back

Ceribaa

next

 

Jensenni so tun kela min tg Lakodnnen ye Matubuu-aatu naja-ahi ye, kaahira duku kn a tun ye dktr Haamidu Hafini daawuda yamarya, O min ye larabukan kara-nmg ye kalayr la min tg ye ko (Kuliyatu Alisini, kaahira jamana kn) -Misira jamana-ka ka pebila seben kitaabu in kan a bko filana na, I ka dn Dktr yi bisimila o wati la ni kumakan puma ye, anw seginna a cerini kan ni bko in na ka sabu ke danfara ye a kerenkerennen do ni min ye kene kan ani lasili la.

Ceribaa

Maa caama be fili kosbe min ba f ka be se ka pepini ke shii-a ka dusukunnasiri fenw na ana dnniw na ladabuw la ka b lakaleli kn u kelepgnw ye min seben u kan, ali no kelepnw ka dnnibopa na cogo o cogo la, wa ali nu ka dnni danaya bopana kumakanw lakalili la a na walan-walanni na ni kecogo ye min saniyalen do, min yr ka jan ka b wolomani fiyelen ma.

Ne be ni fla ka sr n sinsinnen do n ka fta tipe kan, un kelen kfe ka waati jan ke, un be ka pemg tan ni fila ka dusukunnasiri fenw kalan ker-enkerennenyala ani Shii-a yere bee ka dusukunnasiri fenw, ne ma se ka b ni fen panama si ye ni kalan waati jan in kn min nafa ka bn na be lakalita b, waati jan min kela Taariku gafe papiyew yalamani na, ani suna mgw ka lagosili kumaw gafew lajeli la, wa ne ka negeminekojugu nin ka lapini farima ni kalan in na ani pepinini miseman in na,o ma fyi fara n suruyali kan tipe ni lakika la f na kela yr janpa ye ka b tipe na, ani bli n ka lapini sinsan kn, un ye min ke sira ye ka se lakika ma o sabu kera n ka kalan dafabali ktikelen ye min ye n ninkun sama ka taa Shii-a kelepgnw ka gafew ma, ale de ye silaamaya taabolo ye min be silaamaw yira jipe krnnyanfan ana tilebiyanfan.

Ka damine yen sa, un ya jaakuya n yere kun kan ni n ka lapini farima ye ka taa lakiika ni tipe pinini ma, a mana sr yr o yr, ani kodn a mana sr yr o yr, kodn ye muminu ka pinifen ye a ba ta a mana sr yr o yr, un ya ye n ka n ka kalan taabolo yalama Alimaami tan ni fila ka taasira pinini na ka taa pinini bolo weree kan, no ye ka pepini taabolo in yere tikiw ka gafew kn, walasa n ku ka dusukunnasiri fenw dn ka b u ka cekrbaw nu ka pininikelaw ni sekes-ekelikelaw ni dnnibaa cesirilenw ka gafew kn, a be kene kan ka f taabolo cew de bu ka taabolo dn kosebe ka teme u kelepegnw kan, ali nu kelepgnw da jala kosebe kumadn na walima ali nu snna nekun ja la ani walanwalanni ka teme tile kan.

Min ka fusa ni ni bee ye, I ka dn (dnni dana ya) min ye ungolonmaw fl ye, (dnni taabolo kuraw ka sinsan) ale de ye taabolo ye min ni ne yere yo suganti ka ke n ka pepinini nin ka gafe gilan sariya ye, tuma min na n ye n ka pepini lapini farikoloma-fenw ni farikolotanfenw kun kan, ni dnni danapa ye min file ni ye, o be sabati dafalen yira sariya kuma-kanw lakaleli la ani kalantaw segesegeli, o tuma na pepininikela be cogodi, min ka pinini sera a dan bee la, ana ka dnni keguya fereli sela a hake dan bee la, o ka se ka tipe ni lakiika segesege Shii-a mgw ka sariya kumakanw tipe na keneyali dnni na, ka sr na ma ke nu yere ka gafe lasiliw ye, o te se ka ke wa na kera, o ye kabako ye!!! o tuma na o pininikela na sika a ka dnni pepinini in na!!, wo ka pepinini kera sira kan ani ngoloma kan min barikalen te.

O de ye ne bila ka fere ni pepinini ye Shii-a ni Shii-a mgya kan u yere ka gafew kn, ani n ku ka dusu-kunna sirifenw dn ka bu yere ka sebenenw kn nu bolow ye anu nenkunw ye min f, d ma fara min kan wa d yere ma ba la, walasa n kana jigin fili digen kn, un pgnnaw jigina min kn taariku dnnaw ni lagosili-kelaw la, tuma min na, u ye kitijuguw b Shhi-a mgw kan ani Shii-aya kan, wa ne ba f, pepininikela min ba fe ka walanda kulu d sr tipe ni lakiika la, ka sr na ma ke ni Shhi-a mgw yere ka gafe lasiliw ye I ka dn o tiki be faran faranni sira pini na, wo tigi be baara lankolon na, wo baara te dnni ye, wo te foyi ye fana dnni kn.

Dktr Ahamadu Aminu jigina ni fili pgnna digen kn, tuma min na a ya f Shii-a ma a ka gafe kn a ket ka lapini ka be bangeli ke kalanbagaw ye, Shii-a taabolo fan dw la, a ya yere kari ka yere cogoba ni ka yere fereke Shii-a pepinini kn,I na f a ko: I ka dn yahuudiya bangela Shii-aya la, ana ko: I ka dn tasuma haramuyalen do Shii-a mg kan f na kera Shii-a damad ye, a na ko: ka sabu ke u tukuli ye Abudulayi Bunu Saba-i la .. o na pgnna caama pepininiw na minu unglontigiya sabatila ni Shii-a yr ka jan ka bo ma, wa Shii-a dnnibaaw yu j a galontigiya lasegini ma ani ka pefli walanwalan ka jeya kosebe o dnnibaaw d ye Alaama Muhamadu Huseyini Aali Kaashifu Git-i ye a ka gafe kn min tg ye (Asilu Shii-a wa u suuluha).

A ye ne nisnja tuma min na n tun be Shii-a Imaamiya gafe lasili flw pinini na, un ka n teri kr d kunbe min ye Irakika gafe cerinabaa ye, no ye SeyiduMuritada Radawi Kashimiri ye, o ya sr gafe dw ba bolo Shii-a mgw ka gafe lasiliw la, a yu wlfli damine Kaahira keeri- Misira jamana kn gafe gilanyr la, kitaabu ceribaga in ye gafe min yira n na, o kera (Asilu Shii-a wa u suuluha ye) ani (Abudulayi Bunu Saba-i ka gafe) ani wasaa-ilu Shii-a gafe, o na pgnna werew, wa laban min flen file ni ye,o ye Shii-a ka gafe lasili ye, u ka dusukunna siri gafe ni fiku gafe lasili do (diine pefli sira gafe).

Bidon in na Seyidu Muritada kashimiri ye gafe kura di an ma no ye Usitaadi Muhamadu Rida Muzafari ka gafe ye, min ye kalanyrba guloma ye Najafu Ashiirafu la Iraki jamana kn, kitaabu min gilannen ka tg da ko: Akaa-idu imaamiya A ya pini n fe ka pebila seben ni pepinini taamaba in na, wa ko n ka n hakilina yira a la, a kelen kfe ka wlfuli na cerini sangaya ta a ye, ne tora n be gafe in sebedenw yalama f n ka kabakuya bopana fen na a ye min seben ka fara pgn kan a ka gafe wlfulen in na, na pefli miseyali ye Akaa-idu imaamiya kun kan, na walanwalani kecogo puma ye a sebennikela yere ka lapini hukumu kn, sebennikela in be kalankela daamu ni fen ye a ye min fiye ka b Shii-a ka dusukunna sirifenw na ni ka dada pgn kan cogo la min dalakepenen do, ni ka walandaw ke bonda bonda ye min bblen do pgn na, f a kuma taabolo cepa walankata la, a na masiri jenseli fan bee fe.

Gafe in kuma taasen be ni ani yenta sanfe (gafe werew) sabu a be farali ke pgn kan bakurumaya la ni gafe werew kntaw ye ni nafa dafalenw ye min ni pininikelaw mako bo la Shii-a mgw ka gafew kn, ka sr a kelen do ka surupali ke a kumakanw na ni ka sinsin gafe in sebenbaa ka lapini kan, walasa a kalanbaaw ka kalan ni faamuya jeelen ye.

O tumana kitaabu in sebenna ni cogoya in na, cogoya min ni gafe sebenbaa lapini yo ye, tuma min na na be Akaa-idu imaamiya bila I bolo kr, a kelen k ka b gafe lasiliw kn minu be farali ke pgn kan ni ka balitaw fana bali, ka sr a sinsinnen do dakun beelajelen kan haali na ya sr a ya sinsin lasurupali kan ksbe.

Unka ne te tanunikela ye ni jyr in na ka gafe sebenbaa mankutu ani ka pasada dee, ka sabu ke tipe nunu fli ye danaya hukumu kn, ana walanwa-lanni gafe in kalanbaa bolo, I ka dn ni pgnna fen o fen o be jate ne ka yeli la dnni damine fen flw ye min ni pininikelaw ka lapini be pesin o ma tuma min na nu be tipe ja ta u hakili la, ka bila a bila yr la a ni min ka kan.

O de la sa, ne be dali ke kalankela lahrma pefe hakilina ja cepuma na, wayasi in ye min kaf pgn kan (gafe kumakanw o de ye wayasi ye), wayasi min na bopa ka dg (gafe) unka a hakilina na krw jyr ka bon, wayasi min na gilanbaga ya laben ka cepa ni dalilu barikamaw ni seereyaw ye ka b kurana kn tuma dw la, ni ka b hadisa kn tuma dw were la, ani ka b imaamu tan ni fila ka kumakanw na(Ala ka jipe bu ma) tuma were la tun.

Ni hakilina ja cepuna in, un be na min da I pekr sisan sika taa la pew ka f ko kalankela min ni tipe yeli kadi a ye, a be na j fen kan ne yere jla min kan, wa be na nege mine ke I na f ne ya nege mine cogo min na, ali na ma ne ka pebila in kalan, ne ye min seben, wa tuma caama na pininikelaw ni kalankelaw ka lapini be ben kelen ma kiti tigeli la hakilinaw ni krw faamuya la sabu tipe ye kelen ye a te ci ka caya, maadaama a fbaaw na kiti tigebaw ba kitiw b u hakili wow kn (dgdgni) sani u ka b u dusukunw kn, anu ba b u dusukunw kn sani u ka b u nin digw kn, maadaama nu be kilen o baara keli la ka sr na ma ke ni siya wlma ye taaboloko fan fe o na pgnnaw.

Ni hakilina ja d ye min ni kalankela be na jo kan masala min be kuma (dnni cesiri kan) na be fo ma larabu kan na (Ijitihaadu) Shii-a imaamiya mgw fe.

I ka dn hakilina ja min cipe tala suna mgw fe ka b u ka dnnibaaw la, o ye ko dnni cesiri bonda datukulen do nu ka Alimaami naani ye: no ye Abu Hunayifa ni Maaliki ni Shaafi-u ani Ibinu Hanibali ye.

Ni ya ye na kan be dnni cesiri kunkelen ma unka fiku dnnaw ye lajeli min ke Silaamaya sariya dnnaw Alimaami naani kfe cesiri la o te teme cesiri la abada taaboloko hukumu kn, walima cesiri kunkurunni diine bolo faraw la.

Wa ni na pgnnaw ke waati te teme suna mgw bolo seekili naani kan a mana ke cogo o cogo (san keme o keme) unka min minena ka b Gazaali la seekili dunruna na, ni Abuu Thiru Salafi seekili wrna na, ni Izu Diinu Bunu Abudu Salamu ani Ibinu Dakiiku Iidu seekili wolowulanna (seekili kelen ye san keme ye) ani Takiyu Diini Sabaki ani cesiri daminebaa(1) ibinu Tayimiya seekili seekina, ani Alaama jalaali Diini Abudu Rahamani Bunu Abii bakari suyuuti seekili kntnna na Ni na pgnna te teme Fatuwa bonda kan dnni taabolo kura sikilen na, wa si te don dnni cesiri hukumu kn -Fatuwa kr ye dnnibaa be hakilina min sr sariya kumakan kn na bo f a ladegebaaw pena - wa ni de ye hakeya ye an ye min walanwalan an ka gafe kn (Taariku Tasiri isilaami fi Misira).

Unka Shii-a Imaamiya dnnibaaw be pinni ke u yere ye ni cesiri ye cogoya bee la an ye min f sisan u bu banba a kan pe bee la, wu ta bonda datugu dnnibaa nataw pe seekili si la seekiliw la, f ka taa se an ka bi don in ma, wa ka teme ni bee kan an bu ye u ba faridaya ka saratiya waati dnnibaa cesiribaa ka sr u ce la, wu ba waajibiya Shii-a mgw kan ku labato u ka panamaya waati la, cesiribaa krw faatulen kfe, maadaama cesiribaa kura in ya ka cesiri sama ka barika ka b cesiribaa krw taw kn min cipe tala ka b Imaamuw la krbalen kunda Diine lasiliw na bolofaraw la -.

Wa ni dama ma klsili di ne miiri ma dee, walima ka ne dusukun lamin ni dnni cesiri kuma ye (ijitihaadu)unka dnni min ye kura ye na cekapi ni masala in na,o ye ka f ko dnni cesiri ni kecogo in na, an be min kalan ka b Shii-a mgw la, o de be taa ni panamaya taabolo ye ana taape, wa be sariya kumakanw ke panama ye min be lamaga, na be mn ka yiriwa ka ni waati ni yr taama pgn fe, wa te simi o simi cogo la min be diine yr japa ka b jipe la, walima ka diine yr japa ka b dnni petaa la, wo de ye ko ye an be min ye diine taabolo caama mgw fe minu nu flen do pgn k diine faamuya pefli la.

Wa d la an be klsili ke imaamiya mgw ka gafe wlfulenw na, a nu ka gafe hake caya Shii-a gafe marayrw la, o be segin kana - an hakilina na ka taa dnni cesiri bonda dayeleli ma na prtu fila ye (kon).

Hakilina ja filana, min ye dnni miirikelaw ka miiriw tipe, na bu lasu ka tuku taabolo in hakilinaw k na bu mine ka taa miiri jan ma a masalaw la, o ye Shii-a taabolo dnnibaaw ka ssli ye masala kan min ye puma ni jukuma ye fenw na, ko yala fen puma ye puma ye a yerekun na tabiya dancogo la wa?, walima puma de do ka sabu ke Ala ka fli na ka yamarya ye wa?, ana sinsinni a ka jnw ka wa? a bo cogo la, u bo kelen f fen juguma na yala o ye juguma ye a yerekun na tabiya la wa? min bilalen do a yerekun na, walima ko juguma ye fen ye Ala ka haramuya nana min kan, ka ke haramu ye jnw kan wa? sanupa be Ala ye a ka sekrtalen do.

Tuma min na E be ni kalan ka tuku gafe gilanbaa ka ftaw k Shii-a imaamiya ka dusukun siri fenw kun kan, E ba yI yerekun na ka fu ka kuma be hakilina fl in yira puma ni juguma kan, Shii-a beelajelen ka hakilina na ani imaamiya ka hakilina kerenkerennen na, sun fila do u yerekun na fenw beelajelen na, wu fila nanen te ka b Ala yr na ka yamaruya ye, wali a ka balili, wa ni sira min ye ni ye pininikela caama ka miiri be j a la, a bu weele ka taa kunnasiri ni miiri janpa ni taashi janpa ma.

Unka anw te ali kunasiri fitiini sr, walima fereke fitiini sr ni ko in na, ka sabu ke Shii-a imaamiya mgw tun be diine kiti fan caama famuya ni hakili sira ye, I na fu be hake min ta lakaleli sira fana na, I ka dn u ka hakilina puma ni juguma kan, min fila jlen do nu yerekun ye, o ye Muutazila dnnibaa farinw ka hakilinaw ye.

A t be to pinigali kelen ye min jaabi be geleya an kan a be ke waajibi ye an kano ye: yala Shii-a de ye nbila muutazila la wa? walima muutazila de ye nbila Shii-a la? unka pininikela fan caama ba ye ka f ko Shii-a de ye nbila muutazila la ni hakili sira tali ye, unka ne ba bisikiya I ye ka f muuta-zilaw de ye nbila Shii-a la, sabu Shii-aya ye dusukun siri ye, (Akiida) min knnen do muutazila pe, wa muutaziluya bangela ka jigin Shii-a ka lamn kn, wa Shii-a kunkolow(pemgw) ka srli ka kr ni muutazila dnnibaa farinw ka srli ye, ne bo bisikiya dI ma maadaama nan be na o hakiikaw mine taariku kn, maadaama an te sika ka f jamakulu fl Shii-a la, olu ye bangeli damine kandalikelaw ka waati la, u taara pefe imaamu Ali ka waati la (kalifaya waati) Ala ya peda bonpa wa ba pef cogo la min te sn ssli ma, wa imaamu Ali ma ke shahidu su ye tnpli ni juguya fe abada, ka taa so laban na, f Shii-a mgw ye tnbolo sr min be diine tnbolo bee lakunu silaamaya kn.

Yan sa ne be se ka bangeli ke kalankela ye min be miiri ka taasi ka f Shii-a te fen ye unkalontigelaw ni sufiyaniyaw k (unkalontigelaw) pininikelaw be min bisikiya nu ye ka b taabolo sariya kumakanw dama lakalili la, ani diine nw minu balolen do unkalon ni miiri lankolon ni isira-iliya la, walima u sinsinbere ye lakalili minenenw ye ka b Abudulayi Bunu Saba-i la, o na pgnnaw minu ye mg ja talen ye hakili la ka sr mg te kene kan Taariku kn, sanko Shii-aya yere ka dnni pepinini kura taabolo ka lajeli la, o ye Shii-a kelepgnw ka lajeli kkankali ye jaati, Shii-a min ye silaamaya taabolo fl ye min ye mako don ke sariya kumakanw na hakili miiri fenw tangali la, a sera ka sira b silaamaya taabolow ni pgn ce min bawoyolen do na bu bee lab, na fanw ferelen do, na tun ma ke Shii-a sugantilikela ka benpgnyali ke (hakili) ni sariya kumakan ni pgn ce, an tun te na smi nin kura ni na dnni cesiri hukumu kn ani fiku masalaw petaa, waati ni yr kn min ni silaamaya sariya duuminenw te pgn bali.

Sira di ne ma ka hakilina ja sabanna pef ka fense I pekr, sabu a be se ka ke ja lankolo be na hakili la ka f ko nata in ni temenen in be f pgn k, na hakika taabolo sira ye, tipe do, o te dwere ye f na kera Shii-a ka makodon ye kaburu juurali la ani Ala ka walijuw ni Imaamu kaburu juurali, anu ka batow u lahrma kere fe I na f seli faridaw jli ni dnni sikiliw cerili ani u ka Imaamu (kalifa pemg) tan ni filaw ka hakili lajigiw, u ka bangeliw ni faatuliw, I ka dn o na pgnnaw bi mgw ka hakilinaw la silaamaw ce la ani ko krblaw, minu kelen be ku banba hakili ni miiri dama kan, o be jate mine fili ni unkalon ye, o toyi silaamaya yere bolo fara dw beyi o- lu bo jate kaafiriya ni filankafoya ye, ani dansako diine na, sanko Ahamadu Bunu adu haliimu Bun Tayimiya nfe mgw ana ka kalanden taariku kn no ye Muhamadu Bunu Abudu Wahabu Najidi ka mgw ye, min ye wahabiyaya taabolo sikibaa ye a no pgnna jamakuluw an ka bi don in na, an be na an ka kalemu krta ka se u tg fli ma.

Unka suna mgw ka maa knna jelen beela-jelen be sn u balima Shii-a imaamiya ka dusukun sirifenw ma (Akiida) sabu u bee basiri u dusukukun na ka f Ala ka walijuw Imaamuw ani maa fen o fen be dukukolo k kan, u te se ke nafa ni foyi ye f min manaja Ala ye, wu te se ke tr ni foyi ye f na kera Ala japeta ye, wa n ni nafa ani tr tu bolo f na kera Ala sako ye, o tuma na ni jsen nunu kosn nunu maa kerenkerennenw snna kaburu jurali ma o te dwere ye f na kera u joguw ladegeli ye anu n barikamaw ladegeli, ani ka miiriw ni waajuliw ta u k fe nu ka hakili jiginw panamayali ye, wo ye wale ye min tanunen do fan fila bee fe (Shii-a ni suna).

Hakili ja naani na, o be tali ke jatemine hakeya la o yere toyi, ne kabakoyala tuma min na n be ka n balimace ka gafe kalan, ne kan be a ka fanga hakeya ma imaamiya ka dusukunna sirifenw bangeli la ni cogo ye min dadalen do pgn k, a ba yira ka f ko hakili sira ye n bila Shii-a la, ne delila ka f ko sababuya ye petaa ye hakili dnni na ni hakeya ye min be I na f sariya kumakanw lakalili ka bu ka imaamuw la, wa ni min file ni ye, o be tigenkan dalilu yira an na Shii-a ni muutazila ka pgn srla, ani Shii-a ka sinsinbere ni muutazila ka sinsinbere pgn sr la, ka fu bee ye kelen ye.

I ka dn ni maa min ban ka kitaabu kalan min tg ye (Shibu Bunu Ubaadi) o ba ye ka f Shii-a ka pelayeli sinsinbere sera hake la muutazila yere fana ka pelayeli sinsinbere sera yen, wa muutazila ka pelayeli ye Shii-a ka pelayeli ye, f na kera yrkelen kelen ye, I ka dn ni pgn sr in bopana ka se hake la f ka jekulu fila in fereke pgn na ka se hijira seekili naanina cemaancew ma, f ka taa se a laban ma mg bolo min ye Shii-aya ni muutazilaya pemgya ta seekili in kilan filana kn no ye (Shibu Bunu Ubaadi) wa seekili temenen in de ye waati ye silaamaya kodn sera a dan bee la na be fo ma ko (sivilizasiyn).

Tuma min na gafe gilanbaa lahrma ye baro damine(mankutuw kelenbanciya kan) Ala yere kun kan, a ka se krtalen do, I ka dn a ban hakili lajigin muutazilaw ka kuma na mankutu kelenbanciya la, o de kosn u ya fu yere ma ko kelenbanciya mgw, Shii-a imaamiya ni muutazila fila be je ka f ko Ala mankutu ya yere jaati ye, o kr ye ko Ala, a ba yere kalama, a ba yerekun ma, a ye sebaa ye a yerekun na, wa bo cogo la, u te mankutu ni yerekun faran ka b pgn na, ni taabolo fila in mgw, u ka dalilu bu bolo o la, sabo ka Ala yerekun na mankutu faran ka b pgn na, kuma caama na o be hakiliw weele ka taa fereke ma, wa be hakili bila filankafoya kr la, ni min fili ni ye- fen do sika te min na pew - ka bu ka hakili miri janw na minu cekapi kosbe.

Wa bo cogo la an be ni pgnsr in klsi imaamiya ni muutazila ni pgce, nu ka kuma ye dusukuna siri kan min be tali ke Ala ka danapa kan I na f (baara puma keli waajibi Ala kan) Ala ka se krtalen do, o na pgnnaw I na f (juguman toli waajibiya) ka Ala mankutu no ye a ka se krtalen do, I ka dn u ma ni f fyi kama f na kera klsili ye tnpli danbenyali la ka taa Ala ma Ala ka se krtalen do:

Ka damine yan imaamiya be suna mgw ka dalilu yalama kurana Aaya in kr fli la, Ala ka kumakan a ka se krtalen do:

قَولُه تَعَالَى: ]لَا يُسأَلُ عَمَا يَفعَلُ وَهُم يُسألُونَ[.

Ala te piniga a ka keta la, unka Adamadenw be piniga u ka keta la.

O de hukumu kn suna mgw te sn Imaamu Ahamadu Daridiiru ka kumakan ma o min ye suna mgw ka dnnibaaba ye-, wa suufi dnnibaaba do seekili tan ni filana na, tuma min na a ba f a ka jarida kn:

وَمَن يَقل بفعل الجميلِ وجبَا     عَلى الِإلهِ فَقَد أَسَاءَ الَأدبَا

Ni maa min ba f ko baara puman keli ye waajibi ye Ala kan, o tigi ye ladabubaliya ke Ala la.

O na ta o ta ne yere fana be haketo pini haketo bee la fen na min nu dusukun be kuru ka sabu ke lapini cepuma ye min ye klsili ye tonpli danbeyali la ka taa Ala ma a ka se krtalen do, ali no kela tnpli miiri lankolon ye.

Tipe ye, ka f jamakulu in fila no ye muutazila ni Shii-a imaamiya ye fan kelen fe, ani suna mg suufiya mgw fana ye fan kelen fe, u ka pena yeli ye Ala tannuni ye a ka dafalenya la, Muutazila ani imaamiya bu sinsin Ala ka kilenneya sabatili kan unka suna mg suufiya mgw ni salafu slihu jamaw bu sinsin Ala ka hrnpa tankali kan (u kan be hrpa kunkelen ma) a ka se krtalen do, o de ye hrpa ye fereke te min fereke wa fanga were te yele min sanfe min nu bo ka seereya ke ni Aaya in ye.

]لا يُسألُ عَمَا يَفعلُ وهُم يُسأَلُونَ[.

Wa ni be na ka yeta do dnni sira kura mgw ka faamuya la, wu bee be tuku u ta nfe.

Kitaabu gilanna kumakan were be tuku ni na no ye (kad-u ni kadaru ye) o kr ye (latige ni hake) yala adamadenw bilalen do u ka siraw kan wa? walima u sugantilen do? walima imaamiya mgw ba f cogo min na: yala adamaden jaakuyalen do wa? walima u bilalen do u ka ketaw la?.

Ni pinini min file ni ye ali na ya sr u nrlen do Ala ka kilenneya falisafa la kosbe min ni muutazila mgw yu fila b pgn fe kosbe, unka an ba ye imaamiya mgw be sira were ta ni jyr in na, o be jate cemance sira ye, u ta f ko adamadenw jaakuyalen do jaakuya kunkelen na I na f taabolo dw ba f cogo min na, na be folu ma ko (jabiriya mgw) jaakuya mgw, u bolu weele ko (jahamiya mgw) a bI na f olu te bilali kunkelen f ina f taabolo mg dw were yo f, na be f olu ma ko (Mufawiduuna) u be weele ko kadiriya mgw muutazila mgw cela. kadariya ye latige ni hake fbaaw ye.

Unka imaamiya mgw ka jaakuya fbaliya sabu jaakuya fli be lapini ni sako bali ka b adamaden na lasili kunda, a be adamaden ke kulonke fen ye hake bolo, walima ka ke yolo ye fipe ci yr la, na kera o cogo la Ala ka kiti be boli u kan u ka kewaliw la, a kera tnpli ye o walima a kera jogo juu ye, sabu se ta bolo o tuma na a ka sugantili la, wa lapini yere ta bolo min ba bali karili la fili digen kn,o lu be jaaguya in bali, sabu a be kilenneya mankutu bali ka b Ala la, ni de hukumu kn poyidala donkilidala - be ni da a ba f:

أَلقَاهُ فِي اليَمِ مَكتُوفًا وقَالَ لَهُ   إِيَاكَ إِيَاكَ أَن تَبتلَ بِالمَاءِ

A ya fili ji kn a bolow sirilen a ka ma, I jija I jija I kana pigin.

Unka u ka toli la fbagaw ka fli la no ye bilali kunkelen ni sugantili kunkelen taabolo mgw ye minu ba f ko Ala ye mgw bila u ka kewalew la, ani ku suganti bawy kunda ka sr na ma ke ni sarati si ye, o sabu ye, o be adamadenw ke, u ka kewalew la anu ka kumaw la, mg tigelenw ye ka b Ala ka lapini na pew, o ye fen ye u ka yeli la, ka f mufawiduunaw ani kadariyuunaw bilali wylen fbaaw ani hake wylen fbaaw ye minu ba f ko adamaden yere de ba ka walew gilan ka sr na ma ke ni Ala ka se na ka fangan don yr ye o baara walima kewale la, I ka don dusukunnasiri dnnibaga d yo kuma ni gen ku lagosi ni hadiisa d ye min ba f ko kira ko:(ki-so).

(القَدَرِيَةُ مَجوسُ هَذِهِ الأُمَةِ).

Kadariyamgw - hake mgw- ye ni mantow la majusiw ye (tasuma batolaw).

Ka damine yan an ba dn ka f jaaguya taabolo mgw bu sinsin an danbaga ka kilenneya balili la, a ka se krtalen do, sabu a be mgw pangata kewalew la a yere ye min dan ka bila danfenw cela.

Unka kadariya mgw bu sinsin Ala ka se balili na ka fanga balili la, a ka danfenw la, wa nunu fila bee ye kerefe mgw ye u yr ka jan tipe na japa dan bee la.

Na ya sr imaamiya mgw ba f I na f Imaamu jaafari sdiku ya f min ni Ala ka jipe ba ma:

(لا جَبرَ ولَا تَفويضَ ولكن أمرٌ بَين أَمرَينِ).

Ko jaaguya te wa bilali fana te ko bo fila ni pgn ce.

I ka dn u nu balima sunamg dnnibaabaw be ben kelen kan ni yr in na, o ye sabu suna mgw fana be ni pgnna f, u ba da kene kan ko adamaden ye kunkurun ye sugantili la, a jaaguyalen te pelenw wa yere ma ka walew dan a yerekun na, u ka dnnibaa lakodnnen min ye ni fbaga ye, o ye Imaamu Abuu Hasani Ashi-ari ye, imaamu Fakiru Diini Raazi ya lapini ka benpgnpa pini jaaguya taabolo ni bilali taabolo ni pgn ce f talon kera a nw kan a tun ba f ko:

(الإِنسَانُ مُجبرٌ بَاطِناً ومُخَيَرٌ ظَاهِراً).

Adamaden jaaguyalen do kn na, a sugantilen do kene kan ni ye kumakan miseman ye, a te dogo dnibaa simi-nenw na, dnni hukumu kn, ani minu be dusukunnasiri fenw (Akaa-idu) dn silaamaya kn.

Hakilina ja duuruna, an be nan ka kuma laban no ye ni gafe pebila in na, o de ye imaamiya ka kuma ye badaa-a kan o min kr ye, ko keli ye ka sr ka baare, I ka dn imaamiya mgw ya f ka be ben Ala hake la, fa minena ka bu ka kumaw la u ba f ko:

(ما عُبِد اللهُ بشيءٍ مثلَ القولِ بالبداءِِ).

Ala ma bato ni foyi ye min ka fusa ka temebadaa-a fli kan (fen keli ka baare).

Tuma min na badaa-a kela adamadenw mankutu ye sabu fen keli ka baare o be miiri cunnen yira, ani sawaba srli fili kfe, ani dnni sabatili fendnba-liya kfe miirikela caama ye Shii-a mgw hakilina in jaasi badaa-a danbiyali la ka taa Ala ma, a ka se krtalen do,ka sr Shii-a imaamiya fosilen do ka b mgw ka faamuya la badaa-a danbeyali la ka taa Ala ma, sabu benkelen be min kan Shii-a dnnibaaw ni suna dnnibaaw fe, o ye ka f Ala dnni ye krlen ye a saniyalen do ka b yalamani ni falenni ma, ani miiri min ye danfenw mankutu ye, unka fen min ni yalamani ni baareli be bin o kan, a sabatili kfe, o ye fen ye min be walan klsilen kn na be fo ma ko (lawuhu Mahafuuzu) ka sabu ke Ala ka kumakan ye a ka se krtalen do:

]يَمحُو اللهُ مَا يَشاءُ ويَثبتُ[.

Min ye Ala ja a bo baare ka ce ka boyi wa be fen sabati min fana ya ja.

An ka misaaliya kelen gsi min be badaa-a kr walanwalan imaamiya mgw fe:

Karisa mgw la, Ala ye kunnaguya seben a kan a ka panamaya damine na, a san binaani na a tuubila ka taa Ala ma, Ala ya seben walan tangalen na lawuhu mahafuuzu ka ke kunadinw d ye. yan badaa-a ye a tg yalamani ye ka b kunagow cela walan kan, ni ka tg seben kunadinw cela.

Unka min be Ala ka dnni na o be tali ke masala in taariku bee kn sabatili ni baareli la tuubi kfe.

O kr ye ka knna Ala ka dnni na ka f o tigi be na ke kunnago ye, o kfe ka ke kunnadin ye ni waati in na tuma min na a be tuubi jigin a dusukun na.

I ka dn badaa-a min ni Shii-a bo f o ye Ala ka kiti tige wale kenekanta kan a ka danfenw cela min na ka kodn be ben, I ka dn o ye kuma ye min nan ka yeta kenekanta be ben, o tuma na fereke kun ye mgw fe mun ye fili danbeyali la ka taa Shii-a ka kuma ni badaa-a fli ye, u ya bisikiya ka f Shii-a be badaa-a danbeya ka taa Ala ka dnni krlen ma, ku ta danbeya ka taa walan tangalen ma lawuhu mahafuuzu-.

A d la min dila E ma ne fe sisan walanwalanni caama na E ye faamuya sr ne fe fen kun kan Shii-a be min f badaa-a kan u ka dusukunna siriw la, ani E ye fen faamuya u ka hakili miiri jan na, u be kiti ke ni min ye, sabu a kr ye u ka lajeli la, ko Ala a sanuyalen do ba ka danfenw yiriwa ka ben ni yrw ni waatiw cogo ye o fila min na yo dan, a ye jipe ketaw gindo bila o kn - ali kene kan I ka dn badaa-a kuma de ye kuma kelen pe ye, nan be se kan sinsin o kan ka -Naasiku(2) Manisuku(3)- gindo kr f no ye kurana kn, I na f kodn min nana guln haramuli Aaya kan, mun na u haramuyali kela daraja daraja kfe, cogoya la cogoya were kfe wala masa sanuma in ka se ka nin jigennenw furake no ye, a ka se ku kila ka b laada juguw la min bu mara kiti boli in kan dni dni, f ninkun nunu ka se ku ka pa nu ka gilanni ye, na ya sr Ala tun ya haramuya sipa kelen pe la, o tun na ke sabu ye ka geleya se ninkunw ma! o min file ni ye, o de ye imaamiya ka dusukun siri ye badaa-a kan.

A be ne nusundiya ka taamasipe di ni jyr in na, min ye gafe gilanni minng bila n na silamaya taabolow surupali la pgn na, min be ke a dama gafe ye, ne ba pini Ala fe, un ka fen walanwalan a kn min ni taabolo nunu sun be ben anu lapini,ali nu yepenaw nu ka siraw fla pgn k.

O kfe ne be usutazi gafe gilanbaa fo ka barikada, a ka sawaba sr la sariya kumakan lakalitaw ni hakili faamuya farali la pgn kan imaamiya mgw ka dusukun siriw la ani larabukan kalanbaaw ye min fara pgn kan, a ye farali ke pgn kan daliluw dili la ni ni hakilinaw ye, ani ka dicogo pa, ni hakeya in la, wasali be mg ye min ye gerejige sr tilenneya ni miiri jan na.

 

 

Dktr Haamidu Hafini Daawuda

Usutaadu Adabu Arabi kuliyatu Alisunu

Ani klsilibaa don iniwerisite

Alikarita kn kalan taabolow

hukumu kn

indi jamana kn kaahira

17/6/1381 H / 25 / 11 / 1961

Misira jamana




(1) Suna mgw ka dnnibaaw caama ya f ko Ibinu Tayimiya de ye cesiri damin, unka suufiya no ye dusukunnasiri taabolo d ye fana benna a kan kale de ya daminebaa ye I ka dn seben ci tun be Imaamu Takiyu Diini Sabaki ni Ibinu Tayimiya ni pgn ce dnni fan caama fe fiku ni akiida kn, E kan ka gafe laje Taariku Tashiri-I isilami fi Misira kn.

(2) Nasiku kr ye sariya kuma knnen, kuma were min be na k  na be knnen bali ka baara ke na ye

(3) Manisuku k r ye, sariya kuma knnen balilen.

index