|
بة شي نؤيةم (ثردي سيرِات) |
فؤناخي نؤيةمي ئةم كاروانة ، واتة كارواني سةفةر كردن بؤ قيامةت ، ية كيَك لة قؤناخة ترسناكة كاني ، سيرِاتة ، سيرِات ثرديَكة لة موو باريك تر و لة شمشيَر تيذتر، وة لة ئاطر سوتيَنةرترة ، ئيمانداراني بة ئيمان زؤر بة ئاساني بةسةريدا ئةثةرِنةوةو ئةضنة بةهةشت . هةنديَكي تر زؤر بة سةختي ليَي تيَ ئةثةرِن و هةنديَكي تر ئةكةونة خوارةوة .
ثردي سيرِات لة قيامةتدا وةكو ( صراط المستقيم ) ي ئةم دنيايةية ، سيرِاتةلموستةقيم هةمان ئاييني هةق و ولايةتي دوانزة ئيمامانة ( سةلامي خوايان لة سةربيَ ) .
سوورةتي حةمد بة جواني ئاماذةي بة هةر دووكيان كردووة ، هةم سيرِات و هةم سيرِاتةلموستةقيم .
عةلامةي مةجليسي لة كتيَبةكةي خؤي ( حق اليقين ) مةبةستيَك لة كتيَبي ( عقاييد ) ي شيَخي سةدوق نةقلَ ئة كات كة ئةفةرمويَ : بيروباوةرِمان لة بارةي طيرو طرفتةكاني رؤذي مةحشةر واية ، هةر طيرو طرفتيَك كة بة ناوي واجيب بيَ و كةمتةرخةمي كردبيَ لة بةرامبةر ئةو واجيبة بؤ ماوةي هةزار سالَ لةويَ رائةطيريَ ، وة خواي تةعالا داواي هةقي خؤي ليَ ئةكات . جا يان بة هؤي كردةوةي ضاك كة لة دونيادا ئةنجامي داوة رزطاري ئةبيَ يان بةر رةحمي خوا ئةكةويَ و رزطاري ئةبيَ ، دواي ئةوة ئةضيَتة قؤناخيَكي ديكة و يان طيروكرفتيَكي تر . وة بةم جؤرة قؤناخ بة قوناخ يان طيرو طرفت بة طيروطرفت ئةضيَتة ثيَشةوةو ثرسياري ليَ ئة كريَ تا هةموو بةسةلامةتي ئةثيَوآ ، دواي ئةوة ئة طاتة خانوي مانةوة ( دارالبقاء ) و ئينجا ئةطاتة ذيانيَكي هةميشةيي كة هةرطيز مردني بؤنية. وة بة خؤشبةختي يةك ئةطات كة هةرطيز بة دبةختي بؤ نية . وة لة شويَنيَك جيَطير ئةبيَ كة لة تةنشتي خواية و لة طةلَ ثيَغةمبةران و حوججةتة كاني خوا و راستطويان و شةفيعان و ضاكان لة بة ندةكاني خواي تة عالا ئةبيَ :
بةلاَم بة ثيَضةوانةوة ئةطةر هاتوو كةسيَك لة ية كيَك لةوطيرو طرفتانة طيري كرد و كردةوةكاني دونياي رزطاري نةكردو رةحمي خوايش نةيطرتةوة ، ثيَي ئةخليسكيَ و ئةكةويَتة ناو ئاطري دؤزةخ . ثةنا بؤ خواي مةزن و دلاَوا ئةبةين لةم طيرو طرفتانة كة لةسةر ثردي سيرِاتن . وةيةكيَ لةوطيرو طرفتانة كة هةموو خةلَكي بؤي رائةطيريَن و ليَيان ئةثرسريَتةوة ولايةتة ، كة ئيمامي عةلي و ئيمامةكاني دواي ئةون ، ئة طةرولاَمي راستي دايةوة رزطاري ئةبيَ و ئةطةرنة، سةرة و ذيَر بةرة و دؤزةخ ئةبيَ ، هةروةكو هةقي تةعالا فةرمويةتي : (وقفوهم انهم مسولون ) [1] وة هةروةها فةرمويةتي : ( ان ربك لبالمرصاد ) [2] - واتاي هةر دوو ئايةتة كة لة دواي يةك بةم جؤرةية : رايانطرن ئةوانة ئةبيَ ليَيان بثر سريَتةوة ، وة ئايةتة كةي دوايي : خواي تؤ لة كةمينداية . طرنطترين طيرو طرفتي ئةم قؤناغة (مرسادة) ، ياني لة بؤسةبووني خواية وة بة عيزةت وجةلالي خؤي سويَند ئةخوا كة زولَمي هيض زالَميَك لة ذيَر دةستي تيَناثةرِي ، مةطةر ئةوةي كة هةقي مةزلَومة كةي ليَ بستيَنيَتةوة .
هةروةها طيرو طرفتكي تر ( رةم ) ة ، وة يةكي تر ( ئةمانةت ) و ( نويذ) ة ، ئةمانة هةمووي طيروطرفتن و لة ثيَناوياندا ئادةميزاد رائةطيريَ بة ناوي واجيب يان لة قالبي ( ئةمرو نةهي ) ليَيان ئةثرسريَتةوة . ئايةتي ( و جي يومئذ بجهنم) [3] روذي قيامةت كة دؤزةخ ديَنن – لةبارةيةوة لة ثيَغةمبةريان ثرسي ، فةرموي : حةزرةتي جبراييل ( روح الامين ) هةوالَي بؤم هيَناوة كاتيَ كة خواي مير و مةزن هةموو خةلَك هةر لة سةرةتاوة تا دوايي هةموو كؤ ئةكاتةوة ، فةرمان ئةدا كة دؤزةخ بيَنن ، سةد هةزار فريشتة بة توندو تولَ طرتوويانة لة كاتيَكدا بة هةزار طوريس بةستراوةتةوة بؤ بيَ دةنط كردني ، دؤزةخ دةني طيَكي زؤر ترسيَنةرو هةولَناك و ثرِ لة غةزةب و مةزني هةية . جا ئةطةر بيَت هةناسةيةك بكيَشيَ ، وة يان دةنطي بةرز بكاتةوة – ئةطةر خواستي خوا نةبيَ كة خةلَكي بؤ ليَثرسينةوة راطرتبيَ – هةمووي تيَدةشكيَنيَ و لةناو ئةبات ، هيض بةندةيةك لة بةندةكاني خوا نامينيَ ، نة مولَك و نة زةوي و نة ثيَغةمبةران كةس نامينيَ و هةموو هاوار ئةكةن واي بؤخؤم ، واي بؤ خؤم ، خوداية ئيَمة لةم كارةساتة رزطار بكة . وة تؤ ئةي ثيَغةمبةري خوا هاوار ئةكةي ميللةتة كةم ! وة بؤ ميللةتي خؤت دوعا ئةكةي .
دواي ئةوة سيرِات ديَنن لةسةر دؤزةخ دايئةنيَن كة لة موو باريكترو لة شمشيَر تيذترة ، دؤزةخ سيَ ثردي هةية :
يةكةم : ثردي ئةمانةت و هاتووضؤي خزمان ( الامانة و صلة الرحم ) .
دووةم : نويَذة .
وة ثردي سيَ يةم : عةدالَةتي ثةروةردطارة ، واتة هةق ساندنةوة لة زالَمة كان و دانةوةي بة مةزلَومة كان.
جا داوا لة خةلَك ئةكات بةسةر ثردي سيرِاتدا برِؤن ، كةوابوو لة ثردي يةكةم و يان طيروطرفتي ية كةم بة ثيَي باسي ثيَشوو كة ئةمانةت و هاتووضؤي خزمانة رائةطيريَ و ليَي ئةثرسريَتةوة ، ئايا هاتوو ضؤي خزمانت بووة يان نة ، خيانةتت لة ئةمانةت كردووة يان نة ، ئة طةر ولاَمي باش بوو ، ئةوا بةسةر ثردةكةدا تيَدةثةرِيَ و ئةضيَتة سةر ثردي دووةم و ئةطةر نة ئةوةندة رائةطيريَ يان ئةكةويَتة خوارةوة و يان بة هؤي ضاكةي ساحيباني مردوو يان كردةوة ضاكةكاني خؤي لة دونيادا زؤر بة سةختي بةسةريدا تيَدةثةرِيَ . ثاشان لةسةر ثردي دووةم كة نويَذة راي ئةطيريَ : جائةطةر ليَرةشدا بة جواني تيَثةرِي ئةوة لة سةر ثردي سيَ يةم ياني عةدالَةتي ثةروةردطار راي ئةطيريَ ، ئةم ثردةئاماذة بة فةرمودةي خواي تةعالاية كة فةرمويةتي : ( ان ربك لبالمرصاد ) . وة خةلَكي بةسةر ثردي سيرِاتةوة تيَدةثةرِن . هةنديَك لة رؤلَةكاني ئادةميزاد ثيَ يةكيان لة خوارةوةيةو بة ثيَيةكةي تر خؤيان راطرتووة و هةنديَ تر بة دةستيَك خؤي هةلَواسيوة ، لةم كاتةشدا فريشتةكان كة لة دةورو بةري ثردة كة راوةستاون و هاوار ئةكةن ئةي خواي ثةروةردطار ! ئةي خواي حةليم و سةبور ! ئةي خواي بة خشنةندة و دلاَوا ليَيان خؤش بة ، بة فةزلَ و كةرةمي خؤت عةفويان بكة ، لة هةمان كاتدا خةلَك وةكو شةمشة كويَرة ئةكةونة خوارةوة بؤ ناو دؤزةخ ، جا هةر كةسيَك بةر رةحمةتي خوا بكةويَت ، ئةوةرزطاري ئةبيَ و ئةلَيَ سوثاس بؤخوا ، ليَرةداية كردةوة ضاكةكاني ئادةميزاد فرياي ئةكةويَ و سوثاسي خواي بة تةوانا ئة كات كة رزطاري كردووة .
حوسةين ئيبني سة عيد ئة هوازي لة ئيمامي باقرةوة ريوايةت نةقلَ ئةكات ،ئةفةرميَ : ثياويَك مذدةي دا ئة بازةر و وتي ئةبازةر ! مذدةت ليَ بيَ ،مةرِةكانت زؤر بوونة ، ئةبازةر لة ولاَميدا وتي زؤر بووني مةرِةكان خؤشحالَم ناكات ! خؤزطة هةر ئةوةندة بن كة بةسم بكات ، ضونكة ئة طةر زؤر بن بة خؤيانةوة خةريكم ئة كةن . بةرِاستي طويَم ليَي بوو كة ثيَغةمبةر (2) فةرمويةتي : لةم بةرو ئةوبةري ثردي سيرِات ئةمانةت و سةرداني خزمي ليَية ،وة كةسيَك ليَي ئةثةرِيَتةوة كة ئةو دووانةي بة جواني و ريَك و ثيَكي ئةنجام دابيَ ، وة ئةطةر نة! ئةطةويَتة ناو دؤزةخ . هةروةها لة ريوايةتيَكي تر داهاتووة هةر كةسيَك ئةو دوو خالَةي ئةنجام نةدابيَ ، كردةوة ضاكةكاني فرياي ناكةون ، لةسةرثردي سيرِات سةرو ذيَر ئةكةويَتة ناو دؤزةخ .
ضيرؤك :
سةييد بةهادين كورِي سةييد عةبدولكةريمي نةيي نةجةفي ، زؤر بةضاكة ناوبراوة و قوتابي شيَخي شةهيد و فةخري ليَكولَةرةوانة ، لة كتيَبي ( انوار المضيئه) لة بةشي فةزايلي ئيمامي عةلي ئةم داستانةي لة باوكييةوة نةقلَ ئةكات :
لة مزطةوتي ديَى كةي خؤيان ( نةيلي) ، هةرضي مجيَوري مزطةوتة كةيان بانط ئةكرد ، نةئةهاتة مزطةوت ، هةر رؤذيَك بةهانةيةكي ئةهيَنا ، ليَيان كؤلييةوة ، بينيان هةموو طياني سووتاوةو تةنيا ئةم بةرو ئةو بةري راني نةبيَ تاسةر ئةذنؤوة كاني ساغة . لةبةر ئيَشي سووتان هةر هاوارو نالةهي ئةكرد . ضوونة لاي و هؤي سووتاني لةشيان ليَي ثرسي ، وتي : لة خةودا بينيم كة قيامةت هةستاوة ، خةلَكي لة تةنطانة ية كي زؤرطران و سةختدان و ذمارة يةكي زؤر ئةضنة دؤزةخ و ذمارةية كيش ئةضنة بةهةشت ، منيش لةطةلَ بةهةشتيان بووم ، كاتيَ بةرةو بةهةشت كةوتينة ريَ ، طةيشتينة ثرديَكي بيَ سةروبن ، نة ثانايةتي و نة دريَذايي ديار نةبوو ، وتيان ئةمة ثردي سيرِاتة ،ليَي سةركةوتين ، هةر ئةرِؤيشتين و هةر ئةرِؤيشتين ، وة هةتا ئةرِؤيشتين باريكيَتر ئةبوو تا بة ئةندازةي تيذي شمشيَريَكي ليَهات ، تةماشاي خوارةوةمان كرد ، بينيمان ئةو هةموو ثياو ماقولاَنةي دونيا لةناو ئاطر ئةسوتيَن ، ئاطري ضي! ئاطريَكي رةش ، طرِي ليَ هةلَئةقولاَ بة ئةندازةي ضيايةك ، خةلَكةكةش هةنديَكيان رزطاريان ئةبوو ، هةنديَكي تر ئةكةوتنة خوارةوة ، منيش هةر ئةم بةرو ئةو يةرم كرد تا طةيشتمة نزيكي قةراغي ثردةكة ،لة ثرِ ثيَم هةلَخليسكي ية خوارةوةو كةوتمة ناو ئاطر، دةستم بة هةر شتةوة ئةطرت ، سوودي نةبوو ، كةوتمة ناوةرِاستي ئاطر، بة هةزار حال و بة هةزار طيان دةرضون خؤم طةياندة ليَواري دؤزةخ ، وة يةك بة خؤم هاوارم ئةكرد تا خوا ئيلهامي ثيَ كردم ، ناوي ئيمامي عةلي(ع) هاتة سةر زمانم ، هاوارم كرد يا عةلي كورِي ئةبوتاليب ( دابةش كةري دؤزةخ و بةهةشت لة كويَي ) [4] . لةم خةوةدا تةماشام كرد ثياويَك لة كةناري دؤزةخ راوةستاوة ، بانطم ئةكات ، دةستم بدةريَ ! دةستم بدةريَ !! زؤر بة نارِةحةتي دةستي خؤم طةيانديَ ! بة دةستي خؤي ئاطري ئةم بةرو ئةو بةري ثيَم كوذاندةوة ، ئةبينن ئةو شويَنةي كة دةستي ئيمام ثيَيدا هاتووة ساغة ، ثاشماوةي لةشم هةموو سووتاوة ، بةم جؤرة تا سيَ مانط مةلَهةم و دةرماني ئةكرد ، ئةم داستانة دواي سيَ مانط كة باش بؤوة خؤي بؤ خةلَك طيَرِاويةتي يةوة.
باسي ضةند كاري ضاك بَو سووك ثةرِينةوةلةسةر ثردي سيرِات
ريوايةتي يةكةم:
سةييد ئيبني تاووس لة كتيَبةكةي خؤي ( اقبال ) ريوايةتي كردووة هةر كةسيَك لة شةوي ئةوةلَي مانطي رةجةب ، دواي نويَذي مةغريب ، بيست ركات نويَذ بخويَني ، دوو ركات دوو ركات ، رؤذي قيامةت لةسةر ثردي سيرِات وةك تير ئةرِوات .
ريوايةتي دووةم :
هةر كةسيَك شةش رؤذ لة مانطي رةجةب رؤذوو بطريَ ، لةو كةسانةية كة رؤذي قيامةت لة ئةمن و ئةمانداية و لة سةرثردي سيرِات بيَ ليَثرسينةوة تيَدةثةرِيَ .
ريوايةتي سيَ يةم :
سةييد ئيبني تاووس ئةم ريوايةتة ئةطيَرِيَتةوة كة ثيَغةمبةر (2) فةرمويةتي : هةر كةسيَك لة شةوي بيست و نؤيةمي مانطي شةعبان دةركات نويَذ بكات و لة ركاتي ئةوةلَ سوورِةتي فاتيحةو( الهاكم التكاثر) دةجار بخويَنيَ ، وة ( معوذتين ) دة جار و ( قل هوالله احد ) دة جار ، خواي تةعالا ثاداشتي موفتييَك كة ئيجتهادي كردبيَ ، ئةدريَتىاتيَ و تايي تةرازووي ضاكةي زؤر قورس ئةكات و بة خيَراييَكي زؤر لةسةر ثردي سيرِات تيَدةثةرِيَ .
بةشي دوايي
سزاي دؤزةخ
لةم بةشةدا كة بةشي دوايي ية يان بةشي دةيةمي ئةم كتيَبةية، لةبارةي ياداوةري سزاي دؤزةخ ضةند ريوايةتيَك و ضةند داستان و ضيرؤك و ضةند ثةند لة ثةندةكاني ( بيلةو هور) و ( يوذاسف) باس ئةكةين ، ئوميدةوارين جيَطاي رةزامةندي هةموو خويَنةراني بةرِيَز بيَ .
يةكةم : ريوايةتة كان
ريوايةتي ئةوةلَ:
بة سةنةديَكي راست و دروست لة ئةبو بةسير نةقلَ ئةكةن كة طةيشتوتة خزمةتي ئيمامي سادق(ع) و ثيَي وتووة ئةي كورِي ثيَغةمبةري خوا ، دلَم زؤر رةق بوو ! هةنديَ باسي سزاو عةزابي خوا بؤم بكة با بترسيَم و دلَم نةرم بيَ ؟ ئيمام سادق ثيَي فةرموو : ئةي موحةممةد ! ئامادة بة بؤ ذيانيَكي دورو دريَذ ، كة ذياني دوايي ية ( ئاخيرةت) ، ئةم ذيانة كؤتايي بؤ نية ، كةوابوو لة بيري ذيانيَكي وابة كة هةرطيز تةواو نابيَ و خؤتي بؤ ئامادة بكة .
حةزرةتي جبراييل بة رووييَكي غةمطين هاتة ثيَش ثيَغةمبةر(2) و ثيَغةمبةر ثيَي فةرموو : زؤر غةمناكي ، تؤ هةميشة روو بة ثيَكةنين و خوشحالَ ئةهاتية بةرضاوم ، ئةم جارة ض باسة ؟ جبراييل فةرمووي : بؤية نارِةحةتم كة ئةمرِؤ ئاطري دؤزةخ بة تةواوي دروست كراو ليَي بوونةوة . ثيَغةمبةر فةرموي : ضؤن دروست بوو؟ جبراييل فةرموي : ئةي موحةممةد ، خواي تةعالا هةزار سالَة دةستوري دا بوو فوويان لة ئاطري دؤزةخ ئةكرد تاسثي بوو ، هةزار سالَي تر فوويان لَيَكرد تا رةنطي رةشي بة خؤيةوة طرت ، وة ئيَستا رةشةو تاريكة ، وة ئامادةية. ئةطةر بيَت و دلَؤثيَك لة ئارةقي لةشي ئةهلي دؤزةخ كة لة ئةنجامي ضلك و كيَم و زوخاوي ثاش و ثيَشةوةي زيناكاران دروست بووةو لة قازانةكاني ناو دؤزةخ ئةكولَيَ و لة جياتي ئاو ئةيدةن بة دؤزةخيان ، بكةويَتة ناو ئاوةكاني ئةم دونياية ، تةواوي خةلَكي ئةم دونياية لة بؤني طةنيوي ئةمرن ، وة ئةطةر يةك ئةلَقة لةو زنجيرةي كة لة ملي دؤزةخيان داية كة هةفتا طةز دريَذة ، لةسةر ئةم دونياية دابنريَ ، تةواوي دونيا طةرم ئةكاتةوة . ئةطةر كراسيَك لةو طراسانةي كة لةبةر خةلَكي دؤزةخة لة نيَوان ئاسمان و زةوي هةلَواسن ، تةواوي خةلَكي دونيا لة بؤني طةنيوي ئةمرن .
كاتيَ كة حةزرةتي جبراييل ئةم قسانةي بؤ ثيَغةمبةر (2) ئة طيَرِايةوة ، فرميَسكي لة ضاو ئةهاتة خوارةوة ، ثيَغةميةريشي خستة طريان ، لةم حالَةتةدا خواي تةعالا فريشتةيةكي ناردة لايان و ثيَيان فةرمو ، خواي ميرو مةزن سلاَوي هةية بؤتان ، ئةفةرمويَ : ئيَوةم عةفو كردووة لة هةر طوناهيَك كة سزاي خوايي هةبيَ .لةو رؤذة بة دواوة ، هةر كاتيَ جبراييل بهاتاية خزمةتي ثيَغةمبةر(2) روو بة ثيَكةنين ئةهات .
ئيمامي سادق (ع) لةم بارةوة ئةفةرمويَ : لةم رؤذةوة خةلَكي دؤزةخ مةزنايةتي دؤزةخيان زانييؤةو خةلَكي بةهةشت مةزنايةتي بةهةشتيان زانييوة ، خةلَكي دؤزةخ لة بنةوةي دؤزةخن ، حةفتا سالَش هةولَ ئةدةن بيَنة سةرةوةي دؤزةخ ، هةر كة طةيشتنة سةرةوة فريشتةكان بة كوتةكي ئاسنين لة سةريان ئةدةن ، دووبارة ئةيان خةنة بني دؤزةخ ، كاتيَ ثيَستيان ئةسوتيَ و ئةرِزيَ ، دووبارة ثيَتة كةيان تازة ئةبيَتةوة تا سزاي خوا زياتر كاريان تيَ بكات ، لة دواي ئةم و تنانة ئيمامي جةعفةري سادق(ع) روي كردة ئةبوبةسيرو فة رموي : بةسة! يان ديسان باست بؤ بكةم . ئةبوبةسيريش وتي : بةسة! ئةي نةوةي ثيَغةمبةري خوا .
ريوايةتي دووةم :
ئيمامي سادق(ع) ريوايةتيَك لة ثيَغةمبةر(2) نةقلَ ئةكات ، ئةفةرميَ : لة شةوي ميعراج كاتيَ ضوومة ئاسماني يةكةم ، هةر فريشتةيةك كة مني بيني ، روو بة ثيَكةنين ئةهاتنة ثيَشم و سلاَوي ئةكرد ، تا طةيشتمة فريشتةيةك كة لة هةمووان مةزنتر و ناوضاوان درج و غةزةبناكتر بوو ، ئةويش هةر هاتة ثيَش و سلاَوي كرد ، بةلاَم وةكو ئةواني تر روو بة ثيَكةنين نةبوو ، ثيَغةمبةر ئةفةرموي : رووم لة جبراييل كردو وتم : ئةمة كيَ ية ؟ من زؤري ليَ ئةترسم ! جبراييل فةرموي : هةقتة ليَي بترسي ! ئيَمة هةموومان ليَي ئةترسين ! ئةم فريشتة هةرطيز ثيَكة نينى نة بوو كةنيوة ، وة ئةطةر برِيار بوو ثيَ بكةنيبايه لة بةرامبةر تؤ ثيَئةكةنيَ ، خواي تةعالا لةو رؤذةوة كردويةتي ية ليَثرسراوي ئاطري دؤزةخ ، غةزةبناك و توورِةية لة دةستي دوذمناني خواو ياخي بوواني خوا ، وة خوا بة هؤيةوة هةقي خؤي لة دوذمناني خؤي وةرئةطريَ ، ثيَغةمبةر فةرموي : من سلاَوم ليَكرد و ئةويش ولاَمي سلاَومي داوة ، وة مذدةي بةهةشتمي داييَ ، جا رووم لة جبراييل كردو وتم : بةم فريشتةية فةرموو با ئاطري دؤزةخمان نيشان بدات . جبراييل بة فريشتة كةي وت : ئاطري دؤزةخ بة موحةممةد نيشان بدة موحةمةديَك كة خةلَكي ئاسمان و زةوي هةموو بة قسةي ئةكةن و بة ئةمين ناوي دةركردووة – فريشتةكة هةر كة طؤشةيةك لة ثةردةي دؤزةخ هلَدايةوة ، طرِيَك لة طرِةكاني دؤزةخ شةرنةخةي كيَشا ، لوولةي بةرةو ئاسمان بةست ، ثيَغةمبةر(2) فةرمووي بةسة بةسة ئةي جبراييل ثيَي بلَيَ با داي بخات .
ريوايةتي سيَ يةم :
بة سةنةديَكي راست و دروست ريوايةتيَك لة حةزرةتي سادقةوة هاتووة كة فةرمويةتي : خواي تةعالا هيض كةسيَكي خةلَق نةكردووة ، مةطةر دوو خانوو ، يةكيَ لة بةهةشت و يةكيَ لة دؤزةخ بؤي دروست نكردبيَت ، ئةطةر هاتوو كردةوةي ضاك بوو ، ئةضيَتة خانووةكةي بةهةشت و ئةطةر كردةوةي خراث بوو ، ئةضيَتة خانووةكةي دؤزةخ . خةلَكي بةهةشت بانط ئةكريَن كة سةر بكيَشن بة دؤزةخدا تا ئةو خانوانةي كة بؤيان دروست كراوة و ئةطةر دؤزةخي بووناية ، جيَطايان لة دؤزةخ ببينن و ثيَيان ئةوتريَ ئةطةر ياخي لة خوا بووناية و كردةوةتان خراث بووايا ، جيَطاتان ئيَرة بوو!كة ضاويان بةو شويَنة ئةكةويَ ئةلَيَن ئةطةر مردن لة بةهةشتدا بؤوايا لة خؤشيان ئةمردين كة لة شويَني وا رزطارمان بووة .
هةروةها بة دؤزةخيانيش ئةوتريَ سةرهةلَيَنن بؤ سةرةوة، تةماشاي خانوو ثلةتان بكةن لة بةهةشتدا ئةطةر ثياوضاك بووناية، جيَطاتان ئةويَ ئةبوو! كة ضاويان بة ثلةي خؤيان لة بةهةشت ئةكةويَت ، ئةلَيَن ئةطةر لة دؤزةخ مردن بووايا لة خةفةتي ئةو شويَنة ئةمردين ، جا ئةو خانوو ثلةو ثايةيةي كة بؤ دؤزةخيان لة بةهةشت ئامادة كرابوو ئةدريَ بة بةهةشتيان و ئةوةي كة لة دؤزةخة بؤ بةهةشتيان دروست كراوة ئةدريَ بة دؤزةخيان ، واتةي ئةم فةرمودةية لة طةلَ واتةي ئةم ئايةتة يةك ئةكاتةوة كة خواي ميرو مةزن فةرمويةتي : ( اولئك هم الوارثون الذين يرثون الفردوس هم فيها خالدون ) [5] - دروست فةرمويةتي خواي تةعالا ، ئةوانة خؤيانن ميراتكةر ، كة ميراتي بةهةشتيان لة بةهةشتدا ئةبةن و هةتا هةتاية تيَدا ئةميَننةوة .
ريوايةتي ضوارةم :
ريوايةتيَكي ديكة لة حةزرةتي ئيمامي سادقةوة (ع) هاتووة كة فةرمويةتي : كاتيَ خاوةناني بةهةشت ئةضنة بةهةشت و خاوةناني دؤزةخ لة دؤزةخ جيَطير ئةبن ، هاواريَك لة لايةني ثةروةردطاري جيهانيانةوة ديَ و ئةفةرمويَ : ئةي خةلَكي بةهةشت و ئةي خةلَكي دؤزةخ ! ئةطةر بيَت و ضاوتان بة مردن بكةويَ ئةيناسنةوة ؟ هةموو ئةلَيَن : نةخيَر! ثةروةردطار فةرمان ئةدات مردن لةسةر شيَوةي مةرِيَكي رةش وسثي ديَنن و دةستوري سةري برِيني ئةدات ، مةرِةكة ياني ( مردن ) سةر ئةبرِن ، وة ئةفةرمويَ : ئةي خةلَكي بةهةشت هةتا هةتاية لة بةهةشت ئةميَننةوة ، وة ئةى خةلَكى دؤزةخ ئيَوةش هةتا هةتاية لةدؤزةخ ئةميَننةوة ، ماناي ئةم فةرمودةية تةفسيري ئةم ئايةتة ئة طريَتةوة ( و انذرهم يوم الحسره اذ قضي الامر) [6] - بييان ترسيَنة لة رؤذي قيامةت ، رؤذيَكة كاري هةموو كةسيَك تةواو بووة .
ريوايةتي ثيَنجةم :
فةرمودةيةك لة ئيمامي عةلي (ع) هاتووة كة فةرمويةتي : كةسانيَك كة لة خوا ياخي بوونة ، لة كاتيَكدا لةناو ئاطرن ، هةردوو ثيَيان بة زنجير بةستراوةتةوة ، دةستيان لة مليان بة زنجير ئالاَندووة ، وة كونيَكي ئاطر لة دؤزةخ بؤيان كراوةتةوة ، وة كراسةكانيان لة مسي داخة ، ثالَتاوي ئاطرييان لةبةرة ، وة توشي ئاطريَك بوونة كة طةرمي يةك لةو ثةرِيداية ، درطاكاني دؤزةخ قةباتن و هةرطيز ناكريَنةوة ، وة هيض كات نة شنةباييَ ليَي ئةضيَتة ذوورةوةو نة سؤزيَ طةرما ليَي ديَتة دةرةوة, هةميشة سزايان زياتر وزياتر ئةبَى نة دؤزةخ كة مالَى ئةوانة تةواو ئةبيَ و نة تةمةنيان كؤتايي ديَت ، داوا لةو فريشتةيةي كة بة سةريانةوةية ئةكةن و ثيَي ئةلَيَن برِؤ بة ثةروةردطارت بلَيَ يا رزطارمان بكات يان بمانمريَنيَ ، ئةويش لةو ولاَمياندا ئةلَيَ : ئيَوة هةقتانة هةميشة لة سزا دابن .
ريوايةتي شةشةم :
فةرمودةيةك لة ئيمامي سادقةوة بة بةلَطةيةكي راست و دروست ريوايةت كراوة لة دؤزةخ ضالَيَكي ئاطرين هةية جيَطاي خؤ بة طةورةزانان و عينادكةرانة ، ئةم ضالَة ئةوةندة طرِي بةتينة ، ئةوانةي كة لة دؤزةخ سزايان كةمترة ليَي دوور ئةكةونةوةو ليَي ، ئةترسن و ئةلَيَن خوا بةنسيبيماني نةكات ! وة ئةو دؤزةخيانةي كة سزايان كةمترة ، بةم جؤرة سزا ئةدريَن ، لةناوكوانكن [7] و نةعالي ئاطريينيان لة ثيَ داية و كة لة بةر تيني ئاطر ميَشكيان ئةكولَيَ .
دووةم : ضيرؤكةكان
ضيرؤكي ية كةم :
شيَخي كولةيني بة بةلطةيةكي راست و دروست لة حةزرةتي ئيمامي عةلي كورِي ئيمامي حوسةين ، واتا ئيمامي ضوارةمي مةزةبي جةعفةري ريوايةتيَك نةقلَ ئةكات ، ثياويَك لة طةلَ ذنةكةي و خةلَكيَكي زؤر سواري كةشتييَك ببوون ، لة ناو دةريادا كةشتي يةكة شكاو خةلَكةكة هةموويان خنكان ، جطة لة ذني ئةو ثياوة نةبيَ كة بة هؤي لةتة داريَكي كةشتييةكةوة كةوتة دورطةيةكي دوور ، كة جيَطاي دزاني دةريايي بوو.
لةو دوورطةية دزيَكي خراثكارو فاسقي ليَ بوو ، هثض كاريَكي لة دةست دةرنةئةضوو ، كة ضاوي بة ذنة كة كةوت ، ثيَي وت : تؤ ئادةميزادي يا ئةجنةي ؟
- ذنم !
دزةكة يةكسةر بيَ ئةوةي مةوداي بداتيَ بة زور لةطةلَيدا جووت بوو ! ذني بيَضارة كة خاوةن حةياو نامووس بوو ، لةبةر ئةم كارة ناشيرينةو غةيرة شةرعيية وةكو داري بي ئةلةرزي ، زؤر نارِاحةت بوو ، دزةكة ثيَي وت : بؤضي ئةلةرزي ! لةضي ئةترسي ؟
- ذنةكة ئاماذةي بؤ ئاسمان كردو وتي : لة خواي خؤم ئةترسم ! تائيَستا لةم جؤرة كارةم ئةنجام نةداوة؟
- تؤ تا ئيَستا كاري بةم جؤرةت ئةنجام نةداوة ، تازة ئةم كارةش بة زؤرةملي بوو ، بة دلَي خؤت نة بوو ، ئةوةندة ئةترسي ! من بلَيَم ضي! زينام كردووة ، زولَمم كردووة ! دزييم كردووة ، ئةبيَ من زؤر بترسم ، من لة تؤ لة ثيَشترم بؤ غةزةبي خوا ، ترس بؤ منة نةك بؤ تؤ !
وةكو بلَيَي قسةكاني ذنةكة زوَركاري تيَكرد! لة ناوةوة طؤرِا ، لة ذنةكة دوور كةوتةوة ، ئيتر قسةي لة طةلَ نةكرد ، بةرةو مالَي خؤي كةوتة ريَ ، لة دلَي خؤيةوة برِياريدا تةوبة بكات و لةو كارانةي كة تا ئيَستا ئةنجامي دابوو ثةشيمان بووةوة .
لة ريَطاي طةرِانةوةي بؤ مالَ ، تووشي قةشةيةكي طاور بوو ، بؤ ماوةيةك لة ريَطادا بة يةكةوة بوون ، لةم ماوةيةدا هةوا زؤر طةرم بوو، هةتاويَكي سوتيَنةري هةبوو ، قةشةكة بة كابراي دزي وت : ئةريَ كاكة تؤ لة من منالَ تري و طوناحت كةمترة ، لة خوا بثارِيَوة ثةلَة هةوريَكمان بؤ دابين بكات ، بةلَكو هةتاو لةمة زياتر نةمان سوتيَنيَ ، ثياو هاتة ولاَم و وتي : من كردةوةي ضاكم نية ، رووم نية لة خوا بثارِيَمةوة تا دوعام قةبولَ بكات ، قةشةكة وتي : باشة من دوعا ئةكةم تؤ ئامين بلَيَ ، ئةوةندةي ثيَ نةضوو ثةلَة هةوريَك لةسةر سةريان ثةيدا بوو ، ثيَكةوة رؤيشتن تا طةيشتنة دوريانيَك و لة يةك جيا بوونةوة ، هةورةكةش بةسةر ثياوة دزةكةوة رؤيي ، قةشةكة ثيَي سةير بوو و ئاورِي ليَ دايةوة وتي : بلَيَ بزانم ض ئيشيَكت كردووة كة ثلةت لاي خوا ئاوا باشة ! ثياوةكة ضيرؤكي خؤي لةطةلَ ذنةكة طيَرِايةوة ، قةشةكة وتي : ضؤن لة ترسي خوا لةم كارةت وازهيَناوة خوا لة هةموو طوناحةكاني رابردووت خؤش بووة و عةفوي كردوي ، سةعي بكة ئيتر ثياوي ضاك بي و دووبارة خؤت لة طوناح نةئالَيَني .
ضيرؤكي دووةم :
شيَخي سةدوق ريوايةتيَك ئةطيَرِيَتةوة ، ئةلَيَ : رؤذيَكيان ( معاذ كوري جبل ) بة طريان ضووة خزمةتي ثيَغةمبةر (2) و سلاَوي ليَكرد . حةزرةت ولاَمي دايةوة و فةرمووي : موعاز ضيتة بؤ ئةطري ؟ وتي : ئةي ثيَغةمبةري خوا لاويَكي جوان لةبةر دةرطا راوةستاوة ، وةكو دايكيَك بؤ كورِي مردووي بطري ، ئةوا ئةطري و ئةيةويَ بطاتة خزمةتي جةنابت ، ثيَغةمبةر بة موعازي فةرموو ثيَي بلَيَ با بيَتة ذوورةوة ، موعاز رؤيي و لاوةكةي هيَنا لاي ثيَغةمبةر و سلاَوي لة ثيَغةمبةر كرد . ثيَغةمبةر (2) ولاَمي سلاَوةكةي دايةوة و ثيَي فةرموو : ضيتة بؤ ئةطري !
وتي : بؤ نةطةريم ، لة كاتيَكدا ئةو هةموو طوناحةم ئةنجام داوة ، ئةطةر خواي تةعالا ليَم بثرسيَتةوة ، وة حةتمةن ئةثرسيَتةوة ، ئةمخاتة دؤزةخ بة ئاطرو سزاي خؤي ئةم سوتيَنيَ و قةت ليَم خؤش نابيَ ! حةزرةت فةرمووي : مةطةر هاوبةشت ( شيركت ) بؤ خوا داناوة .
لاوة كة وتي : ثةنا بؤ خوا ئةبةم من هاوبةشي بؤ دانيم!
مةطةر كةسيَكت بة ناهةق كوشتووة ؟
نةخيَر قوربان !
كة واية خواي تةعالا ليَت ئةبوريَ و لة طوناحةكانت خؤش ئةبيَ ، ئةطةر طوناحةكانت وة كو ضيا بيَ .
طوناهي من لة ضيايش طةورةترة !
ئةطةر طوناحت وةكو حةوت نهؤمي زةوي و دةرياكان و دارو درةخت و ئةوةي كة تيَداية لة مةخلوقات بيَ ، خواي مير و مةزن لة هةمووي ئةبوريَ .
لة حةوت نهؤمي زةوي و هةموو ئةمانة طةورةترة !
ئةطةر لة هةموو ئاسمانةكان و ئةستيَرةكان و عةرشي خوايش طةورةتر بيَ ، خوا ليَت ئةبوريَ .
ديسان لةمانةش طةورةترة !
ثيَغةمبةر (2) توورِة بوو و زؤر ناراحةت بوو ، فةرموي طوناحةكاني تؤطةورةية يا خواي ثةروةردطار ؟
ثةنا بؤ خوا ، خوا لة هةموو شتيَك طةورةرترة ، وة هةموو شت لة خوا بضو كترة .
ثيَغةمبةر فةرمووي : كةوابوو خواي مةزن لة طوناحي طةورة ئةبووريَ ، لاوة كة بيَ دةنط ما ، ثيَغةمبةر ثيَي فةرموو: ئةي لاو: يةكيَ لةطوناحةكانت بلَيَ ، لاوة كة وتي : حةوت سالَة طؤرِي مردوواني تازة نيَذراو هةلَئةوةشيَنمةوة ، كفنةكانيان لة لةشيان ئةكةمةوةو ئةيفرؤشم ، تا شةويَكيان قةبري كضيَكي نةسرانيم هةلَؤةشاندو كفنةكةم ليَكردةوة،شةيتان وةسوةسةي كردم ، لةشيَكي زؤر سثي و جواني هةبوو،تةماعم تيَكرد و زينام لة طةلَ داكرد ولة تةنيشتي قةبرة كةي جيَم هيَت ، لة ثشت سةرمةوة دةنطيَك بة طويَمدا هات و ئةيوت : واي بة حالَي تؤكورِة كة لة دادطاي رؤذي قيامةت ، رؤذيَك كة هةردووكمان لة بةرامبةري رائةوةستين بؤ ئةوا منت بة رووتي لة نيَوان مردووةكان جيَ هيَشت و كفنة كةمت بردو ئةمكارة ناشيرينةت لة طةلَمدا ئةنجامدا تارؤذي قيامةت بة لةش ثيسي مةحشور بكريَم . واي بؤ تؤ لة ئاطري دؤزةخ . لاوةكة رووي لة ثيَغةمبةر(ص) كرد و وتي : برِوا ناكةم بةم طوناحةي كة من هةمة خوا ليَم ببووريَ ، هةتا ناتوانم سيَبةري بةهةشتيش ببينم .
ثيَغةمبةر زؤر توورِة بوو ، ثيَي وت : هةلَسة ليَرة برِؤ با بة غةزةبي تؤ ئيَمةش نة سوتيَين ، تؤ هةقي ئاطري دؤزةخت هةية ، لاوة كة بة نائوميَدي ضووة دةرةوة ، ضووة شاري مةدينة ، هةنديَ ثارضةي كؤن لةطةلَ هةنديَ خؤراكي كرِي و سةري خؤي هةلَطرت بؤ شاخ و داخي دةرةوةي مةدينة ، هةر دوو دةستي خؤي بة زنجير بةستةوةو لة ملَي خؤي طري دا و شةو و رؤذ خةريكي خواثةرستي و ثارِاتةوة و طريان بوو ، ئةيوت : ( يا رب هذا عبدك بهلول بين يديك مغلول ) لةم رستةية دةرئةكةويَ لاوةكة ناوي بوهلول بووة , ماناي رستةكةش بةم جؤرةية ! ئةي ثةروةردطار ئةمة بوهلول بةندةي تؤية وا دةست بة زنجيرة دةستي كردة ثارِانةوة لة خواي ميرو مةزن ، ئةي ثةروةردطاري من ، تؤ من باش ئةناسي و طوناحةكاني من ئةزاني ضيية ، خواية من ثةشيمانم ، ضوومة بةردةرطاي ثيَغةمبةرت لةسةر دةستي تؤبة بكةم ، قةبولَي نةكردووم و دةري كردم ، ئيَستا وا هاتومةتة بةردةرطاي تؤ ، بةهةقي ناوي طةورةت بة جةلال و مةزنايةتيت ، بة ثاشايةتيت نائوميَدم مةكة ، خواية دوعام قةبولَ بكة ، وةبةم جؤرة تا ضل رؤذ لة خوا ثارِايةوة ، ئةطريا ، هةتا حةيواناتي درِندةش بة حالي ئةطريان ، دواي ضل رؤذ لة خوا داواي كرد ، ئةي ثةروةردطار ئةطةر دوعام قةبولَ بووةو لة طوناحةكانمت بووريوة ، بة هؤي ثيَغةمبةرتةوة هةوالَم بدةييَ ، وة ئةطةر دوعاكانم قةبولَ نةبووة ، حةز ئةكةم سزايةك ويان ئاطريَكم بؤ بنيَري و بمسوتيَني و ثاداشتي كردةوةي خراثة كاري خؤم لةم دونياية وةربطرم ، تا رؤذي قيامةت ئابرِؤم هةبيَ . خواي زانا و بة توانا ئةم ئايةتةي بؤ ثيَغةمبةر(2)دابةزاند كة ئةفةرميَ : ( و الذين اذا فعلوا فاحشه او ظلموا انفسهم ذكروا الله فاستغفروا لذنوبهم و من يعفر الذنوب الا الله )[8] – واتة : وةكةسانيَ كة كاري ناشيرين ( طوناهي ئاشكرا ) ئةنجام ئةدةن و يان ستةم و زولَميان لة خؤيان كردووة ، كةوتنة بيري خواو داواي ليَبوردنيان كرد بؤ طوناحةكانيان و بيَجطة لة خوا كيَ هةية بتوانيَ لة طوناحيان خؤش بيَ –
كاتيَ ئةم ئايةتة هاتة خوارةوة ، ثيَغةمبةر (2) ثيَكةني و لة بوهلولي ثرسي ، موعاز وتي : يارةسولي خوا بيستوومة وا لة شاخدا خةريكي عيبادةتة . ثيَغةمبةر لة طةلَ ياراني روويان كردة شاخكةو ضوون بؤلاي بوهلول ، تةماشايان كرد لة نيَوان دوو تاشة بةردي طةورة دانيشتووة ، ئةثارِيَتةوة ، دةم و ضاوي لة تيشكي هةتاو رةش هةلَطةرِاوةو برذانةكاني هةلَوةريون ،ئةيوت خواية باش منت خةلَق كردووة ، وة دةم و ضاويَكي جوانت بة من داوة ، خؤزطة ئةمزاني منت خؤش ئةويَ يان بة ئاطر ئةم سوتيَني ، ئايا ثلةو ثايةيةكم لة بةهةشت ئةدةيتيَ ! خوداية ! ضاكةت زؤرة لة بة رامبةرم ، نيعمةت و رةحمةتيَكي زؤرت هةبووة بؤ من ! ئايا بةسةر بةرزي ئةم بةيتة بةهةشت ، يان بةزةليلي و ثةستي ئةم خةيتة ناو ئاطري دؤزةخ؟ خوداية طوناهي من لة ئاسمانةكان و زةوي و عةرشي مةزني تؤ طةورةرترة! ضي ئةبيَ ئةطةر بزانم لةطوناحة كانمت بوريوة ، وة يان لة رؤذي قيامةت ئابرِوم نابةي! خةريكي ئةم وتنانة بوو ، ئةطرياو سةري خؤي لة قورِ طرتبوو ، هةتا حةيواناتي درِندة و مةلةكاني ئاسمان كة طويَيان ليَي ئةبوو ، ئةطريان لة طةلَيدا . حةزرةتي ثيَغةمبةر(ص) ليَي نزيك بووةوة ،دةستي لة زنجيرة كة كردةوةو لة ملَي دةريهيَنا و قورِة كاني سةري ثاك كردةوةو ثيَي فةرموو : ئةي بوهلول مذدةت ئةدةميَ كة خوا تؤي ئازاد كرد لة ئاطري دؤزةخ و طوناحةكانت هةمووي بوري ، وة رووي كردة ياراني و ثيَياني فةرموو : ئيَوةش هةروة كو بوهلول خؤتان ئامادة بكةن بؤليَبوردني طوناحةكانتان ، وة ثايةتة كةي بؤ خويَندةوةو مذدةي بةهةشتي داييَ . فرةزاني ناودار مةجليسي لة ثاشةرؤكي ئةم هةوالَة يادداشتيَكي بةم جؤرةي نووسيوة :
ئةبيَ بزانريَ كة تةوبة مةرجي هةية ، كة سيَك ئةيةويَ تةوبة بكات ، ئةبيَ بيرلة طةورةبووني طوناهي خؤي بكاتةوة كة ضي ئةنجام داوة . وة لة سزاي طوناح و ئةنجامي خراثي لة دونياو ئاخيرةت كة لة ئايةتةكان و ريوايةتة كاندا هاتووة بير بكاتةوة ، جا خودي ئةم بيركردنةوة ية ئةبيَتة هؤي ثةشيمان بوونةوة ، وة ثة شيمان بوونةوة كةي ئةبيَتة هؤي تةوبة كردن لةم سيَ خالَة :
يةكةم : ثيَوةندي بة ئيَستاوة هةية ، برِيار بدات ئةو طوناحةي كة ئةنجامي داوة لة ئيَستاوة وازي ليَ بيَنيَ.
دووةم : ثيَوةندي بة داهاتووةوة هةية ، برِيار بدات لة داهاتووةوة تا دوايي تةمةني بة هيض شيَوةيةك دووبارةي نة كاتةوة .
سيَ يةم : ثيَوةندي بةرابردووةوة هةية ، برِيار بدات لةو طوناحانةكة كردوويةتي ثةشيمان ببيَتةوة ، وة خؤي بؤئةو ثةشيمان بؤونةوةئامادة بكات .
واباشة ئةو طوناحانةي كة تةوبةيان ثيَويستة بزانريَت ، ضةند بة شن :
1ـ هةنديَ طوناح هةية تةنيا سزاي ئاخيرةتيان هةية ، وةكو لةبةر كردني ئاوريشم و لة دةست كردني ئةنطوستيلةي زيَرِ بؤ ثياوان ، ئةم جؤرة كردةوانة تةنيا تؤبة كردن و ثةشيمان بوونةوةيان بؤبةسة،وةسزاي ثاشة رؤذيان نية .
2ـ هةنديَ طوناح هةية بيَجطة لة سزاي ثاشةرؤذ ، هةق و مافيَك لةم دونياية ئة كةويَتة سةر طوناحكار، جائةم هةقة يان هةقي خواي ميرو مةزنة ويان هةقي خةلَكة . ئةطةر هةقي خوا بيَ ، يا هةقي ثول و دراوة ، بؤ ويَنة ئة طةر طوناحيَكي كردبيش و ئةبيَ لة سزاي ئةو طوناحة ( عةبديك ) ئازاد بكات ، ئةطةر تواناي دراويي باش بوو ، تةنيا تةوبة كردني سوودي نية ، حةتمةن ئةبيَ( عةبديَك) ئازاد بكات و ئةطةر نة ، ئةو طوناحة هةر بة ئةستؤيةتي . وة ئةطةر هةفي دراوي نةبوو ، وةكو نويَذ و رؤذوو بة ئةستؤيةوة بوو ، ئةبيَ قةزايان بكاتةوة ، وة ئةطةر نة تةوبةي خالَي فايدةي نية ، وة ئةطةر كاري ناشيريني كردبيَ كة شةريعةت تازيانةي لة سةر داناوة ، بؤ ويَنة شهرابي خواردبيَ ، ئةطةر لة نيَوان خؤي و خواي خؤي تةوبة بكات تازيانةي لة سةر ئةكةويَ بةلاَم ئةطةر ئاشكراي بكات ء ئةبيَ تازيانةي ليَ بدريَت ، باشتر واية لة نيَوان خؤي و خواي خؤي بيَ و ئاشكراي نةكات .
ئة طةر هةقي خةلَكي ثولي و ثارة بيَ بدريَتةوة بة خاوةنةكةي تازيندووة ، وة ئةطةر مردووة ، ئةبيَ بدريَتة ئةو كةسانةي ميراتطرن وة ئةطةر ثول و ثارة نةبوو بؤ ويَنة كةسيَكي طومرِا كردبيَ ، ئةبيَ ريَنمويي بكات دووبارة بؤ سةر ريَطاي هةق . ئةطةر رةفتاريَكي واي ئةنجام دابيَ كة تازيانةي لة سةر بيَ ، وة كو جويَندان بة كةسانيَكي تر ، ئةطةر ئةوكةسة بزانيَ جويَندانة كة ناشيرين و خراثة ، ئةبيَ تازيانة لةو كةسة بدريَ كة جويَني داوة ، وة ئةطةر جويَن دةر نية ، وة باشتر واية كة زؤر ليَك نة دريَتةوة تا جويَن ثيَدراو ماناكةي نةزنيَ ، هةروةها غةيبةتكردنيش هةرواية .
ضيرؤكي سيَ يةم :
( ابن بابوية) هةوالَيَك ئة طيَرِيَتةوة ، ئةلَيَ : رؤذيَكيان ثيَغةمبةري خوا(2) لة ذيَر سيَبةري داريَك دانيشتبوو ، هةوا زؤر طةرم بوو ، دوور بة دوورةوة ضاوي ليَ بوو ، كابرايةك خؤي رووت كردةوة ، لة سةر ئةو زةوي ية طةرم و سوتيَنةرة خؤي قةلَتاند ، جاريَكيان زطي و جاريَكيان ثشتي و جاريَكيان ثيَشاني بة زةوي ية سوتيَنةرة كة ئةمالَي و لة بةر خؤيةوة ئةيوت بضيَذة ئةم طةرماية ! خؤت ئامادة بكة سزاي خوا لةمة سةخترو طةرمترة ، دواي ئةوة جل و بةرطةكةي لةبةركرد و كةوتة ريَ ثيَغةمبةر (2) بانطي كرد و ثيَي فةرموو : ئةم رةفتارةم لة تؤ بيني لة كةسم نةبينيوة ! بؤضي وات كرد ؟ كابرا وتي : لة ترسي خوا ، لةشي خؤم لة بةر ئةو طةرماية سزادا تابزانيَ سزاي خوايي لةو سةخترو طرانترة و ئةم لةشةي من توانايي نية ! ثيَغةمبةر ثيَي فةرموو : كةوابوو تؤ لة خوا ترساوي و ريَطاي ترسيشت زانيوة ، خواي ثةروةردطار بةم جؤرة عةبدانة شانازي ئةكات و بة فريشتةكاني ئاسمانةكان ئةفةرمويَ تةماشاي عةبدي من بكةن ضؤن تةسليمي من بووة ، ثيَغةمبةر (2) رووي كردة ياراني و فةرموي برِؤن بؤ لاي ئةو ثياوة تا دوعاتان بؤ بكات . ئةويش وتي : خواية ئةم كؤمةلَة هيدايةت بكة وة رسق و رؤزي ئاخيرةتمان نسيب بكة هةموومان بةهةشتي برِيار بدة .
ضيرؤكي ضوارةم :
ريوايةتيَك لة ئيمامي باقرةوة نةقلَ كراوة ، ذنيَكي ئاكار خراث زؤربةي طةنجةكاني هؤزي ئيسراييلي بة خراثةكاري كيَشابوو و هةمووي عاشقي ببوون .
رؤذيَكيان طويَي ليَ بوو طةنجةكان ئةلَيَن : ئةطةر فلان ثياوضاك و خواثةرست ( عابيد ) ئةم ذنة ببينيَ ، عاشقي ئةبيَ . ذنكة طويَي لةم قسةية بوو ، لةبةر خؤيةوة وتي : سويَند بة خوا نارِؤمةوة تا ئةو ثياوة نةخةلَةتيَنم، هةر بةو شةوة ضووة بةردةرطاي ( عابيد ) و لة دةرطايدا ( عابيد ) هاتة بةردةرطاو ذنةكة ثيَي وت : ئةم شةوة ثةنام بدةييَ ! طةنجةكان كةوتونةتة شويَنم ، ئةطةر بمطرن ، كاري خراثم لة طةلَ ئةكةن . ( عابيد ) كة طويَي لةم قسانة بوو ، دةرطاي بؤكردةوة ، ذنةكة ضووة ذوورةوة ، خؤي رووت كردةوة ، ( عابيد) ضاوي كةوتة لةشي سثي و طؤشتيني ذنةكة ، شةيداي بوو ، ليَي ضووة ثيَشةوة ، ترسي خواي هاتةوة بير ، ليَيكشاوة ، ئاطريَك لة نزيكي بوو ، ثةنجةيةكي خؤي ثيَ سوتاند ، هةر كة نةفسي هةوةسي بكرداية ، ثةنجةيةكي خؤي ئةسوتاند ، وة بةم جؤرة تا بةياني هةر دة ثةنجةكاني خؤي سوتاند ، ذنيش بةياني هةوالَي ثةنجة سوتاني عابيدي لة شاردا بلاَو كردةوة ، كة بةرِاستي عابيديَكي لة خوا ترسة .
ضيرؤكي ثيَنجةم :
( ابن بابوية) لة ( عروة بن زبير ) ريوايةتيَك ئة طيَرِيَتةوة كة و تويةتي : رؤذيَكيان لة مزطةوتي ثيَغةمبةر (2) لةطةلَ كؤمةلَيَك لة ياراني ثيَغةمبةر (2) دانيشتبووين ، يادي كارو خواثةرستييةكاني شةهيداني شةرِي بةدر و هةروةها يادي ( بيعت رضوان ) مان ئةكرد . ( ابوالدرداء) وتي : ئةي خةلَكينةو ئةي هؤزينة ، ئةتانةويَ ثيَتان بلَيَم ض كةسيَك ماليَ لة هةموو خةلَك كةمترةو عيبادةتي لة هةموو كةس زياترةو خةمي لة هةموو كةس زؤرترة؟! ياراني ثيَغةمبةر وتيان : بةلَيَ ، بيَذة بزانين ئةو كةسةكيَية؟ وتي عةلي كورِي ئةبو تاليبة ، ئةوانةي كة لةويَ بوون هةموويان روويان وةرطيَرِا ، يةكيَ لة ئةنسار ثيَي وت : قسةكةت جيَي ثةسةندي هةمووان نةبوو ، ثيَيان خؤش نةبوو .
( ابوالدرداء) هاتة ولاَم و وتي : ئةوي كة بينيبووم ، ئةيلَيَم ، ئيَوةش هةر ضيتان لة خةلَكي تر بينيوة بيلَيَن .
( ابوالدردا) ئةلَيَ : من و دؤستان شةويَك لة خزمةتي ئيمامي عةلي بووين لة دارستاني خورماي هؤزي (بني نجار )ئيمامي عةلي لة ئيَمة دوور كةوتةوة , ضووة ثشت دارة خورمايَك دةستي كردة موناجات و ئةيفةرموو: ( خواية ضةند طوناهي طةورة لة من رووي داوة لة جياتي ئةوةي كة سزام بدةي تؤ لة بةرامبةريان دلاَوا بووي ، وة ضةند كردةوةي ناشيرين لة لايةني منةوة رووي داوة ، تؤ بة لوتف و كةرةمي خؤت ئابرِؤي منت ثاراستووة ، خواية ئةطةر زؤربةي تةمةنم لة ياخي بووني تؤ تيَثةرِيووة ، وة طوناهة كانم لة نامةي كردةوةكانم زؤر بووة ، جطة لة ليَبووردني تؤ ئوميَديَكم نيةو بيَجطة لة خؤشحالَي تؤ هيض ئارةزوويَكم نية) .
(ابوالدرداء) ئةلَيَ : بة دواي نالَة نالَةكةدا ضووم وليَي نزيك بوومةوة ، زانيم ئيمامي عةلي ية ، ئيتر خؤم ثيَشاني نةدا كة لة موناجاتة كةي بووةوة ، نويَذي دابةست و ركاتيَكي زؤري ئةنجام دا ، كة لة نويَذة كاني بؤوةوة ، دووبارة دةستي كردة موناجات و بة طريانةوة ئةيفةرموو: ( خواية كاتيَ لة ضؤنيةتي عةفوو و ليَبووردني تؤ بير ئةكةمةوة ، هةوةسي طوناح ئة كةم ، وةكاتيَ لة سزا و سةختي عةزابت بير ئةكةمةوة بضوك ترين طوناح بؤم مةزن ئةبيَ . واي بة حالم ئةطةر لة نامةي كردةوة كانم ، طوناهيَكم لة بيرضووبيَ ، وة لة لاي تؤ حيساب كرابيَ ، ثاشان بة فريشتةكان بلَيَ بيطرن ، واي بة حالَي ئةو كةسةي كة ئةسيري فريشتة كانة ، نة خزم و كةس و كاري فرياي ئة كةويَ و نة هؤزةكةي ئةتوانيَ رزطاري بكات . وة تةواوي ئامادةبووان دلَيان بة حالَي ئةسوتيَ و لة بةرامبةريدا هيضيان ثيَ ناكريَ ) دواي ئةوة فةرموي : ( واي بؤ ئةو ئاطرةي كة دلَ و جطةر كةباب ئةكات ، واي بؤ ئاطريَك كة ثيَستي سةر ليَ ئةكاتةوة ، وا لة ضالَة كاني طرِي ئاطري دؤزةخ ) ثاش ئةم موناجاتة زؤر طرياو ئيتر دةنطي نةما . ( ابوالدرداء) ئةلَيَ من لة بةر خؤمةوة وتم ماندوو بووة ، خةوي ليَي كةوت ،دواي ماوةيةكي تر ضووم تا بؤ نويَذي بةياني بةخةبةري بيَنم يةك دوو جار رام وةشاند تا بةخةر بيَ ، تةماشام كرد وة كو داري وشك وايةو هيَزي تيَدا نية ، لةبةر خؤمةوة وتم : ( انا لله و انا اليه راجعون )غارم دا ضووم بة فاتيمةي خيَزاني خةبةرم دا ، حةزرةتي فاتيمة فةرموي ئةوة بوراوةتةوة ، عةلي عادةتي واية هةميشة لة دواي عيبادةت لة ترسي خوا ئةبوريَتةوة ، برِؤ هةنديَ ئاو بة دةم و ضاويدا بكة ، بة خةبةر ديَ . منيش رؤيشتم ئاوم ثيَدا كرد ، بة خةبةر هات كة ضاوي بة من كةوت ، وتي : ها ئةبو دةردا بؤ ئةطري ؟ وتم : قوربان بؤ ئةو رةفتارةي كة لة تؤم بينيوة ! وتي : ئةبودةردا ، ئةمانة هيض نين ، بؤ ئةو رؤذة ضي ئةلَيَي ، كاتيَ طوناحكار لة ناو دؤستان و كةس و كاري ئةبةن بؤ ثيَش ثةروةردطاري عادلَ كة هيض طوناحيَكي ليَ شاراوة نية ، وة كةس تواناي فريا كةوتنيشي نية ، ئةبودةردا ئةلَيَ سويَند بة خوا تا ئيَستا عيبادةتي وا لة هيض كةسي لة ياراني ثيَغةمبةرم نةبينيوة .
نووسةر ئةلَيَ : وام بة باش زاني ئةو موناجاتنامةي كة ئيمامي عةلي لة طةلَ خواي خؤي كردي , ليَرةدا بةو شيَوةية بينووسم ، تا هةركةس بيةويَ لة نيوة شةودا لة طةلَ خواي خؤي موناجات بكات ، بة دةستييةوة بيَ :
ئةم موناجاتة شيَخي بةهايي لة كتيَبي ( مفتاح الفلاح ) بةم جؤرة هيَناويةتي :
( الهي كم من موبقه حلمت عن مقابلتها بنقمتك و كم من جريره تكرمت عن كشفها بكرمك ، الهي ان طال في عصيانك عمري ، و عظم في الصحف ذنبي فما انا مومل غير غفرانك و لا انا براج غير رضوانك ، الهي افكر في عفوك فتهون علي خطيئتي ، ثم اذكر العظيم علي من اخذك فتعظم علي بليتي ، آه ان قرات في الصحف سيئه انا ناسيها وانت محصيها فتقول : خذوه ، فياله من ماخذ لا تنجيه عشيرتة ولا تنفعه قبيلته ، آه من نار تنضج الا كباد و الكلي ، آه من نار نزاعه للشوي ، آه من غمزه من لهبات لظي )
ضيرؤكي شةشةم :
ئيمامي جةعفةري سادق( ع) ريوايةتيَك لة ثيَغةمبةرةوة(2) نةقلَ ئةكات كة فةرمويةتي : روذيَكيان ثيَغةمبةر(2) دواي نويَذي بةياني روو لة لاويَك ئةكات كة ناوي ( حارثة بن مالك ) ة تةماشاي ئةكات ، لةبةر بيَ خةوي بةيناو بةين ضةناكةي بة سينةي ئةكةويَ و سةري شؤرِ ئةبيَتةوة بؤ خوارةوة ، رةنطي زةرد بووة ، ضاوي بة ضالاَ ضووةو لة شي زؤربيَ هيَز بووة ، ثيَغةمبةر (2) ليَي ثرسي : ضؤن رؤذت كردةوة حارثه ؟ ديارة تةندروستيت باش نية! (حارثه ) لة ولاَمي ثيَغةمبةر(2) وتي : لةسةر باوةرِ رؤذم كردةوة! ثيَغةمبةر (2) فةرموي : هةر باوةرِيَكي راستةقينة بةلَطةو نيشانةي هةية ، تؤ بؤ باوةرِي خؤت ، ض بةلَطة و نيشانة يةكت هةية؟ ( حارثة ) وتي : بةلَطةو نيشانةي باوةرِي من ئةي ثيَغةمبةري خوا ئةمةية كة هةميشة خةم و خةفةتم هةيةو شةوانة خةوم ليَ ناكةويَ و حةز ئةكةم رؤذةكاني طةرم بة رؤذووبم ، وة دلَم لةم دونيايةو ئةوةي كة تيَيداية تؤراوبيَ ، باوةرِم بة ثلةيةك طةيوة عةرشي خوا ئةبينم كة ضؤن ئةم هةموو خةلَكةي بؤ حيساب كؤكردؤتةوة ، منيش لة ناوةرِاستيان راوةستارم ، خةلَكي بةهةشت ئةبينم كة ضؤن لة نازو نعمةتداتي بةهةشتدا ئةخؤن و لةسةر كورسي دانيشتوون و ثالَيان داوةتةوة ! هةروةها دؤزةخيان ئةبينم كة ضؤن لة دؤزةخ سزا ئةدريَن و نالَة و طريانيان وا لة طويَم داية.
ثيَغةمبةر (2) فةرموي : خواي تةعالا دلَ و دةروني ئةم بةندةية ثرِ كردووة لة نوري ئيمان ، ثيَغةمبةر(2) ثيَي فةرمو: ئةي طةنج هةروا بة كة هةي (حارثه) وتي : يا رةسولي خوا دوعام بؤ بكة شةهيد بم ، ثيَغةمبةر (2) دوعاي بؤ كرد . ضةند رؤذيَك دواي ئةوة ( حارثه) لة طةلَ جةعفةر بة فةرماني ثيَغةمبةر ضوونة غةزا ، وة لةو غةزايةدا دواي نؤ نةفةر شةهيد بوو .
دواي ئةوة لة ريوايات و ضيرؤ كةكان بووينةوة ، واباشمان زاني كة ضةند ثةنديَك لةم بارةوة باس بكةين :
ثةندي يةكةم
( بيلةوهةر)[9] وتي : بيستومة فيليَك كةوتبووة دواي ثياويَك ، ئةو غاري دا ، فيليش بة دوايةوة ، دواي ماوةيةك طةيشتيَ ! ثياوةكة لة ترسا ، نةيزاني ضي بكات ، ضالَيَك لةو نزيكة بوو ، لقةداريَك بة سةريةوة بوو ، دةستي ثيَوة طرت و خؤي شؤرِ كردةوة بؤ ناو ضالَةكة ، لة ثرِ دوو مشكي طةورة ، يةكي رةش و ئةوي تريان سثي لقة دارةكةيان ئةقرتاند ، لة ذيَر ثيَيةوة ضوار ماري طةورة سةريان لة كون دةرهيَنابوو ، خةريك بوو ثيَيوة بدةن ، ويستي خؤي بةر بداتةوة بؤناو ضالَةكة ، ئةذدهايَك لة ناو ضالَةكة خةوتبوو ، تةماشاي ليَواري ضالَةكةي كرد هةنديَ هةنطويني زةرد لةويَ بوو ، ئةميش هيضي ثيَ نةكرا ، مةطةر هةنطوين ليسنةوة نةبيَ ، ئيتر لةبةر شيريني هةنطوين هيضي لة بير نةما . شيكردنةوةي ئةم ثةندة بةم جؤرةية:
ضالَةكة : تةم دونياية ، كة ثرِ لة بةلاَو ئافات و كارةسات و رووداو . لقة دارةكة : تةمةني ئادةميزادة .
دو و مشكي رةش و سثي : شةو و رؤذن كة هيَواش هيَواش تةمةني ئادةميزاد بة سةر ئةبةن .
ضوار مار : تةبعي ضوارينةي ئادةميزادة ، رةشايةتي و زةردايةتي ( صفراء)و بةلَََغةم و خويَن كة خؤيشي نازانيَ ض كات ئةمات ئةبنة هؤي لة ناوضوني .
ئةذدها : مردنة ، كة ضاوةرِوانة .
هةنطوين ، ئةو شتانية كة لةم دونيايةدا ئادةميزاد هةلَئةخةلَةتيَنن . واي ليَ ئةكةن تةنيا بير لة لةزةت و هةواو هةوةسي دنيا بكاتةوة .
نووسةر ئةلَيَ : بؤ وريابوونةوةي ئادةميزاد لة خةوي غةفلَةت و هةلَخةلَةتيَنةر تا ئيَستا ثةنديَك وةكو ئةوةي سةرةوة باس نةكراوة .
لة هةوالَيَكدا هاتووة كة ئيمامي عةلي(ع) كاتيَ ضووة بازارِي ( بةسرة) تةماشاي كرد خةلَك هةمووي خةريكي كرِين و فرؤشتنن ، زؤرطرياو ثاشان فةرموي : ئةي بةندةكاني ئةم دونياية ، ئةي كريَكاراني ئةم دونيا ، ئيَوة بة رؤذ خةريكي كرِين و فرؤشتن و سويَند خواردنن ، وة شةوانيش هةتا سبةينيَ ئةخةون ، بةم جؤرة رؤذ ئةكةنةوة ، كةوابوو كةي لة بيري دوا رؤذن ؟ كةي زادو تؤشة بؤ ئاخيرةت كؤ ئةكةنةوة ؟ وة ضؤن بؤ ئةو سةفةرة دوورو دريَذة خؤتان ئامادة ئةكةن !؟!
نووسةر بةم بؤنةيةوة ضةند بةيتي شيعري هيَناوة كة ماناكةي بةم جؤرةية :
تؤ كة هةموو تةمةني نازةنينت بة غةفلَةت بةرِيَوة برد ،
ض كاريَكت ئةنجام داوة ، كوا و لة كويَ ية ،
زادو توشةي دوارؤذت ضيية! بؤ ئةم ريَطا دريَذة ،
مووي سثي مذدةي مردنت بؤ ديَنيَ ،
ئةتواني بة كار و زانست ببيتة فريشتة ،
بةلاَم لة هيممةتي خراثي خؤت ، خؤت كردووة بة درِندة ،
هةولَ و تةقةلاَ بدةو خؤت لة خؤشبةختي بيَ بةش مة كة ،
كاري خؤت ئةنجام بدة ، ثلةو مةقامي دونيا يةك دوو رؤذة .
***
شيَخي نيزاميش ضةند بةيتة شيعريَكي هةر بةو ناورؤكةوة هةية كة ماناكةي بةم جورةية :
دةست لة قسةي منالَي و خؤثةرستي بةردة ،
وا دابنيَ كة مةست بووي بة دواي هةواي نةفسةوة ،
تةمةنت كة لة بيست و سي تيًثةرِي ،
ئيتر ناتواني وةكو غافلاَن بذي ،
ضالاكي تةمةن ئةطةر هةبيَ تا ضل سالَ ،
ئةطةر ضل رؤيي ئةزِريَ ثةرِو بالَ ،
دواي ثةنجا سالَ ئيتر نةما تةندروستي ،
ضاوت بكةوة لاوي نةما ، هات سوستي ،
خانةنشينيية لة تةمةني شةستي ،
كة هةفتا هات بة لةش بلَيَ نةما كار و كيشان ،
تةمةن طةيشت بة هةشتاو نةوتان ،
واي لة دةست رؤذطار ضةند كيشاوتة زةحمةت ،
لةوةي كة عومرت طةيشت بة سةد ،
مردوويَكي لةسةر شيَوة زيندوان ،
سةطي راوضي رؤذيَ راو ئةكات ،
رؤذيَك ديَ ئيتر ثيرةو ناتةوان ،
كاتيَ كة لة مووي رةش هةلَئةكةوت سثي ،
وريا بة هات رؤذي نائوميَدي ،
موي سثي وةكو كفن ذيَر طويَت سثي كرد،
هيَشتا غافلَي وريا نةبوويتةوة .
***
ثيَغةمبةري خوا(ص) فة رمويةتي :
(ابناء الاربعين زرع قد دني حصاده ، ابناء الخمسين ماذا قدمتم و ماذا اخرتم ,ابناء الستين هلموا الي الحساب ، ابناء السبعين عدوا انفسكم في الموتي ) .
ئادةميزاد ضل سالة وةكو دةغلَ و دانيَكة ، كاتيَ دوورينةوةي هاتبي ، ئادةميزادي ثةنجا سالَة ض شتيَكتان بؤ دوا رؤذ ئامادة كردووة و ض شتيَكتالن بؤ داهاتوو داناوة ، شةست سالَةكان زوو وةرنة ثيَشةوة بؤ ثرسينةوة ، هةفتا سالَةكان ئيتر ئيَوة لةم دونيايةدا بةشتان نةماوة ، خؤتان لة طةلَ مردووةكان دابنيَن .
لة ريوايةتدا هاتووة كةلَةشيَر كاتيَ ئةقوقيَنيَ ئةم رستةية ئةلَيَ : بة يادي خوا بن ، خوا بيَننةوة بيري خؤتان ، ئةي لة خوا بيَ خةبةران ويَردي زماني كةلةشيَر بةم دوو بةيتة شيعرة دانراوة ،
كاتيَ سثيَدةي دةمة و بةيان ،
ئةزاني بؤض كةلَةشيَر ئةكا هاوار ،
ياني هةلَسن لة خةو ئةي بيَ خةبةران ،
شةويَك تيَثةرِي لة تةمةني غافلاَن .
ثةندي دووةم :
(بؤ ئةو كةسانةية ، كة دلَيان بة دونياي لةناو ضوو بة ستووة )
بيلةوهةر ، وتويةتي لةم سةرزةوييةدا شاريَك هةبوو خةلَكي ئةم شارة هةر سالَيَك ثياويَكي نامؤيان ئةهيَنا ، ئةيان كرد بة فةرمانرِةواي شار ، ثياوي بيَضارة بيَ ئةوةي بزانيَ ، واي ئةزاني هةتا دوايي عومري هةر فةرمانرِةواية ، كة سالَةكةي تةواو ئةبوو ، لايان ئةبرد ، وة رووت و قوتيان ئة كردةوةو دووريان ئةخستةوة بؤ شويَنيَك كة هيضي ليَ نةبيَ ، وة بةم جؤرة بةلاَيان بةسةر ئةهيَنا .
داستانةكة لة ماناي ئةم دوو بةيتة شيعرةي دةر ئةكةويَ :
ئةي ئةو كةسةي كة خؤشي دونيا مةستي كردووي ،
ئاطات لة خؤت بيَ ، ضةرخي دونيا ئةطورِيَ ،
لة دةست ئةرِوا وةكو رةنطي خةنة واية ، دوو سيَ رؤذ ميَوانة ،
خةلَكي شار دواي سالَيَكي تر ثياويَكي تري نامؤيان ئةهيَناو ئةيان كردة فةرمانرِةوا بةسةر خؤيانةوة ، ئةم ثياوة زؤر زيرةك و هؤشيار بوو، ضؤن نامؤ بوو، خةلَكي شار زؤر هةوالَيان بؤ نةئةهيَنا ،بيري كردةوة ثياويَك لة شارةكةي بيَنيَتة لاي خؤي تا لة كارو باري ئةو شارة ئاطاداري بكاتةوة ثياوةكة ضووة ناو خةلَكي شارة كةو لةطةلَيان دا كةوتة طفتوطؤ ، نهيَني فةرمانرِةوايي بةدةست هيَنا بؤ فةرمانرِةواي ية كسالَة طيَرِايةوة و ثيَي وت باشترين كار ئةوةية تؤ لة ماوةي ئةم يةكسالَةدا زةخيرةو دراو و ثولَ و ثارةيةكي زور بؤ ئةو شويَنة بنيَري . فةرمانرِةوا بة قسةي هاونيشتمانييةكةي خؤي كرد . كة سالَ تةواو بوو خةلَكي شار هةمان رةفتاري فةرمانرِةواياني ثيَشوويان لةطةلَ ئةنجام دا ، ئةويش لة زيرةكي خؤي سوودي وةرطرتبوو ، بيري ئةم رؤذةي كرد بوةوة .
نووسةر ئةلَيَ : خواي تةعالا لة قورئاني ثيرؤز فةرمويةتي : ( ومن عمل صالحا فلا نفسهم يمهدون )[10] – كة سانيَك كة كردةوةي ضاك ئةنجام ئةدةن ، ئاسايش و هيَمني بؤ خؤيان ئامادة ئةكةن –
ئيمامي سادق ( ع) فةرمويةتي : كردةوةي ضاك ثيَش خاوةنةكةي ئةكةويَ بؤ بةهةشت تا جيَ و شويَني بؤ ئامادة بكات ، هةر وةكو ضؤن خرَمةتكاريَك جيَو شويَن بؤ ئاغاكةي ئامادة ئةكات ،ئةويش واية . ئيمامي عةلي ( ع) لة كورتة قسةكاني خؤي فةرمويةتي : ( يابن آدم كن وصي نفسك واعمل في مالك ما تؤثر ان يعمل فيه من بعد ك ) [11] - ئةي ئادةميزاد بؤ خؤت ئامؤذطاري خؤت بكة ، وة لة سةروةت و ساماني خؤت كاريَك ئةنجام بدة كة لة ثاش خؤت كاري ثيَ بكريَ –
ثيَغةمبةر (ص) فةرمويةتي : ( واعلموا ان كل امري علي ما قدم قادم و علي ما خلف نادم ) [12] - بزانن كة هةر كةسيَك هةر كاريكي كردووة ، كردويةتي و هةرضي نة كردووة ليَي ثةشيمانة _
لة كتيَبي (آمالي) شيَخي موفيد و ( تاريخ بغداد ) نةقلَ كراوة كة ئيمامي عةلَي خةوني بة حةزرةتي ( خضر )ةوة بينيوة ، ثيَي فةرمووة يا حةزرةتي (خضر) ئامؤذطاريم بكة ، حةزرةت ناو دةستي ثيَشاني ئيمام دا ، ئةم دوو بةيتة شيعرةي تيَدا نووسرا بوو :
قد كنت ميتا فصرت حيا و عن قليل تعود ميتا
فابن لدار البقا بيتا ودع لدار الفناء بيتا
واتةي ئةم بةيتة بةم جوَرةية :
مردوو بووي و ئيَستا زيندوو بوويةوة
وة بةم زووانة ديسان ئةمريتةوة
بؤ خانووي مان ( قيامةت ) خانوويةك دروست بكة
وة لة دونياي لةناوضوو خانوويةك بيَلَةرةوة
ثةندي سيَ يةم
ئةطيَرِنةوة ثاشايةك بووة لةوثةرِي عاقلي و زيرةكي و ميهرةباني لةطةلَ خةلَكي شارةكةي ئةجولاَيةوة ، كاروباري ولاَتةكةي زؤر بةريَك و ثيَكي ئةنجام ئةدا ، سةرةرِاي ئةم سيفةتانة ثاشاية كي طومرِا بوو ، ئةم ثاشاية وةزيريَكي هةبوو ، ئةويش بةرِاستطويي و ضاكة ناوبانطي دةركردبوو ، وة جيَي باوةرِي ثاشا بوو ، وة هيض كاريَكي ليَ نةئةشاردةوة ، بةم جؤرة رؤذطاري فةرمانرِةوايي بة ئاساني بةرِيَوة ئةضوو. سةرةرِاي ئةوة ، وةزير هةميشة لة خزمةتي زانايان و ثياوضاكان بوو ، بة دلَ و طيان طويَ ي ئةدا قسةكانيان و قسةي هةق بة لايةوة باش بوو . وةزير ثياويَكي خوايي بوو ، بة دواي زةردو سووري دونيا نةئة كةوت ، ئاخيرةت ثةرست بوو ، لةطةلَ ئةم هةموو سيفةتانة بؤ ثاراستني ثلةو مةقامي خؤي هةر كات بة خزمةتي ثاشا ئةطةيشت سةري بؤ ئةنواند و حورمةتيَكي زؤري بؤ دائةنا . ضؤن ثاشاي زؤر خؤش ئةويست حةزي ئةكرد لة طومرِايي رزطاري بكات ، بةلاَم هةلَي بؤ نةئةرةخسا،شةويَكيان درةنط شار كش و مات بوو . ثاشا بة وةزيري وت با بضينة دةرةوة ، ئةحوالَيَكي هةذاران و ليَقةوماوان بزانين . وةزير زؤر ثيَي خؤش بوو ، بة دلَ و طيان قةبولَي كرد ، هةر يةك سواري ئةسثي خؤي بوو ، كةوتنة طةرِان بة ناوي شاردا ، كؤلاَن بة كؤلاَن ئةطةرِان ،ريطايان كةوتي زبلَ خانةيةك ، ضاوي ثاشا كةوتة رووناكييَك ، كة لة دوورةوة ئةدرةوشايةوة ، بة وةزيري وت : با برِويَين بزانين ض باسة! ليَي نزيك بوونةوةو لة ئةسثةكانيان هاتنة خوارةوة ، تةماشايان كرد كونيَك رووناكي ليَ ديَتة دةرةوة ، ضوونة ثيَشةوة بينيان دةرويَشيَكي ضلَكن و ثيس قيافةيةكي زؤر ناشيريني هةبوو ، دةستيَ جل و بةرطي كؤن و درِاو لةبةريداية، لة زبلَةكاني ئةويَ بؤ خؤي باليفيَكي دروست كردووة ، ثالَي ليَ داوةتةوة ، لة بةرامبةريدا كؤزةيةك ثر لة شةراب دانراوة ، ئامرازيَكي مؤسيقاي ( تةنبور) بة دةستةوةية ، موسيقا ئةذةني ، وة لة بةرامبةريدا ذنيَكي ثيرو ناشيرين و بة جل و بةرطي كؤن و درِاوة و لة خؤي ثيس تر و ضلَكن تر راوةستاوة ، هةر كات مةيلي بيَ جامي شةرابي ئةداتيَ ، تةنبوري بؤ ليَ ئةدا ، ئةويش هةلَئةثةرِي . هةر كات شةراب ئةخوات ، ذنةكة سةري بؤ ئةنويَنيَ و ئةلَيَ : ثاشام سةلاَمةت ! رةسم و رسومي ثاشايةتي بؤ بة كار ئةبات . دةرويَشيش بة سةر هةموو ذناني دونيادا تةفزيلي ئةكات ، هةر دوو باسي يةك بة قسةي طةورةو زل ئةكةن و لة جواني يةكتر ئةلَيَن ، بةم جؤرة بؤ خؤيان خةريكي بةزم و نؤش و عةيشن ، لة خؤشي و كامةرانيدا ئةذين .
ثاشاو وةزير ئيتر خؤيان لة بير ضووبؤوة ، ئةم ذن و ثياوة بةم بارو دؤخة ضؤن لة خؤشيدان ، سةريان سوورِمابووة ، ثاش ماوةيةك ثاشا و وةزير طةرِانةوة جيَطاي خؤيان ، ثاشا بة وةزيري وت : برِوا ناكةم من و تؤ لة تةمةني خؤمان كة لةم ناز و نيعمةتة داين وةكو ئةو دووانة لةزةتمان لة ذيان بردبيَ . وابزانم ئةمانة هةر شةو ئةو بةزمةيان هةية ، ثاشا كة لة قسةكاني بؤوة . وةزير هةلَي بؤ رةخسا كة ئةوةي لة دلَيداية بؤ ثاشا رووني بكاتةوة – بةلَكو وةكو ئامؤذطارييَك ريَنمويَني بكات . وةزير وتي : ثاشا سةلامةت ، ئةم دونيايةي من و ثاشاي تؤ ، وة ئةم هةموو ثيَكةنين و خؤشي ية كة لةم دونيايةدا هةمانة لة روانطةي كةسانيَك كة ئيمانيان بة ثاشاي هةميشةيي هةية ، وة كو ئةو زبلَخانةية ، وة ئةم كؤشك و تةلارةكة لاي من و تؤ زؤر بة هيَز دروست كراوة ، وة كو كؤخي ئةو ذن و ثياوةية و لةش و جل و بة رطمان لاي ئةوان وةكو دةرويَش و ذنةكةي ثيس و ضلَكنن ، هةروةها ضؤن من و تؤ ذياني ئةوانمان ثيَ سةيرية ، ئةوانةش ئاوا ذياني ئيَمةيان ثيَ سةير بيَ !
ثاشا بة وةزيري وت : مة طةر كةساني وا هةن كة تؤ باسيان ئةكةي؟!
وةزير : بةلَيَ .
ثاشا : كيَن ؟
وةزير : ئةوانة كةسانيَك كة بة ئاييني خواوة خوو خدةيان طرتووة ثاشايةتي لاي ئةوان ثاشاي دوارؤذة ، لةزةت و خؤشبةختي لاي ئةوان هي قيامةتة . ثاشا وتي : ثاشايةتي و مولَك و خؤشي ئاخيرةت ئيتر ضية ؟
وةزير وتي : لةزةت و خؤشي ئةوةية كة ئيتر لةدواي ئةو ناخؤشي و رةنج نية! دةولَةمةندي ئةوةية كة ئيتر لة دواي ئةو هةذاري و فةقيري نية! بة دريَذي باسي هةموو شتيَكي بؤ كرد .
ثاشا وتي : ئايا بؤ طةيشتنة ئةو شويَنة دةرطاي ضوونة ذوورةوةي هةية ؟
وةزير : بةلَيَ ، ئةوة خانويةكي ئامادةية بؤ كةسانيَك كة ئةيانةويَ هةق و راستةقينة بزانن .
ثاشا وتي : تؤ بؤضي زووتر باسي ئةم شتةت نةكرد و ريَطات ثيشاني من نةدا؟ وةزير : وتي لة شكؤ و هةيبةتي ثاشايةتي تؤ شةرمم كرد . ثاشا وتي : ئةطةر هاتووة ئةم قسانةي تؤ راست و هةقة ، باشتر نية كة هةرضي زووتر بة دةستي بيَنين و لة دةستي نةدةين ! وةزير وتي : ثاشام سةلاَمةت ئيجازة هةية بة دريَذي باسي دوا رؤذت بؤ بكةم تا زياتر دلَنيابي ؟ ثاشا وتي : دةستي ليَ هةلَ مة طرة ، كاريَكي سةيرة ، ئةبيَ شةو رؤذي خةريكي بين و نابيَ ليَي غافلَ بين ، وةبةم جورة ريَطاي قسةكردنيان طرتة ثيَش و ثاشا و وةزير هةر دوو ريَطاي خؤشبةختي هةميشةييان دؤزي يةوة.
نووسةر ئةلَيَ وا بة باشم زاني بؤ رونكردنةوةي دلَي ئيمانداران باسي يةكيَ لة وتارةكاني ئيمامي عةلي(ع) بكةم كة فةرمويةتي :
( احذروا هذه الدنياالخداعه الغداره التي قد تزينت بحليها و فتنت بغروها و عزت با مالها و تشوقت لخطابها فاصبحت كالعروس المجلوه و العيون اليها ناظره و النفوس بها مشغوفه و القلوب اليها تائفه و هي لازواجها كلهم قاتله ، فلا الباقي بالماضي معتبر ولا الاخر بسوء آثرها الاول مزدجر ) .
واتة : ئةي خةلَكينة ئاطاتان لة خؤتان بيَ لةم دونيا فيَل بازةو هةلَخةلَةتيَنةرة ، خؤي رازاندؤتةوة بة جوانييةكاني ، بة شتة ثوكةكاني دلَي ئيَوةي بؤ لاي خؤي راكيَشاوة . وةكو بووك خؤي رازاندؤتةوة تا ئيَوة بةرةو لاي بضن و بضنة خوازييَني . ضاوةكان بةرةو لاي خؤي راكيَشاوة ، دلَةكان عاشقي خؤي كردووة ، ئةم دونياية بة هةر كيَ ميَردي كردووةو هةموويان كوشتووة . كةوابوو نة كةسانيَك كة ئيَستا وا هةن ئامؤذطاري و ثةند ليَي ئةطرن و نة كةسانيَ كة لة داهاتوو ديَن ، وة ئةبينن كة ضؤن لةطةلَ ئةم دونياية طرفتارن ، بةلاَم ديسان ثةند ناطرن ، ثاشان ئيمامي عةلي(ع) باسي ثيسي و نزمي دونيا ئةكات ، ئةيفةرموو : خواي تةعالا دونيا لة ئةوليا و دوَستاني خؤي طرتووة ، وة داويةتي بة دوذمناني خؤي ، هةروةها خوا ريَزو حورمةتي بؤ ثيغةمبةري خواي داناوة ، كاتيَ لة برسييةتي بةرد لةسةر زطي خؤي طريَ دا . حةزرةتي موسا لةبةر برسي يةتي طياي بياباني ئةخوارد و لةبةر بيَ هيَزي و زةعيفي سةوزايي طياكان لةذيَر ثيستي ديار بوو . هةروةها باسي زوهدو تةقواي ثيَغةمبةران لة دونيا ئةكات و ئةفةرمي : دونيا لة روانطةي ثيَغةمبةران وةكو طؤشتي مردارة بوو واية بؤ كةس حةلاَلي نية بيخوات ، مةطرة لة حالَةتي ثيَويستي ، خواردني ئةم دونياية بة ئةندازةيةك بيَ كة نةفسي ثيَ تيَر بيَ و روح لة لةش نةيتة دةرةوة . هةروةها دونيا لة روانطةي ثيَغةمبةران وةكو مرداريَكة بؤني طةنيوةي ليَوة بيَ ، هةركةس بةلايةوة تيَثةرِيَ لوتي خؤي ئةطريَ ، ثيَغةمبةران ئةوةندة لةم دونياية هةلَئةطرن تا بةكارو ذياني خؤيان بطةن ، وة سةريان سورِ ئةميَنيَ لة كةسانيَك كة لةم دونياية خؤيان تيَر ئةكةن و ورطي ليَ ثرِ ئةكةن . وة ثيَي رازين ، بيَ ئةوة بتوانن شتيَك ليَي لة طةلَ خؤيان ببةن .
برايان ! سويَند بة خوا، ئةم دونياية بؤ كةسانيَك كة خيَري خؤيان ئةيةويَ لة مردار طةنيوترة ، وة لة طؤشتي مردوو حةرام ترة ، بةلاَم ضي بلَيَم ! كة سيَك كةثيَستة خؤش ئةكات ، بؤني طةنيوي ثيَست كة نازانيَ ، ضونكة لوتي ثرِ بووة لة بؤن ، بةلاَم كةسيَك بةويَدا تيَثةرِيَ ئةزاني ضةند بؤني خراثة .
هةروةها ئيمام فةرمويةتي ( و اياك ان تغتر بما تري من اخلادِ اهلها و تكالُبِهم عَلَيها فَانِهم كِلابُ عاويَةٌ و سِباعُ ضاربةٌ يَهدٌ بَعضُها علٍي بَعضِ ياكُلُ عزيزها ذليلها و كثيرُها قليلها ) [13]- واتة : دوور بكةونةوة و نةخةلَةتيَن لةوةي كة ئةيبينن كة خةلَكي دونيا ضؤن بةستراونةتةوة لةطةلَ دونيادا ولةسةر ئةم دونيا لةطةل ية كتر ناكؤكي ئةكةن ، ضونكة ئةوانة وةكو سةطيَك ثاس بكات ويان درِندةيةك بة دواي شكارةوةية ، وان . ئةوانةلة ية كتر تيَ ئةخورِن ، بة هيَزةكةيان لاوازةكةيان ئةخوات ، ئةوانةي بيَ هيَزن لة ذيَر دةست و ثيَي زؤردارةكان لةناو ئةضن .
هةروةها ئيمامي عةلي (ع) لة شويَنيَكي ديكةي نةهجولبةلاغةدا فةرمويةتي : ( و الله لَدُنيا كم هذهِ اهونُ في عَيني مِن عِراق خِنزيري فٍي يَد مَجذوم ) [14] سويَند بة خوا ئةم دونيايةي ئيَوة بيَ نرخترة لاي من لة ئيَسكيَكي بيَ طؤشتي بةراز كة بة دةستي طؤرِويَكةوةية .
ئةم ويَضوونة ئةوثةرِي نزمي و بيَ نرخييةكةئيمام دونياى و يَيضو واندووة بة ثيسترين ئيَسك كة ئيَسكي بةرازة كة طؤشتيشي ثيَوة نةبيَ ، وة لة دةستي ثيسترين نةخؤش بيَ كة ثياوي طورِووة.
ثةندي ضوارةم:
ئةم ثةندة بؤ كةسانيَك كة تةمةنيَك لة نازو نيعمة ندا ذياون ولة ثاشاندا خواي مير و مةزن ئةزمونيان كرد ، كفران بيَذبوون و روويان لة نيعمةتي راستة قينة ، كة خواي جةلالة وةرطيَرِا . ئةم ثةندة بة دريَذايي لة بةيتة شيعر يَكدا لة (كةشكولي) شيَخي بةهايي دا هاتووة ، بةلاَم ئيَمة ليَرةدا تةنيا بة باسةكةي و بةشيَوةيةكي كورت باسمان كردووة ، ئوميَدةوارين خويَنةران ليَمان نةرِةنجين .
عابديَكي ثير لة شاخةكاني لوبنان ئةذيا و بيَجطة لة خوا ثةرةستي كاريَكي تري نةبوو بة رؤذ بة رؤذوو ئةبوو و بة شةويش نويَذي ئةكرد ئيَوارةيةك نانيَكي بؤ ئةهات ، نيوةي نانةكةي ئيَوارة ئةخوارد و نيَوةكةي تري بؤ ثارشيو هةلَئةطرت. بةو قةناعةتةي خؤي زؤر خؤش حالَ بوو. رؤذطاري تةمةني بةرِيَوة ئةبرد. دةس قةزا ئيَوارةيةك نانةكةي بؤ نةهات، زؤر برسي بوو، بةربانطي كرد، بة لاَم لةبةر ثارشيَو نةي ئةزاني ضي بكات، لةبةر برسي يةتي ئةو شةوة نة خةوي بوو نة عيبادةت، كة رؤذ بؤوة عابيد لةسةر ضياكة هاتة خوارةوة، لة خوارةوةي ضياكة ديَ يةك بوو، هةموو خةلَكةكةي ئاطرثةرست بوون، ضووة بةر دةرطاري يةكيَكيان راوةستا، دوو دانة ناني جؤياني داييَ، بة خؤشحالي يةوة رؤيي تا بةربانطيان ثيَ بكات، لةبةر دةرطاي ئاطرثةرست سةطيَكي طورِو، زؤر برسي بوو كة ضاوي كةوتة ناني دةستي عابيدة كة، لة خؤشيان خةريك بوو طياني دةربضيَ، كةوتة شويَني بة حةثة حةث ، عابيد لة ترسي طياني خؤي نانيَكي بؤ فرِيَ دا، سةط نانةكةي خوارد، دوبارة كةوتة شويَني، نانةكةي تريشي بؤ فرِيَ دا، سةط ئةويشي خوارد، ديسان هةر حةثة حةثي ئةكرد و ثةلاماري ئةدا! عابيد وتي: ئةي سةطي بيَحةيا تؤ كة بينيت خاوةنة كةت دوو ناني زياتر نةداية من! تؤش هةردوكيانت برد، ئيتر حةثة حةثي ضيتة بؤ دوام ئةكةويَ!
سةط بة فةرماني خوا هاتة قسةو وتي : بيَ حةيا منم يان تؤ ، من هةر لة منالَي يةوة لة بةر دةرطاي ئةو ئاطرثةرستة شةوانة ثاسةوانيم ئةكرد و بة رؤذيش لة طةلَ مةرِةكانيدا بووم ، رؤذانةي من نانيَك بوو ، جار وابوو لة بيري ئةضوو و بة برسيةتي ئةمامةوة و سةبرم ئةكرد و ئيَستاش كة ثير بوومةو وا لة برسي يةتي هيلاك ئةبم لة طةلَ ئةوةشدا ناضمة بةر دةرطاي كةسيَكي تر و سةبر ئةكةم ، بةلاَم ئةو كةسةي كة عومريَكة نانت ئةداتيَ ، رؤذيَك نانةكةي برِي ، رووت ليَ وةرطيَرِا،ثةنات هيَنا بةر دوذمني ئةو و سةبرت نةكرد ، جا ئيَستا تؤ و ويذداني خؤت ، من بيَ حةيام يا تؤ ؟
ثياوي عابيد لة قسةي سةط واقي ورِما و بة هةر دوو دةست لةسةري خؤي داو ئةيوت : ئةي نةفسي لة سةط كةمتر ، ئةو سةطة ثيرةي ئاطرثةرستي ثير لة برسيةتي سةبري كرد و نةضووة بةر دةرطاي كةسيَكي تر ، تؤ ئةوةندة بيَ نرخي ، سةبري ئةو سةطةشت نةبوو ، هةي لة سةط كةمتر!
نووسةر ئةلَيَ : لة روالَةتدا باشترين مةوجوداتي سةرزةوي ئادةميزادة و ثيسترينيان سةطة ، وة بة قسةي ماقولاَن و ريش سثيان سةطي هةق ناس لة ثياوي ناشوكر باشترة . شيَخي سةعدي شاعيري ئيَران ضةند جوان ئةو رستةيةي لة دوو بةيني شيعر رازاندؤتةوة :
سطي را لقمةاي هرطز فراموش نطردد طر زني صد نوبتش سنط
وطر عمري نوازي سفلةاي را بة كمتر ضيزي ايد با تو جنط
واتة : ئة طةر ثارويَكي نان بدةيتة سة طيَك ، قةت لة بيري ناضيَتةوة ، ئةطةر سةد جار بةردي ليَ بدةي . وة ئةطةر عومريَك نان بدةيتة ثياوي سفلة لةسةر بضوكترين شت ئةيكاتة شةرِ لة طةلَتدا .
شاياني باسة ئةم ريوايةتة كة دلَ و ضاو روون ئةكاتةوة ، ليَرةدا باس بكةين :
ئةلَيَن : ئيمامي سادق (ع) نؤ كةريَكي هةبوو ، هةر كاتيَ بة ولاَخ بضوواية بؤ مزطةوت، نؤ كةرةكةي لة طةلَخؤي ئةبرد بؤ ضاوديَري ولاَخةكةي ، واريَك كةوت رؤذيَكيان نؤكةرةكة لة بةردةرطاي مزطةوت ضاوديَري وولإخي ئيمام بوو ، لة هةمان كاتدا ضةند موسافريَك لة خوراسانةوة طةيشتنة ئةويَ ، يةكيَ لة موسافرةكان بة نؤكةرةكةي وت : ئؤ هؤي كابرا تؤ ض كارةي ؟
من نؤ كةري ئيمامي سادقم .
وةر با جيَطامان بطؤرِيَنة وة تؤ ثيَشى ليَى ئةطرى؟ ئيمام فةرموى نةخيَر هةموو ئةدةم بةتؤ ، من ئةبمة نؤ كةرو تؤ وةرة جيَطاي من سةورةت و سامانيَكي زؤرم هةية ، هةمووي بؤ تؤ .
من لة خوام ئةوي ، با بة ئاغام كةم بليَم ! ضووة خزمةتي ئيمام و ثيَي وت : بة قوربانت بم ئةطةر خيَرو بةرة كةتيَك بؤم بيَ ، نؤ كةر ضيرؤكي ثياوي خوارساني بؤطيَرِايةوة . ئيمام فةرموي : ئةطةر تؤ ئيتر حةزناكةي لة خزمةتي ئيَمة بيَ و ئةو ثياوة حةز ئةكات ببيَتة خزمةتكاري ئيَمة ، ئيوة هةر دوو بة يةك رازي بن ، منيش رازيم . نؤكةر خؤشحال بوو ، هةلَسا و رؤيي . ئيمام بانطي كرد و فةرموي : ضؤن تؤ ماوةيةكي زؤرة خزمةتي ئيَمة ئةكةي ، حةز ئةكةم ئامؤذطاريت بكةم ، جا ئةو كاتة هةوةسي خؤتة برِؤي يان نة ! نؤكةرةكة هاتة بةردةمي ئيمام و دانيشت .
ئيمام ثيَي فةرموو : رؤذي قيامةت ثيَغةمبةر ( صل الله علية و الة) دةستي طرتووة بة نوري خواوةو ئيمامي بة ئيمام دةست ئةطرن بة نوري يةكتر ، دواي ئةوة ثةيرةواني ئيَمة دةست ئةطرن بة نوري ئيَمةوة ، جا ئيَمة بؤ هةركويَ برِؤيين ، ئةوانيش لة طةلَماندا ديَن . نؤكةركة ئةم فةرمودة يةي لة ئاغاي خؤي بيست ، وتي : قوربان من هةر لة خزمةتي تؤم و بؤ هيض شويَنيَك نارِؤم ، قيامةتم بة دونيام نافرؤشم ، ضووة دةرةوة ، ضيرؤكي بؤ ثياوي خوراساني طيَرِاوةو ثياوةكةي بردة خزمةتي ئيمام ، عةهدو ثةيماني لةطةلَ ئيمام بةست و ئيماميش عةهد و ثةيماني قةبول كرد ، دةستوري دا هةزار دينار بدةنة نؤكةرةكةي .
نووسةريش ئةلَيَ : يا حةزرةتي سادق لةو رؤذةوة كة من خؤم ناسيوة ، لة خزمةتي ئيَوة دابووم ، خويَن و طؤشتم لة طةلَ ئيَوةو زانياري ئيَوة ثةرِوةراندووة ، لة دوايي تةمةن بة زمانيَكي ثارِانةوةو دلَيَكي شكاو داواتان ليَ ئةكةم فريام بكةون و هاوار ئةكةم و ئةلَيَم :
لة ثةناي ئيَوة ضؤن دوور ئةكةومةوة .
سيَبةري ئيَوة بؤ من شةرةفة
سة روةري من ذيانم بؤ نةبيَ
ئة طةر رؤذيَك لةبةر دةرطاي ئيَوة نةبم
***
ثةندي ثيَنج :
ئةبولقاسم راغيبي ئيسفةهاني لة كتيَبةكةي خؤي بة ناوي ( ذريعة) ضيرؤكيَكي زؤر جوان لةبارةي نةزانين و هاندان بةرةو زانست نةقلَ ئةكات .
ئةلَيَن رؤذيَكيان ثياويَكي حةكيم و زانا ضووة مالَي ثياويَكي نةزان و جاهيل ، مالي ثياوة كة هةمووي بة فةرشي ناياب داثؤشرا بوو ، زؤر ثاك و خاوين بوو ، ئةت وت مالي ثاشاية . حةكيم كة ضاوي بةخانووة جوان و رايةخةثاكة كان كةوت ، تفيَكي كردة دةم و ضاوي ثياوةكة ! كابرا ثيَي سةير بوو ، وتي: حةكيم ئةم رةفتارة ناشيرين و ناماقولة لة تؤ ناوةشيَتةوة، بؤ وات كرد؟
حةكيم وتي : بيَ حيكمةت نية .
ض حيكمةتيَك !
هةرضي ضاوم طيَرِا شويَنيَكي ثيس بدؤزمةوة تا تفي ليَ فرِيَ دةم لة مالَةكةي تؤ نةبوو ، تفيش ئةبيَ لة شويَني ثيس فرِيَ بدريَ، جا ضون تؤ ئينسانيَكي نةزان و جاهيل و ثيسي ، جيَطايةك لة دةم و ضاوي تؤ باشترم نةدؤزي يةوة .
نووسةر ئةلَيَ : ئةم ثةندة بؤ كةسانيَك كة نة خويَندةوار و نةزان و جاهيلَن ، زور باشة تا بة هؤيةوة دواي زانست و عيلم بكةون .
حةزرةتي عيسا كورِي مةريةم (عليةالسلام) ئةفةرميَ : ( اشقي الناس من هو معروف عند الناس بعلمه مجهول بعمله )- واتة : شةقاوةترين كةسيَك ئةو كةسةية كة ناوي بةزانا دةرضووة لاي خةلَك ، بةلاَم رةفتاري نادياربيَ .
نووسةر ئةلَيَ : ئةم ناميلكةية لة نيَوةي مانطي رةمةزاني ثيَرؤز ، رؤذي لة دايك بووني ئيمامي حةسةن (علية السلام) لة سالَي 1374ي كؤضي هةتاوي تةواوم كردووة ، وة بؤ تةبةروك دوو دوعا، ية كيان لة شيَخي موفيد و دووميان لة شيَخي كولةيني نةقلَ ئةكةم كة ئةمانةن :
دوعاي ية كةم :
( يا ذاالذي كان قبل كل شيء ، ثم خلق كل شيء ، ثم يبقي و يقني كل شيء ، ياذالذي ليس كمثله شيء و ياذالذي ليس في السموات العلي ولافي الارضين السفلي و لافوقهن و لا تحتهن و لا بينهن اله يعبد غيره لك الحمد حمدا لا يقوي علي احصائه الا انت ، فصل علي محمد و آل محمد صلوة لا يقوي علي احصائها الا انت ) .
دوعاي دوو :
( الهم عرفني نفسك فانك ان لم تعرفني نفسك لم اعرف نبيك ، اللهم عرفني رسولك فانك ان لم تعرفني رسولك لم اعرف حجتك ، اللهم عرفني حجتك فانك ان لم تعرفني حجتك ظللت عن ديني ) .
وا باشة لة دواي هةر كاريَكي باش و ضاك ئةم دوعاية بخويَنريَت : ( اللهم كن لوليك الحجة بن الحسن صلواتك عليه و علي آبائه في هذه الساعة و في كل ساعه وليا و حافظا و قائدا و ناصرا و دليلا و عينا حتي تسكنه ارضك طوعا و تمتعه فيها طويلا) .
***
وةرطيَرِانى ئةم كتيَبة لة بةروارِى 27/2/2000ى زايينى ، ريَكةوت لة طةلَ 21 زيقةعدةى سالَى 1420ى كوَضى هةيظى لة لايةنى خؤلَ بةسةرى دونياو ئاخيرةت داوود قةلَةولَوسى تةواوكرا. ئوميدةوارم بة كردةوةى ضاك لاى ثةروةردطارى هر دوو جيهان بؤ ئاخيرةتم لة قةَلةم بد رىَ. وة ثاداشتى وةكو (سةدةقةى جاريية) بؤ خوا ليَخؤشبووى باوكم (ئةمين قةلَةولَوسى) بىَ.
داوود قةلَةولَوسى
10/4/2000 زايينى
[1] سوورةتي سافات ،ئايةتي 24 .
[2] - سوورةتي فةجر ، ئايةتي 13 .
[3] - سوورةتي سافات ، ئايةتي 24 .
[4] - ئاماذة بة فةرمودةي ثيَغةمبةرة كة فةرمويةتي : ( علي قسيم الجنة النار) – لةم كتيَبةداهاتووة .
[5] -سوورةتي موئمنون ، ئايةتي 10-11 .
[6] - سوورةتي مةريةم ، ئايةتي 39.
[7] -كوانك : ئاطردان .
[8] -سوورةتي ئالي عيمران ، ئايةتي 135و 136 .
[9] -بيلةوهةر : بلوهر : ثياويَكي زاهيد و عابيد بوو كة يوداسف شازادةي هيندي هيدايةت كرد .
[10] - سوورةتي روم ، ئايةتي 44.
[11] -سوورةتي روم ، ئايةتي 44.
[12] - سفينة البحار ، بةرطي 2 ، ل 49 .
[13] - نهج البلاغة ، وةرطيَري شةهيدي ، ل303 ، نامةي 31 .
[14] -نهج البلاغة وةرطيَرِي شةهيدي ، ل 400 ،ذمارةي كورتة و تة236 .