнун-ладыр.
Иййакя ня’буду вя иййакя нястяин:
Анъаг Ñяня ибадят едир вя анъаг Ñяндян кюмяк истяйирик.
Ищдиняс-сиратял-мустягим:
Бизи доьру йола щидайят ет ки, о, Ислам динидир.
Сиратял-лязиня ян’ямтя яляйщим:
Не’мят вердийин шяхслярин йолуна ки, онлар пейьямбярляр вя пейьямбярлярин ъанишинляридир.
Ьяйрил-мяьзуби яляйщим вяляз-заллин.
Гязябин тутмуш вя йолдан азмыш адамларын йолуна йох.
Бисмиллащир-рящманир-рящим.
Онун мя’насы дейилди.
Гул щóвяллащу ящяд.
Де [ей Мущяммяд (с.я.в.â.)] Аллащ йеэаня Аллащдыр.
Яллащус-сямяд.
Бир Аллащдыр ки, бцтцн мювъудатдан ещтийаъсыздыр.
Лям йялид вя лям йуляд.
Ювлады йохдур вя Î, щеч кясин ювлады дейилдир.
Вя лям йякуí лящу куфувян ящяд.
Йаранмышларын щеч бири Îнун кими дейилдир.
Сóбщаня ряббийял-язими вя бищямдищ.
Йя’ни: - Мяним бюйцк Аллащым щяр бир ейб вя нюгсандан пак-дыр вя мян Îна ùÿìä åòìÿéÿ мяшьулам.
Сямияллащу лимян щямидящ.
Аллащ, Îна ситайиш едян шяхсин дуасыны ешитсин вя ону баьышласын.
Субщаня ряббийял-я’ла вя бищямдищ.
Мяним пярвярдиэарым щамыдан даща йцксякдир вя щяр ейб вя нюгсандан пак вя мцняззящдир вя мян Îна ùÿìä едирям.
Ястяьфируллащя рябби вя ятубу иляйщ.
Баьышланмаг диляйирям, бир Аллащдан ки, мяним пярвя-риш верянимдир вя мян Îна тяряф гайыдырам.
Бищîâлиллàщи вя гуввятищи ягуму вя яг’уд.
Уъа Аллащын кюмяйи вя эцъц иля дурурам вя отурурам.
Лà илащя илляллащул-щялимул-кярим.
Йя’ни: - Щелм вя кярям сащиби олан мисилсиз, ващид Аллащ-дан башга бир ìÿ’áóä, èëàù йохдур.
Лà илащя илляллащул-ялиййул-язим.
Бюйцк, йцксяк вя мисилсиз Аллащдан башга ìÿ’áóä èëàùè йох-дур.
Субщаняллащи ряббис-сямаватис-сяб’и вя ряббил-ярÿзиня-сяб’и.
Йедди йерин вя йедди эюйцн пярвярдиэары олан Аллащ пак вя мцняззящдир.
Вя ма фищиння, вя мà бяйнящуння вя ряббил-яршил-язим.
О, йерлярин, эюйлярин вя онларын арасында олан щяр шейля-рин вя бюйцк яршин Ïярвярдиэарыдыр.
Вял-щямду лиллащи ряббил-алямин.
Щямд вя сяна анъаг бцтцн мювъудларын пярвярдиэары олан Аллаща мяхсусдур.
Субщаняллащи вял-щямду лиллащи вя ла илащя илляллащу вÿллащу якбяр.
Йя’ни: - Мцтяал Аллащ пак вя мцняззящдир. Сяна йалныз Îна мяхсусдур, бярабяри олмайан Аллащдан башга бир танры йох-дур. О, вясф едилдийиндян даща бюйцкдцр.
Ялщямду лиллащ, яшщяду ян ла илащя илляллащ,
Вящдящу ла шярикя лящ.
Йя’ни: - Ùÿìä Аллаща мяхсусдур вя шящадят верирям, Аллащ-дан башга ìÿ’áóä йохдур вя шярики йохдур.
Вя яшщяду яння Мущяммядян ябдущу вя рясулущ.
Шящадят верирям ки, Мущяммяд сялляллащу ялåйщи вя али-щи вя сяллям Аллащын бяндяси вя Рясулудур.
Аллащуммя сялли яла Мущяммяд вя али Мущяммяд.
Пярвярдиэара! Мущяммядя вя али Мущяммядя рящмят эюн-дяр.
Вя тягяббял шяфаÿтящу вярфя’ дяряъятящ.
Пейьямбярин шяфаятини гябул ет вя онун дяряъясини Þз йа-нында йцксялт.
Яссяламу яляйкя яййущян-нябиййу вя рящмятуллащи вя бяря-катущ.
Ей Ïейьямбяр! Аллащын сàламы, рящмяти вя бярякяти сяня олсун.
Яссяламу яляйна вя яла ибадиллащис-салищин.
Худавянди-àлямин саламы биз намаз гыланлара вя Алла-щын йахшы бяндяляриня олсун.
Яссяламу яляйкум вя рящмятуллащи вя бярякатущ.
Аллащын саламы, рящмяти вя бярякяти сиз мю’минляря ол-сун.
Мясяля 1109: Мцстящяббдир ки, инсан намаздан сонра бир гядяр тя’гибатла мяшьул олсун. Йя’ни зикр, дуа вя Гур’ан оху-сун. Даща йахшыñû одур ки, юз йериндян щярякят етмямишдян вя дястямазы, гцслц вя йа тяйяммцмц батил олмамышдан яввял, тя’гиби цзц гибляйя охусун. Тя’гибин яряб дилиндя олмасы да лазым (âàъèá) дейилдир. Амма йахшыдыр ки, дуа китабларында эюстяриш верилян шейляри охусун. Артыг тапшырылан тя’гиб-лярдян бири, Щязряти-Зящра (сяламуллащè яляйща)-нын тясби-щидир; Йя’ни отуз дюрд дяфя ''Яллащу якбяр'', отуз цч дяфя ''Ял-щямду лиллащ'', отуз цч дяфя ''Субщаняллащ'' десин. ''Субщанял-лащ''ы, ''Ялщямду лиллащ''дан яввял дя демяк олар. Амма йахшы-дыр ки, ''Ялщямду лиллащ''дан сонра дейилсин.
Мясяля 1110: Намаздан сонра шцкр сяъдяси етмяк мцстя-щяббдир. Беля ки, шцкр сяъдяси мягсядиля алныны йеря гойма-сы кифайятдир. Амма йцз дяфя вя йа цч дяфя, щятта бир дяфя бе-ля, ''Шукрян-лиллàщ'' вя йахуд «шукрян» йа ''Яфвян'' демяси даща йахшыдыр. Щабеля инсана бир не’мят чатäûüû вя йа бир бяла ондан узаглашдыьы заман шцкр сяъдяси етмяси мцстящяббдир.
Мясяля 1111: Щяр вахт инсан, Щязрят Рясул-Якрям (сяллял-лащу яляйщи вя алищи вя сяллям)-ин мцбаряк адыны, мясялян, Мущяммяд, Ящмяд (с.я.в.â.), йахуд лягяб вя йа кцнйясини, мяся-лян, Мустÿфа, Ябул-Гасим (с.я.в.â.) деся, йахуд ешится, намазда олса да беля, мцстящяббдир ки, салават эюндярсин.
Мясяля 1112: Щязрят Рясул (сялляллащу яляйщи вя алищи вя сяллям)-ин мцбаряк адыны йазанда, салаваты да йазмаг мцстя-щяббдир. Щямчинин даща йахшы одур ки, щяр заман о Щязряти йад ется, салават эюндярсин.
Мясяля 1113: Он ики шей намазы батил едир вя онлара мцбти-лат дейилир:
1. Намазын ÿñíасында онун шяртляриндян бири позулсун. Мясялян, намаз ÿñíасында баша дцшся ки, либасы няъисдир.
2. Намазда икян гясдян, сящвян вя йа чарясизликдян дястя-маз вя йа гцслц батил едян бир шейля гаршылашарса; ìясялян, ондан бювл эялярся; Беля ки, бу сящвян вя йа чарясизликдян, на-мазын сон сяъдясиндян сонра мейдана эялся беля, ваъиб ещти-йата ясасян намазы батил олур. Лакин, бювл вя йа ьаитинин гар-шысыны ала билмяйян бир шяхсдян намаз яснасында бювл вя йа ьаит хариъ оларса, яэяр дястямаз щюкмляриндя сюйлянян гайда-лара эюря ямял едярся, намазы батил олмур. Щямчинин намаз ÿñíасында истищазяли гадындан ган хариъ олса, яэяр истища-зянин эюстяришиíÿ ÿìÿë ется, намазы сящищдир.
Мясяля 1114: Ихтийарсыз шякилдя йатмыш олан бир шяхс, намаз яснасында, йахуд намаздан сонра йатдыьыны билмязся, гылмыш олдуьу мигдара црфцн нязяриндя намаз сюйлянилярся, намазы йенидян гылмасы лазым дейилдир.
Мясяля 1115: Яэяр ихтийари шякилдя йатдыьыны бился, ла-кин намаздан сонра, йохса намаз яснасында намазда олдуьуну унудараг, йатдыьында øÿêê едярся, яввялки мясялядя ачыгла-нан шяртля намазы сящищдир.
Мясяля 1116: Яэяр сяъдя щалында йухудан айылса вя шякк ет-ся ки, намазын ахыр сяъдясиндядир, йа шцкр сяъдясиндя, истяр èõòèéàðñûç йухуйа эетмиш олмасыны истярся ихтийар цзцндян йатмыш олдуьуну бился, намазын сящищ олмасына щюкм олунур вя йенидян гылмаг лазым дейил.
3. Тявазю вя ядяб гясдиля ялляри бир-биринин цзяриня гой-маг да намазы батил едянлярдир. Амма намазын бу ишля батил олмасы ещтийата ясасяндир. Щярчянд øÿðèÿò ãàíóíó êèìè йери-ня йетирмяк гясдиля олса, îíóí ùарам олмасыíäà øÿêê éîõäóð.
Мясяля 1117: Яэяр унутганлыгдан, чарясизликдян, тягиййя, йахуд да ял гашымаг вя бу кими башга ишляр цчцн ялляри бир-биринин цстцня гойса, ейби йохдур.
4. Намазы батил едян íþâáÿòè шей, Щямди охуйандан сонра ''Амин'' демякдир. Бунун намазы батил етмяйи, мя’мумдан баш-гасында ещтийата ясасяндир. Щярчянд шярият ãàíóíó êèìè йе-риня йетирмяк гясдиля олса, ùàðàìëûüûíäà øÿêê éîõäóð. Ùàáå-ëÿ, ''Амин''и сящвян йа тягиййя цзцндян деся, намазынын ейби йох-дур.
5. Намазы батил едян шей, цзрсцз олараг гиблядян дюнмяк-дир. Амма яэяр цзрлц олса, мясялян, унутганлыг, йа мяъбури îëàðàã (шиддятли кцляйин ону гиблядян дюндярмяси êèìè) ãèáëÿäÿí ÿéèëñÿ, àììà саь вя сол тяряфя чатмаса, онун намазы сящищдир, амма лазымдыр ки, цзрц арадан галхан кими дярщал цзцнц гибляйя чевирсин. Яэяр саь вя сол тяряфя чатса, йа ар-хасы гибляйя олса, яэяр унутганлыг öçöíäÿí вя гяфлятдян îëñà, ãèáëÿíè äöç òàïìàìûø îëñà âÿ åëÿ бир вахт йадына дцшся êè, намазы сындырар вя икинъи дяфя цзц гибляйя гыла биляр, щяр-чянд она бир рцк’яти вахт дахилиндя гылынмыш олса да, эяряк намазы башдан башласын. Якс тягдирдя, о намазла кифайятля-няр вя гяза етмяси äÿ лазым дейилдир. Щабеля онун гиблядян дюнмяси мяъбури олса, ýÿðÿê баъардыьы гядяр гиблядян дюн-мядян намазы икинъи дяфя гылсын, щярчянд бир рцк’яти вахт дахилиндя олса да эяряк намазы башдан башласын. Якс тяг-дирдя щямин намазы тамам етсин. Она, намазы йенидян гылмаг вя гяза етмяк лазым дейилдир.
Мясяля 1118: Яэяр йалныз сифяти гиблядян дюнся, амма áÿ-äÿíè гибляйя тяряф олса, беля ки, архасындан бир мигдар эюря биляъяк гядяр башыны эерийя дюндярмишдирся, бу да яввялдя зикр олунан гиблядян дюнмя щюкмцнц дашыйыр. Амма яэяр, бу гядяр дюндярмяся бу ишин мякрущ олдуьуна бахмайараг, нама-зы батил олмаз.
6. Намазы батил едянлярдян бири дя, гясдян данышмагдыр. Данышан заман кялмя бир щярфли беля олса, яэяр яряб дилин-дя ''гору'' мя'насыны верян ''ги'' щярфи кими вя йа ÿëèôáà щярф-лярèíдян икинъиси олан вя суал едян шяхсин ъавабында сюйля-нилян ''б'' щярфи кими, айры бир кялмянин мя’насыны ифадя едярся, намазы батил олур. Щяр щансы бир мя’наны ифадя ет-мяйян, ики вя йа даща чох щярфдян ибарят оларса, йеня дя ещти-йата ясасян, намазы батил едяр.
Мясяля 1119: Яэяр намаз яснасында бир вя йа даща чох щярф-дян ибарят олан бир кялмя сящвян ифадя едилярся вя о кялмя-нин дя мя’насы олса беля, намазы батил олмаз. Амма ещтийата ясасян, намаздан сонра сяъдейи-сящв ямяля эятирмялидир.
Мясяля 1120: Намазда юскцрмяк вя йа эяйирмяйин ейби йохдур. Лазым ещтийат одур ки, намазда ихтийар щалында ''ащ'' чякмясин вя наля етмясин. Амма намазда ''ах'' вя ''ащ'' êèìè нидаларын де-йилмяси гясдян оларса намазы батил едяр.
Мясяля 1121: Яэяр зикр мягсяди иля, мясялян, ''Яллащу ÿк-бяр'' деся вя ону дейяркян башгасына бир шейи баша салмаг цчцн сясини уъалтса, ейби йохдур. Щямчинин зикр мягсяди иля бир кялмя деся, беля ки, бу иш бир ìÿòлябя диггят йетирмяйя сябяб олса, ейби йохдур. Амма яэяр зикр мягсяди олмаса вя йа щяр ики èøè етмяк мягсяди олса, беля ки, сюзц щяр ики мя'нада ишлятся, намазы батилдир. Амма яэяр зикр гясди ется вя бу зикри демякдя мягсяди башгасына бир шейи анлатмаг олса, на-мазы сящищдир.
Мясяля 1122: Намазда Гур’ан охумаг (ваъиб сяъдяси олан дюрд айяниí ùþêìö 992-ъи мясялядя ''гираят''ин щюкмляриндя дейилмишдир) вя щямчинин намазда дуа етмяйин ейби йохдур. Амма мцстящябб ещтийат одур ки, дуа ярябъя олсун.
Мясяля 1123: Яэяр Щямдин, сурянин вя йа намазын зикрля-риндян бир шейи гясдян вя йа ещтийатян бир нечя дяфя деся, ейби йохдур.
Мясяля 1124: Намаз щалында инсан эяряк башгасына салам вермясин. Яэяр башгасы она салам верся, эяряк ъаваб версин. Амма ъаваб эяряк салам мислиндя олсун, йя’ни саламын ясли-ня ялавя олунмасын, мясялян, эяряк ъавабда ''Саламун яляй-кум вя рящмятуллащи вя бярякàтущ'' демясин. Щятта лазым ещ-тийата ясасян, эяряк ''яляйкум вя йа яляйкя'' сюзлярини, ъавабда ''салам'' сюзцндян габаьа салмасын. Яэяр салам âåðÿí êÿñ бу ъцр етмямиш олñà äà, щятта мцстящябб ещтийат одур ки, ъавабы бц-тцнлцкля îíóí âåðäèéè êèìè âåðñèí. Ìясялян, яэяр деся ''ся-лам-яляйкум'', ъавабда десин ''салам яляйкум'' вя яэяр деся ''яс-сяламу-яляйкум'', десин “яссяламу-яляйкум” вя яэяр деся ''ся-лам-яляйкя'', ''сялам-яляйкя'' демялидир. Амма ''яляéкумяс-ся-лам''ын ъавабыны щяр щансы формада (йя’ни грамматик форма-да) истяся дейя биляр. ßëÿéêóìÿññÿëàì, ÿññÿëàìó ÿëÿéêóì, éà ñà-ëàìóí ÿëÿéêóì êèìè.
Мясяля 1125: Инсан эяряк саламын ъавабыны истяр намаз-да, истярся дя башга вахтда, дярщал версин. Яэяр гясдян вя йа унутганлыг цзцндян саламын ъавабыны, о саламын ъавабы ще-саб олунмайаъаг гядяр эеъикдирся, яэяр намаз щалындадырса, ъаваб вермялиäèð вя яэяр намаз щалында олмаса, ъаваб вер-мяси ваъиб дейилдир.
Мясяля 1126: Эяряк саламын ъавабыны еля дейя ки, салам ве-рян ешидя. Амма салам верян кар олса, йа салам вериб, тез ютцб кечся, îíäà мцмкцн олса саламын ъавабыны ишаря вя онун ба-ша дцшдцйц кими вермяк лазымдыр. Якс тягдирдя, намазда де-йился, ъаваб вермяси лазым (ваъиб) дейилдир. Намазда оларса да, ъаваб вермяси ъаиз дейилдир.
Мясяля 1127: Ваъибдир ки, намаз гылан саламын ъавабыны, саламламаг мягсяди иля десин. Дуа мягсядиля демяйин дя ма-нечилийи йохдур, йя’ни Аллащ-тяаладан салам верÿí, кяс цчцн саламатлыг истясин.
Мясяля 1128: Яэяр гадын, намящрям киши вя йа аьлыкясян ушаг, намаз гылана салам верся, намаз гылан эяряк онун ъава-быны версин. Яэяр гадын саламы ''салам яляйк'' деся, ъавабын-да ''салам яляйки'' дейя биляр, йя’ни ''каф'' щярфиня ''кясря'' ялавя едяряк ъаваб веря биляр.
Мясяля 1129: Яэяр намаз гылан саламын ъавабыны вермяся, эцнащ åòìÿñèíÿ áàõìàéàðàã намазы сящищдир.
Мясяля 1130: Яэяр бир кяс, намаз гылана сящв салам верся, ваъиб ещтийата ясасян онун ъавабыны сящищ вермялидир.
Мясяля 1131: Мясхяря, йа зарафат цчцн салам верян кясин ъа-вабыны, щямчинин, мцсялман олмайан киши вя гадынын сала-мынын ъавабыны вермяк, беля ки, зимми олмасалар ваъиб де-йил. Яэяр зимми олсалар, ваъиб ещтийата ясасян ''ялейк'' кялмяси иля кифайятлянмяк лазымдыр.
Мясяля 1132: Яэяр бир кяс áèð éåðäÿ îëàí áèð íå÷ÿ íÿôÿðÿ салам верся, онун саламынын ъавабы онларын щамысына ва-ъибдир, амма онлардан бири ъаваб верся, кифайятдир.
Мясяля 1133: Яэяр бир шяхс, бир дястяйя салам верся вя са-лам верянин гясд етмядийи бир шяхс она ъаваб верся, онун сала-мынын ъавабы йеня дя о дястяйя ваъибдир.
Мясяля 1134: Яэяр бир шяхс бир дястяйя салам верся, онла-рын арасында намаза мяшьул олан шяхс, салам верянин она да салам вериб-вермямясиня øÿêê ется, эяряк ъаваб вермясин вя щабеля ваъиб ещтийата ясасян бился ки, салам верянин мягсяди о шяхся дя салам вермяк олуб, лакин башгасы онун саламынын ъавабыны вермишдирся, ъаваб вермясин. Амма яэяр бился ки, мягсяди о да олмушдур, лакин башгасы ъаваб вермяйиб, йахуд ъавабынын верилиб-верилмямясиндя шякк ется, эяряк намаз гылан онун ъавабыны версин.
Мясяля 1135: Салам вермяк мцстящяббдир, чох тювсийяляр олуб ки, атлы пийадайа, дуран отурана вя кичик бюйцйя салам версин.
Мясяля 1136: Яэяр ики няфяр åéíè çàìàíäà бир-бириня са-лам верся, ваъиб ещтийата ясасян, эяряк щяр бири äèýÿðèíèí саламûíûí úàâàáûíû âåðñèí.
Мясяля 1137: Гейри-намаз щалында, саламын ъавабыны, са-ламдан йахшы алмаг мцстящяббдир. Мясялян, яэяр деся ''сала-мун яляйкум'', ъавабында десин: ''саламун яляйкум вя рящмятул-лащ''.
7. Намазда гясдян сясля эцлмяк намазы батил едян èøëÿð-äÿíäèð. Ùÿð÷ÿíä èõòèéàðñûç îëñà äà; яэяр ìöãÿääèìÿñè èõòèéà-ðè олса да, щятта ещтийат âаúèáÿ ясасян ìöãÿääèìÿñè èõòèéàðè олмаса да, беля ки намазы йенидян гылмаьа вахт олса эяряк йенидян гылсын. Амма яэяр гясдян сяссиз вя йа сящвян уъадан эцлся, намазынын èøêàëû йохдур.
Мясяля 1138: Яэяр уъадан эцлмяйин гаршысыны алмаг íÿòè-úÿсинäÿ щалы дяйишся, мясялян, рянэи гызарса, ваъиб ещтийат одур ки, намазыны икинъи дяфя гылсын.
8. Ваъиб ещтийата ясасян намазы позан шейлярдян бири дя, дцнйа ишляри цчцн гясдян уъадан вя йа сяссиз олараг аьла-магдыр; амма яэяр Аллащ горхусундан она шювг бяслямякдян вя йа ахирят цчцн уъадан вя йа сяссиз олараг аьласа, манечилийи йохдур, öñòÿëèê ямяллярин дя ян йахшыларындан сайылыр. Щятта яэяр Аллащдан юзцнцн дцнйяви щаъятлярини истямяк цчцн онун дярэащында зялиллик эюстяриб аьласа, ишкалы йох-дур.
9. Намазы батил едян ишлярдян бири дя, намазын сурятини позмагдыр. Мясялян, щаваéа òóëëàíìàã вя йа бу кими щярякят-ляр етмиш олса, истяр гясдян олсун вя йахуд унутганлыг цзцн-дян, намазы батил едяр. Амма ял иля ишаря етмяк кими, нама-зын сурятини позмайан щярякятлярин ишкалы йохдур.
Мясяля 1139: Яэяр намаз яснасында «намаз гылмыр» дейиля-ъяк гядяр сакит галса, намазы батил олар.
Мясяля 1140: Яэяр намаз яснасында бир иш эюря, йаõóä бир мцддят сакит дайана вя шякк едя ки, намазы позулуб йа йох, эя-ряк намазы тязялясин. Амма даща йахшы одур ки, ону тамам ет-син вя сонра тязялясин.
10. Намазы батил едянлярдян бири дя, йемяк вя ичмякдир. Яэяр намаз яснасында ''намаз гылмыр'' дейиляъяк шякилдя, бир шей йейярñÿ вя йа ичярся, истяр гясдян олсун, истярся дя унутдуьуна эюря, намаз батил олур. Амма оруъ тутмаг истяйян шяхс, яэяр сцбщ азанындан яввял мцстящябб бир намаз гыл-дыьы щалда сусуз оларса, беля ки, намазы тамамладыьы тяг-дирдя, сцбщ азанынын олаъаьындан горхарса вя су онун гаршы-сында бир нечя аддымлыгда оларса, намаз арасында су ичя би-ляр. Амма цзц гиблядян чевирмяк кими намазы батил едян бир шей етмямялидир.
Мясяля 1141: Гясдян йемяк вя йа ичмяк, ùÿòòà намазын шяк-лини позмаса беля; истяр намазын ардыъыллыьы позулсун, ис-тяр позулмасын, ваъиб ещтийата ясасян о намазы йенидян гыл-малыдыр.
Мясяля 1142: Яэяр намаз арасында аьзында, йахуд дишинин дибиндя галан йемяйи удса, намазы батил олмаз. Щабеля яэяр аьызда гянд, шякяр вя бу кими шейляр галмыш олса вя намаз щалында аз-аз яридикъя ону удса, ейби йохдур.
11. Намазы батил едянлярдян бири дя, ики рцк’ятли вя цч рцк’ятли намазларын рцк’ятиндя, йаõóä дюрд рцк’ятли намаз-ларын ики яввял рцк’ятляриндя шякк етмякдир. Бу щюкм намаз гыланын шякк щалында гàлдыьы щала аиддир.
12. Намазы батил едян шейлярдян бири дя, намазын рцкнцнц гясдян âÿ йа сящвян азалтмаг, йаõóä рцкн олмайан бир шейи гяс-дян азалтмаг вя йа бир шейи намазда гясдян артырмагдыр. Щям-чинин рцкнц, мясялян, рцку вя йа ики сяъдяни бир рцк’ятдя сящ-вян артырса, намазы ваъиб ещтийата ясасян, батил олар. Амма сящвян ''тякбирятцл-ещрамы'' артырмаг намазы батил етмяз.
Мясяля 1143: Яэяр намаздан сонра шякк ется ки, намаз ясна-сында намазы батил едян ишлярдян едиб йа йох, намазы сящищ-дир.
Мясяля 1144: Намазда яввял дейилдийи кими, ''гиблядян дюн-мцшдцр'' дейилмяйяъяк шякилдя, цзцнц бир аз саьа вя йа сола че-вирмяк мякрущдур, беля ки, архасындан бир мигдарыны эюря билмяйяъяк гядяр дюнярся; Якс тягдирдя намаз батил олур. Щямчинин, намазда эюзляри éóììàã, йа саьа-сола дюндярмяк, яли вя саь голу иля ойнамаг, бармагларынû бир-бириня кечирт-мяк, аьзынын суйуну ÷þëÿ àòìàã, Гур’анын, йа китабын, йа да цзцéцн йазысына бахмаг, Щямд, суря вя зикр дейян вахт бир ня-фярин сюзцнц ешитмяк цчцн, сакит олмаг мякрущдур. Цмумий-йятля хцзу’ вя хöшу’ну арадан апаран ишлярин щамысы мякрущ-дур.
Мясяля 1145: Инсанын йухусу эялян вахт, щямчинин, бювл вя ьаитдян юзцнц сахлайан вахт намаз гылмасы мякрущдур. Щямчи-нин, намазда айаьы сыхан дар ъораб эеймяк мякрущдур. Галан мякрущат мцфяссял китабларда дейилмишдир.
Мясяля 1146: Юз ихтийары иля ваъиб намазы ïîçмаг, ваъиб ещтийата эюря ъаиз дейилдир. Амма малы горумаг, мала, йа бядя-ня олан зярярин гаршысыны алмаг цчцн манеяси йохдур. Щятта намаз гыланын дцнйа вя ахиряти цчцн ящямиййятли олан щяр ишя эюря олса беля, манечилийи йохдур.
Мясяля 1147: Яэяр инсан юз ъаныны вя йа ãîðóíìàñû ваъиб îëàí бир шяхсин ъаныны горумаг, еляъя дя ãîðóíìàñû ваъиб îëàí бир малы горумаг цчцн намазы ïîçмалыдырса, вя бу иш-ляри намазы позмадан мцмкцн дейился, эяряк намазы ïîçñóí.
Мясяля 1148: Яэяр вахт эениш оланда намаз гылса вя тяляб-кар юз тялябини ондан истяся, беля ки, намаз яснасында онун истядийини веря билярся, эяряк щямин щалда юдясин. Яэяр на-мазы сындырмадан ону вермяк мцмкцн дейился, эяряк намазы сындырсын, онун истядийини версин вя сонра намазы гылсын.
Мясяля 1149: Яэяр намазда баша дцшся ки, мясъид няъис-дир, беля ки, вахт дар олса, эяряк намазы тамам етсин. Яэяр вахт эенишдирся вя мясъиди пак етмяк намазы позмурса, эя-ряк намаз яснасында пак етсин, сонра намазын ардыны гыл-сын. Яэяр áó èø намазы позаъагса, намаздан сонра мясъиди тя-мизлямяк мцмкцндцрся, мясъиди тямизлямяк цчцн намазы поз-масы ъаиздир. Яэяр намаздан сонра мясъиди пак етмяк мцмкцн олмаса, эяряк намазы сындырсын, мясъиди пак етсин вя сонра намазы гылсын.
Мясяля 1150: Намазы сындырмалы олан шяхс, намазы та-мамлайарса, эцнащ етмÿñèíÿ áàõìàéàðàã, намазы сящищдир. О намазы йенидян гылмасы ещтийат мцстящяббдир.
Мясяля 1151: Яэяр гираятдян габаг вя йахуд рцкуйа яйилмя-мишдян габаг, йадына дцшся ки, азан вя игамяни вя йа тякъя игамяни йаддан чыхарыб, беля ки, намазын вахты эенишдирся, мцстящяббдир, онлары демяк цчцн намазы сындырсын. Щятта яэяр намазы тамам олмамышдан габаг, йадына дцшся ки, онла-ры йаддан чыхарыб, мцстящяббдир êè, онлары демяк цчцн нама-зы сындырсын.
Намазын шяккиййаты 22 нювдцр: о шякклярдян йеддиси нама-зы батил едир, алтысына эяряк е’тина олунмасын вя галан 9 ню-вц ися сящищдир.
Мясяля 1152: Намазы батил едян шяккляр бунлардыр:
1. Ики рцк’ятли ваъиб намàзларын ðöê’ÿòëÿðèíèí сайында шякк етмяк. Мясялян, сцбщ вя мцсафирèí намазы. Амма мцстя-щябб намазларын рцк’ятляринин сайында вя ещтийат намазы-нын рцк’ятляриндя шякк етмяк намазы батил етмяз.
2. Цч рцк’ятли намазын рцк’ятляринин сайында шякк етмяк.
3. Дюрд рцк’ятли намазда бир рцк’ят вя йа чох гылдыьына шякк етмяк;
4. Дюрд рцк’ятли намазда икинъи сяъдяйя дахил олмаздан га-баг ики рцк’ят, йа чох гылдыьына шякк етмяк;
5. Ики-беш, йа ики вя бешдян чох арасында шякк етмяк.
6. Цч-алты, йа цч вя алтыдан чох арасында шякк етмяк.
7. Дюрд-алты, йа дюрд вя алтыдан чох арасында шякк етмяк (ашаьыда изащ олунаъагдыр).
Мясяля 1153: Инсан батил едян шякклярля гаршылашарса, øÿêêè бярпа олана гядяр намазыны позмамасы, намазын суря-ти позулунъайа вя йа йягин вя зянн щасил етмякдян цмидсиз олунъайа гядяр ôèêèðëÿøìÿñè даща йахшыдыр.
Мясяля 1154: Е’тина олунмайан шяккляр бунлардыр:
1. Йериня йетирèëмя мящялли кечмиш олан ямялдя шякк: мя-сялян, рцкуда Щямди охуйуб-охумадыьына шякк едярся:
2. Намазын саламындан сонра шякк етмяк.
3. Намазын вахты кечяндян сонра шякк етмяк.
4. Кясирцш-шяккин шякк етмяйи, йя’ни о кяс ки, чох шякк едир.
5. Ъамаат намазында мя’мум рцк’ятлярин сайыны билирся, имамын, йахуд имам рцк’ятлярин сайыны билирся, мя’мумун рцк’ятлярин сайында етдийи шякк;
6. Мцстящябб вя ещтийат намазларûíдакы шякк.
Мясяля 1155: Намазда икян намазын ваъибатындан щяр щан-сы бирини едиб-етмядийинäя øÿêê едярся, мясялян, Щямди охуйуб-охумадыьында øÿêê åäÿðñÿ, яэяр шяр’и нязярдян яв-вялки иши гясдян тярк етдийи тягдирдя, буна башламасы ъаиз олмайан бир ишя башламышса, мясялян суряни охуйаркян Щям-ди охуйуб-охумадыьына шякк едярся, øÿêêèíÿ е’тина етмямя-лидир. Якс тягдирдя едиб-етмядийиндя шякк етдийи иши йериня йетирмялидир.
Мясяля 1156: Яэяр бир айяни охуйан заман шякк ется ки, яв-вялки айяни охумушдур йа йох вя йа айянин ахырыны охуйан вахт-да шякк ется ки, онун яввялини охумушдур йа йох, юз шяккиня е’тина етмясин.
Мясяля 1157: Яэяр рцку вя сяъдядян сонра шякк ется ки, онун зикри демяк вя бядянинин сакит олмасы кими ваъиб иш-лярини эюрмцшдцр йа йох, эяряк юз шяккиня е’тина етмясин.
Мясяля 1158: Сяъдяйя эедян щалда рцкуйа эедиб-эетмямя-синдя шякк ется, йахуд шякк ется ки, рцкудан сонра галхмыш-дыр йа йох, эяряк юз шяккиня е’тина етмясин.
Мясяля 1159: Яэяр галхан щалда шякк ется ки, сяъдя йа тя-шящщцдц йериня йетириб йа йох, эяряк юз шяккиня е’тина етмя-син.
Мясяля 1160: Отурдуьу, йахуд узандыьы йердя намаз гылан шяхс, Щямд вя йа тясбищаты охуйан йердя шякк ется ки, сяъдя вя йа тяшящщцдц йериня йетирмишдир йа йох, эяряк юз шяккиня е’ти-на етмясин. Яэяр Щямди вя йа тясбищаты демямишдян яввял шякк ется ки, сяъдя вя йа тяшящщцдц демишдир йа йох, эяряк йе-риня йетирсин.
Мясяля 1161: Яэяр намазын рцкнляринин бирини йериня йетириб-йетирмядийи барядя шякк едярся, беля ки, ондан сон-ракы ишля мяшьул олмаса, эяряк ону йериня йетирсин. Мяся-лян, яэяр тяшящщцдц охумамышдан габаг шякк ется ки, ики сяъдяíè ямяля эятирмишдир йа йох, эяряк йериня йетирсин. Сонраäàí йадына дцшся ки, о рцкнц ямяля эятирèáмиш, рцкн артыг олдуьуна эюря, намазы лазым ещтийата ясасян батилдир.
Мясяля 1162: Яэяр рцкн олмайан бир ямяли йериня йетириб-йетирмядийи барядя шякк едярся, беля ки, ондан сонраêû ишля мяшьул олмайыбдырса, эяряк ону йериня йетирсин. Мясялян, суряни охумаздан габаг Щямди охуйуб-охумадыьына шякк едярся, эяряк Щямди охусун. Яэяр ону йериня йетиряндян сонра йадына дцшся ки, ону йериня йетирибмиш, рцкн артыг олмадыьы цчцн намазы сящищдир.
Мясяля 1163: Яэяр шякк ется ки, рцкнц йериня йетириб йа йох, мясялян, тяшящщцдя мяшьул олаíäà бир ъцт сяъдяни йериня йетириб-йетирмямясиндя шякк едярся, юз шяккиня е’тина етмя-ся вя сонра йадына дцшся ки, о рцкнц йериня йетирмяйибдир, яэяр сонракы рцкня мяшьул олмамышдырса, эяряк ону йериня йетирсин. Яэяр сонракы рцкня мяшьул олубдурса, намазы ла-зым ещтийата ясасян батилдир. Мясялян, яэяр сонракы рцк’я-тин рцкусундан яввял йадына дцшся ки, ÿââÿëäÿêè ики сяъдяни йериня йетирмяйиб, эяряк йериня йетирсин вя яэяр рцкуда, йахуд ондан сонра йадына дцшся, дейилдийи кими намазы батилдир.
Мясяля 1164: Яэяр шякк ется ки, рцкн олмайан бир ямяли йе-риня йетириб йа йох, беля ки, ондан сонракы ишя мяшьул олса, эяряк юз шяккиня е'тина етмясин. Мясялян, суря охумаьа мяш-ьул оларкян шякк ется ки, Щямди охуйубдур йа йох, эяряк юз шяккиня е’тина етмясин. Яэяр сонрадан йадына дцшся ки, ону йериня йетирмяйиб, беля ки, сонракы рцкня мяшьул олмамыш-дырса, эяряк ону вя ондан сонракылары йериня йетирсин. Яэяр сонракы рцкня мяшьул олмушдурса, намазы сящищдир. Буна ясасян яэяр гунутда йадына дцшся ки, Щямди охумамышдыр, эяряк охусун вя яэяр рцкуда йадына дцшся, намазы сящищдир.
Мясяля 1165: Намазын саламыны дейиб-демядийи барядя шякк едярся, яэяр намаздан сонра, тя’гибя вя йа башга бир на-маза башламышдырса, йахуд намазы позаъаг бир иш эюряряк, намаз щалындан чыхмышдырса, шяккиня е’тина етмямялидир. Амма яэяр бунлардан яввял øÿêê едярся, саламы демялидир. Лакин, саламы дцзэцн дейиб-демядийи барядя шякк едярся, щяр щансы щалда олса беля, шяккиня е’тина етмямялидир.
Мясяля 1166: Намазын саламындан сонра, намазын сящищ олуб-олмадыьы барядя шякк едярся, мясялян; рцку едиб-етмя-дийи барядя шякк едярся вя йа дюрд рцк’ятли бир намазын сала-мындан сонра, дюрд рцк’ят, йахуд беш рцк’ят гылдыьы барядя шякк едярся, шяккиня е’тина етмямялидир. Амма яэяр шяк-кинин щяр ики тяряфи батил олса, мясялян; дюрд рцк’ятли на-мазын саламындан сонра, цч рцк’ят, йахуд беш рцк’ят гылдыьы барядя шякк едярся, намазы батилдир.
Мясяля 1167: Намазын вахты кечдикдян сонра, намазы гы-лыб-гылмадыьында шякк едярся вя йа гылмадыьыны зянн едярся, гылмасы лазым дейилдир. Амма вахт кечмяздян габаг, намазы гылыб-гылмадыьында шякк едярся, гылдыьыны зянн ется беля, о намазы йенидян гылмалыдыр.
Мясяля 1168: Яэяр намазын вахты кечдикдян сонра, ону дцз-эцн гылмадыьы барядя шякк едярся, шяккиня е’тина етмямя-лидир.
Мясяля 1169: Зющр вя яср намазынын вахты кечдикдян сон-ра, дюрд рцк’ят намаз гылдыьыны билдийи щалда, зющр ниййяти-ня, йохса яср намазы ниййятиня гылдыьыны билмязся, цзяриня ваъиб олан намаз ниййяти иля дюрд рцк'ят гяза намазы гылмалы-дыр.
Мясяля 1170: Шам вя хифтян намазынын вахты кечдикдян сонра, бир намаз гылдыьыны билдийи щалда, цч рцк’ятли, йохса дюрд рцк’ятли гылдыьыны билмязся, щям шам, щям дя хифтян намазынын гязасыны гылмалыдыр.
Мясяля 1171: Кясирцш-шякê, чох шякк едян шяхсдир. Беля ки, щисс органларынын иьтишаш сябяби олмасы вя йа олмасы бахымындан ону, онун кими олан шяхслярля мцгайися етдикдя ади гайдадан чох шякк едирляр вя бу тякъя чох шякк етмяк адя-ти олан шяхся мяхсус дейил. Яксиня шяккин чохлуьу адят яря-фясиндя олмасы кифайятдир.
Мясяля 1172: Чох шякк едян шяхс, яэяр намазын щиссяля-риндян бирини йериня йетириб-йетирмядийиндя шякк едярся, ону йериня йетирдийини гябул етмялидир. Мясялян; яэяр рцку едиб-етмядийиндя шякк едярся, етдийини гябул етмялидир. Ам-ма яэяр йериня йетирèëìÿñè намазы батил едян бир шейи йериня йетириб-йетирмядийиндя шякк едярся, мясялян; сцбщ намазыны ики рцк’ят, йохса цч рцк’ят гылмыш олдуьунда шякк едярся, доьру тяряфи гябул етмялидир.
Мясяля 1173: Намазын бир шейиндя чох шякк едян шяхсин шяккляри, о шейÿ мяхсус щесаб оларñà, беля ки, намазын башга шейляриндя шякк ется, эяряк онун эюстяришиня ямял етсин, мясялян, сяъдя едиб-етмямясиндя чох шякк едян шяхс, яэяр рцкунун йериня йетирилмясиндя шякк ется, эяряк онун эюстя-ришèня ямял етсин. Йя’ни яэяр сяъдяйя эетмяйибся, рцкуну йе-риня йетирсин, яэяр сяъдяйя эетмишдирся, е’тина етмясин.
Мясяля 1174: Мцяййян бир намазда, мясялян; зющр намазын-да чох шякк едян шяхс, беля ки шякк чохлуьу онун хцсусиййят-ляриндян сайылса, яэяр башга бир намазда, мясялян; яср нама-зында шякк едярся, шякк гайдаларына ясасян ÿìÿë етмялидир.
Мясяля 1175: Яэяр бир кяс намазы мяхсуси йердя гылан за-ман чох шякк едирся, яэяр ондан башга йердя намаз гылса вя онун гаршысына шякк чыхса, эяряк шяккин эюстяришиня ямял етсин.
Мясяля 1176: Кясирцш-шякк олуб-олмадыьында шякк едян бир шяхс, шяккин гайдаларына ясасян ямял етмялидир. Кяси-рцш-шякк олан шяхс ися, нормал шякк едян инсанларын щалы-на чеврилдийиня йягин единъяйя гядяр, онун шяккинин мяншя-йи кясируш-шякк мянасына олан шякк дейил, юз щалынын дя-йишмясиндя олса, шяккиня е’тина етмямялидир.
Мясяля 1177: Чох шякк едян шяхс, яэяр бир рцкнц йериня йе-тириб-йетирмядийи барядя шякк едèá она е’тина етмязñÿ, сонра да ону йериня йетирмядийини хатырлайарса, беля ки, сонракы рцкня башламамышдырса, ону йериня йетирмялидир. Яэяр сон-ракы рцкня башламышдырса, ещтийата ясасян намазы батил-дир. Мясялян; рцку едиб-етмядийи барядя шякк едèá буна е’ти-на етмязся, икинъи сяъдядян габаг рцку етмядийини хатырла-йарса, эери гайыдыб рцку етмялидир. Яэяр икинъи сяъдядя ха-тырлайарса, ещтийата ясасян намазы батилдир.
Мясяля 1178: Чох шякк едян бир шяхс, рцкн олмайан бир ямяли йериня йетириб-йетирмядийиндя шякк едярñÿ вя шяккиня е’тина етмÿзся, беля ки, сонрадан да ону йериня йетирмядийини хатырлайарса, ону йериня йетирмя мящялли кечмямишдирся, ону вя ондан сонракы щиссяляри йериня йетирмялидир. Яэяр мящялли кечмишдирся, намазы сящищдир. Мясялян; Щямди охуйуб-охумадыьында шякк едярñÿ вя буна е’тина етмязñÿ вя гунут охуйаркян, Щямди охумадыьыны хатырлайарса, охумалы-дыр. Яэяр рцкуда хатырлайарса, намазы сящищдир.
Мясяля 1179: Яэяр имам, намазын рцк’ятляринин сайында шякк едярся, мясялян; цч рцк’ят, йохса дюрд рцк’ят гылдыьы ба-рядя шякк едярся, бу щалда яэяр мя’муì йягин вя йа зянни ола-раг дюрд рцк’ят гылдыьыны билñÿ вя дюрд рцк’ят гылдыьыны имама баша сала билярся, имам намазы тамамламалыдыр вя ещтийат намазы гылмасы да лазым дейилдир. Щямчинин имам, нечя рцк’ят гылдыьыны йягин вя йа зянни олараг билиб, мя’мум намазûí рцк’ятляринин сайында шякк едярся, шяккиня е’тина етмямялидир. Онларын щяр бири, сяъдянин сайы кими нама-зын ишляриндя дя шякк едярся щюкм ейнидир.
Мясяля 1180: Мцстящябб намазларын рцк’ятèíèí сайында шякк едярся, шяккинин чох тяряфи намазы батил едярся, аз тя-ряфя гярар вермялидир. Мясялян; яэяр сцбщ намазынын нафи-лясиндя, ики рцк’ят, йохса цч рцк’ят гылдыьы барядя шякк едярся, ики рцк’ят гылдыьына гярар вермялидир. Яэяр шякки-нин чох тяряфи намазы батил етмирся, мясялян; бир рцк’ят, йохса ики рцк’ят гылдыьында шякк едярся, шяккинин щансы тя-ряфиня эюря ямял едярся, намазы сящищдир.
Мясяля 1181: Рцкнцн аз олмасы нафиляни батил едяр, амма рцкнцн чох олмасы ону батил етмяз. Беля ки, яэяр нафилянин ишляриндян бирини унутса вя сонракы рцкня мяшьул олан вахтда йадына дцшся, эяряк о иши йериня йетирсин вя икинъи дяфя олараг о рцкнц йериня йетирсин. Мясялян; яэяр рцкуда Щямди охумадыьыны хатырлайарса, галхыб Щямди охумалы, сонра да рцкуну йериня йетирмялидир.
Мясяля 1182: Яэяр нафилянин ишляриндян бириндя шякк ется, истяр рцкн олсун, истярся дя гейри-рцкн, яэяр мящялли кечмяйибдирся, эяряк йериня йетирсин вя яэяр мящялли кеч-мишдирся, юз шяккиня е’тина етмямялидир.
Мясяля 1183: Яэяр ики рцк’ятли мцстящябб намазда эцманы цч, йахуд чох рцк’ятя эется, эяряк е’тина етмясин вя намазы ся-щищдир. Яэяр эцманы ики вя йа аз рцк’ятя эется, ваъиб ещтийата ясасян, эяряк щямин эцмана ямял етсин. Мясялян, бир рцк’ят гылдыьыны эцман ется, эяряк ещтийата эюря, бир рцк’ят дя гыл-сын.
Мясяля 1184: Яэяр нафиля намазында, ваъиб намазларда сящв сяъдясини ваъиб едян бир иш эюрярся йа да бир сяъдяни унударса, намаздан сонра сящв сяъдясини вя йа сяъдянин гяза-сыны йериня йетирмяси лазым дейилдир.
Мясяля 1185: Яэяр мцстящябб бир намазы гылыб-гылмады-ьына шякк едярся, бу намаз Ъя’фяри-Тяййар намазы кими мцяй-йян вахты олмайан бир намаздырса, гылмадыьыны гябул етмя-лидир. Амма яэяр эцндялик нафиля намазлары кими, мцяййян вахтлары вардырса, беля ки, вахты кечмяздян габаг ону йериня йетириб-йетирмядийиндя шякк едярся, йеня дя ейни щюкмц дашы-йыр. Амма вахты кечдикдян сонра, беля бир øÿêêÿ дцшян шяхс, øÿêêèíÿ е’тина етмямялидир.
Мясяля 1186: Бир нечя щалда яэяр дюрд рцк’ятли намазын рцк’ятляринин сайында шякк ется, эяряк фикирляшсин, яэяр шяккин бир тяряфиня йягин, йахуд эцман тапса, щямин тяряфи ясас эютцрцб, намазы тамам етсин вя яэяр беля олмаса, дейил-миш эюстяришля ямял етсин. О доггуз щал бунлардар:
1. Икиíúè сяъдяйя эетдикдян сонра, ики рцк’ят, йахуд цч рцк’-ят гылдыьы барядя шякк едярся, цч рцк’ят гылдыьыны ясас эю-тцрмяли вя ялавя олараг бир рцк’ят дя гылыб, намазы тамам-ламалыдыр. Намаздан сонра да айаг цстя бир рцк’ят ещтийат на-мазы гылмалыдыр, ваъиб ещтийата ясасян отуран щалда ики рцк’ят кифайят дейилдир.
2. Икинъи сяъдяйя дахил оландан сонра ики вя дюрд арасын-да шякк ется, эяряк дюрд рцк’ят гылдыьыны ясас эютцрсцн вя намаздан сонра айаг цстя ики рцк’ят ещтийат намазы гылсын.
3. Икинъи сяъдяйя дахил оландан сонра, ики, цч вя дюрд ара-сында шякк ется, эяряк дюрд рцк’ят гылдыьыны ясас эютцрсцн вя намаздан сонра ики рцк’ят айаг цстя вя сонра ики рцк’ят дя отуран йердя ещтийат намазы гылсын.
4. Икинъи сяъдяйя башладыгдан сонра дюрд вя беш арасында шякк едярся, дюрдö гябул едиб, намазы тамамламалыдыр. На-маздан сонра ися ики сящв сяъдяси йериня йетирмялидир. Дюрд-ля алты арасында шякк етмяк кими, аз тяряфи дюрд рцк’ят олан щяр шяккдя щàáåëÿ, икинъи сяъдяйя башладыгдан сонра, дюрд рцк’ятля, ондан аз вя йа даща чох гылдыьында шякк етдийи за-ман дюрд рцк’ят гылдыьыны гябул едиб, щяр ики шяккин вязи-фясини йериня йетиря биляр. Йя’ни дюрд рцк’ятдян аз гылдыьы ещтималы олдуьундан, ещтийат намазы гылар вя дюрд ряк’ятдян чох кими ещтималы олдуьундан ики сящв сяъдяси йериня йети-ряр. Щяр бир щалда биринъи сяъдядян сонра вя икинъи сяъдяйя башламамышдан яввял, йухарыда дейилян дюрд шÿêêдян бири-си иля гаршылашса, намазы батилдир.
5. Цч вя дюрд арасында намазын щяр щансы йериндя олурса-олсун, эяряк дюрд рцк’ят гылдыьыны ясас эютцрсцн вя намазы тамам едиб, намаздан сонра бир рцк’ят айаг цстя, йахуд ики рцк’-ят отурдуьу йердя ещтийат намазы гылсын.
6. Айаг цстя дюрд вя беш рцк’ят арасында шякк ется, эяряк отурсун вя тяшящщцдц охусун вя намазын саламыны версин. Бундан сонра бир рцк’ят айаг цстя, йахуд ики рцк’ят отуран йердя ещтийат намазы гылсын.
7. Айаг цстя цч вя беш рцк’ят арасында шякк ется, эяряк оту-руб тяшящщцдц охусун вя намазын саламыны версин. Сонра айаг цстя ики рцк’ят ещтийат намазы гылсын.
8. Айаг цстя цч, дюрд вя беш рцк’ят арасында шякк ется, эя-ряк отурсун, тяшящщцдц охусун вя намазын саламыны версин. Ики рцк’ят айаг цстя вя сонра ики рцк’ят отуран йердя ещтийат намазы гылсын.
9. Айаг цстя беш вя алты рцк’ят арасында шякк ется, эяряк отурсун, тяшящщцдц охусун вя намазын саламыны версин. Сон-ра ики сящв сяъдяси йериня йетирсин.
Мясяля 1187: Яэяр инсанын гаршысына сящищ олан шякк-лярдян бири чыхса, беля ки, намазын вахты дар олса да, намазы башдан башлайа билмяся, намазы сындырмамалы вя дейилян эюстяришя ямял етмялидир. Амма яэяр намазын вахты эениш оларса, намазы сындырыб йенидян башлайа биляр.
Мясяля 1188: Яэяр инсан намазда, ещтийат намазы ваъиб олан шякклярдян бириля гаршылашарса вя бу щалда намазы тамамлайарса, ещтийат мцстящябб одур ки, ещтийат намазы гыл-сын вя ещтийат намазыны гылмадан намазы тязядян гылмасын. Яэяр намазы батил едян ишлярдян бирини эюрмядян намазы башласа, икинъи намазы да ваъиб ещтийата ясасян батилдир. Амма намазы батил едян ишлярдян сонра икинъи намаза мяш-ьул олса, икинъи намазы сящищдир.
Мясяля 1189: Инсан батил шякклярдян бири иля гаршылаш-дыгда, яэяр соíракы щала кечдийи тягдирдя, йягин вя йа зянн ùà-ñèë олаъаьыны билирся, онун батил шякки намазын биринъи ики рцк’ятиндяндирся, шякк щалы иля намазына давам етмяси ъаиз дейилдир. Мясялян; яэяр гийам щалында икян бир рцк’ят вя йа даща чох гылдыьында шякк едярñÿ вя рцкуйа эетдийи тяг-дирдя, бир тяряфя йягин йа зянн едяъяйини билирся, бу щалла рцкуйа эетмяси ъаиз дейилдир. Амма галан батил шякклярдя йя-гин вя йа зянн ялдя етмяк мягсяди иля намазына давам едя би-ляр.
Мясяля 1190: Яэяр яввял эцманы бир тяряфя чох олса вя сонрадан нязяриндя щяр ики тяряф ейни олса, эяряк шяккин эюстяришиня ямял етсин. Яэяр яввял нязяриндя щяр ики тя-ряф ейни олса, вязифяси щансы тяряфядирся, о тяряфя щесаб ет-син вя сонра онун эцманы диэяр тяряфя эется, эяряк щямин тя-ряфи ясас тутсун вя намазы тамам етсин.
Мясяля 1191: Зяннинин бир тяряфя чох, йохса щяр ики тяря-фя дя бярабяр олдуьуну билмяйян шяхс, шяккин эюстяришиня ясасян ямял етмялидир.
Мясяля 1192: Яэяр намаздан сонра, намазда икян, мясялян; ики рцк’ят, йохса цч рцк'ят гылдыьына даир тяряддцд едиб, цч рцк’ят гябул етдийини билир, амма цч рцк’ят гылдыьынымы зянн етдийини, йохса щяр ики тяряфин нязяриндя бярабярми ол-дуьуну билмязся, ещтийат намазы гылмасы лазым дейилдир.
Мясяля 1193: Яэяр айаьа галхдыгдан сонра, ики сяъдяни йе-риня йетириб-йетирмядийи барядя шякк едярñÿ вя о щалда ики сяъдянин тамамланмасындан сонра, сящищ олан шякклярдян бири иля гаршылашарса, мясялян; ики рцк’ят, йохса цч рцк’ят гылдыьында шякк едярся, о шяккин щюкмцня эюря ямял едяр-ся, намазы сящищдир. Амма яэяр тяшящщцдц охудуьу заман бу шякклярдян бири иля гаршылашарса, яэяр шякки ики иля цч арасындадырса, намазы батилдир. Яэяр ики иля дюрд йа ики цч вя дюрд арасында олса, намазы сящищдир вя эяряк шяккин эюс-тяришляриня ямял етсин.
Мясяля 1194: Яэяр тяшящщцдя башламаздан яввял вя йа тя-шящщцдц олмайан рцк’ятлярдя айаьа галхмаздан яввял, бир вя йа ики сяъдяни йериня йетириб-йетирмядийи барядя шякк едярñÿ вя ùÿìèí заманда ики сяъдяни йериня йетирдикдян сонра сящищ олан шякклярдян бири иля гаршылашарса, намазы батилдир.
Мясяля 1195: Яэяр гийамда икян, цч иля дюрд вя йа цч, дюрд вя беш рцк’ятляр арасында шякк едярñÿ вя ùÿìèí заманда яввял-ки рцк’ятин бир вя йа ики сяъдясини йериня йеирмядийини ха-тырлайарса, намазы батилдир.
Мясяля 1196: Бир шякки арадан эедян шяхс, диэяр бир шякк иля гаршылашарса, мясялян; габагъадан ики, йохса цч рцк’ят гылдыьы барядя шякк едян шяхс, даща сонра цч, йохса дюрд рцк’ят гылдыьы барядя шякк едярся, икинъи шяккинин щюк-мцня эюря ямял етмялидир.
Мясяля 1197: Яэяр намаздан сонра шякк ется ки, намазда, мясялян, ики иля дюрд рцк’ят арасында шякк едиб, йохса цч иля дюрд арасында, щяр ики шяккин эюстяришиня ямял едя биляр вя щямчинин намазы батил едян ишлярдян сонра ону икинъи дяфя гылар.
Мясяля 1198: Намаздан сонра, намазда бир шякк иля гаршы-лашдыьыны билярся, лакин сящищ шÿêêлярдян, йохса батил шÿêêлярдян олдуьуну áèëìÿñÿ ýÿðÿê íàìàçûíû éåíèäÿí ãûë-ñûí. ßýÿð сящищ шÿêêлярдян олса да, онларын щансы гисмин-дян олдуьуну билмязся, о намазы, йенидян гылмасы ъаиздир.
Мясяля 1199: Отурараг намаз гылан бир шяхс, бир рцк’ят айаг цстя вя йа ики рцк’ят отураг щалда ещтийат намазы гылма-сыны лазым едяъяк шякк иля гаршылашарса, бир рцк’ят оту-раг щалда гылмалыдыр. Ики рцк’ят айаг цстя ещтийат намазы гылмасыны лазым едян бир шякк етдийи тягдирдя дя, ики рцк’-ят отураг щалда гылмалыдыр.
Мясяля 1200: Айаг цстя намаз гылан бир шяхс, ещтийат нама-зы гыларкян айаг цстя дурмагдан аъиз оларса, яввялки мясяля-дя щюкмц мцяййян едилян отураг щалда намаз гылан бир шяхс ки-ми, ещтийат намазыны гылмалыдыр.
Мясяля 1201: Отураг щалда намаз гылан бир шяхс, ещтийат намазы гылаъаьы заман айаг цстя дура билмя имканыны юзцндя мцшащидя едярся, айаг цстя намаз гылан шяхсин вязифясиня эюря ямял етмялидир.