back page

ТЯЩАРЯТИН ЩЮКМЛЯРИ

next page

Мцтляг вя музаф су

Мясяля 13: Су йа мцтлягдир (саф), йа музаф (гарышыг). Музаф су бир шейдян алынан суйа дейилир. Гарпыз вя эцл суйу кими, йа бир шейля гарышан су, беля ки она «су» дейилмяйяъяк шякилдя, палчыг вя она бянзяр бир шейля гарышмыш олан суйа дейилир. Бунлардан башга галан сулар мцтляг судур. Мцтляг су беш гисмя айрылыр:

1. Кцрр су

2. Аз су

3. Ахар су

4. Йаьыш суйу

5. Гуйу суйу

 

1-Кцрр су

Мясяля 14: Кцрр су 36 гарыш[1] олан бир габы долдураъаг мигдардакы судур. Вя тягрибян 384 кг-дыр.

Мясяля 15: Яэяр сидик, ган, кими ейни няъис, щямчинин няъис олмуш палтар вя няъис олмуш бир шей кцрр суйа дяйярся, о суйун гохусу вя йа рянэи, йа да дады няъасатын тя’сириндян дяйиширся, кцрр су няъис олур; яэяр дяйишмирся няъис олмаз.

Мясяля 16: Яэяр кцрр суйун гохусу, рянэи вя йа дады няъа-сатдан башга бир шейля дяйиширся, няъис олмаз.

Мясяля 17: Яэяр кцрр су мигдарындан артыг олан суйун бир щиссясинин гохусу, рянэи вя йа дады, ган кими няъисин дяймяси иля дяйиширся вя дяйишмяйян щиссяси кцрр мигдарындан аз олса, о суйун щамысы няъисдир. Амма яэяр дяйишмяйян щисся, кцрр мигдарында вя йа даща артыг олса, йалныз гоху, рянэ вя йа дады дяйишян щисся няъис, галан щисся пакдыр.

Мясяля 18: Фявварянин суйу, кцрр суйа баьлы (мцттясил) олса, няъис бир суйу пак едяр. Анъаг няъис суйун цзяриня дамла-дамла тюкцлцрся, ону пак етмяз. Лакин фявварянин цзяриня бир шей тутсалар вя су, дамла-дамла олмаздан яввял няъис суйа говушарса, ону пак едяр. Амма лазымдыр ки, фявваря суйу няъис су иля гарышсын.

Мясяля 19: Кцрр суйа бирляшян бир крантын алтында йуйулан няъис бир шейдян тюкцлян су, яэяр кцрр суйа бирляшмиш олса вя няъасатын гоху, рянэ вя йа дадыны алмамышдырса вя няъасатын юзц дя онда олмазса, пакдыр.

Мясяля 20: Яэяр кцрр суйун бир мигдары буз баьлайарса, галан щиссяси дя кцрр мигдарында олмазса вя она няъасат дяйярся, няъис олур; буздан ярийиб су олан щисся дя няъисдир.

Мясяля 21: Кцрр суйу мигдарында олан бир суйун, бу мигдар-дан азалыб-азалмадыьына шякк едилирся, кцрр су щюкмцн-дядир. Йя’ни няъасаты пак едяр вя она няъасат дяйдийи вахт (рянэи, дады вя ийи дяйишмяся,) няъис олмаз. Кцрр су мигда-рындан аз олан бир суйун да, кцрр мигдарына чатыб-чатма-дыьында инсан шякк едярся, кцррдян су щюкмцнц дашыйыр.

Мясяля 22: Суйун кцрр олмасы ики йолла сцбут олунур:

1. Инсанын юзц бир суйун кцрр олдуьуну йягин едя вя йа ямин ола.

2. Ики адил шяхс суйун кцрр олдуьуну билдиряляр. Амма яэяр бир адил, йахуд е'тимадлы шяхс вя йа су ихтийарында олан шяхс хябяр верся, амма хатиръямлик щасил олмаса, онун сюзц-ня е'тибар етмяк мящялли ишкалдыр.

2- Аз су

Мясяля 23: Йердян гайнамайан вя кцрр су мигдарындан аз олан суйа, «аз су» дейилир.

Мясяля 24: Аз суйа няъис бир шей дяйся вя йа онун цзяриня няъис бир шей тюкцлся няъис олур. Амма яэяр сычрайышла (тязйигля) няъис бир шейин цзяриня тюкцлцрся, няъис шейя чатан гисми няъис, галан щиссяси ися пакдыр.

Мясяля 25: Ейни-няъиси (няъисин юзцнц) пак етмяк цчцн, няъис шейин цзяриня тюкцляряк ондан айрылан аз су бир дяфя йуйулмагла пак олмайан шейлярдя няъисдир. Щямчинин лазым ещтийата эюря, ейни няъисин арадан галдырылмасындан сонра, няъис шейи суйа чякмяк цчцн онун цзяриня тюкцляряк айрылан су да няъисдир.

Мясяля 26: Сидик вя ьаит мяхряъинин йуйулдуьу аз су беш шяртля дяйдийи айры бир шейи няъис етмяз:

1. Няъасатын гохусу, рянэ вя йа дадыны алмасын.

2. Кянардан башга бир няъис она чатмасын.

3. Сидик вя йа ьаитля бирликдя ган кими айры бир няъасат эялмясин.

4. Суйун ичярисиндя ьаит зярряляри олмасын.

5. Няъасат мяхряъ йеринин ятрафына нормадан артыг йайыл-мамыш олсун.

3- Ахар су

Ахар су о сулара дейилир ки: 1-тябии мянбяйи олсун. 2-Щятта мцяййян вяситя иля ъари (ахар) етсяляр беля ахар олсун; 3-Мцяййян гядяр ахымы давамлы олсун, вя тябии мянбяйя бирляшик олмасы лазым дейил. Демяли тябии шякилдя ондан (мянбядян) айрылса, йухарыдан дамъылар шякилдя тюкцлмяк кими-йерин цстцндя ъяряйан етмяси фярз олундугда, ъари су щесаб едилир. Амма яэяр бир шей онун мянбяйя бирляшмясиня мане олса, мясялян яэяр суйун ахмасына, йахуд гайнамасына мане олса, йахуд онун мянбя иля олан ялагясини кяссяляр, галан су щятта ъяряйан ется беля, ъари су щюкмцндя дейил.

Мясяля 27: Ахар су кцрр су мигдарындан аз беля олса, она няъасат дяйдийи заман гохусу, рянэи вя йа дады няъасат васи-тясиля дяйишмяйинъя, пакдыр.

Мясяля 28: Яэяр ахар суйа няъасят дяйся вя онун бир щисся-синин гохусу, дады вя йа рянэи няъасат дяймяси иля дяйишярся о щиссяси няъисдир. Дяйишмяйян щиссянин чешмяйя битишян гисми кцрр судан аз беля олса, пакдыр. Диэяр тяряфин дяйишмяйян чай сулары ися, яэяр кцрр мигдарында олса вя йа дяйишмяйян су васитяси иля чешмяйя битиширся, пакдыр. Якс щалда няъисдир.

Мясяля 29: Ахмайан, амма суйундан бир аз эютцрцлдцкдя тякрар гайнайан чешмя, ахар су щюкмцндя дейилдир. Йя’ни яэяр кцрр мигдарындан аз олса, няъасат дяйдикдя няъис олур.

Мясяля 30: Архын гыраьында топланмыш, ахар суйа бирляш-миш дурьун су, ахар су щюкмцндя дейилдир.

Мясяля 31: Яэяр бир чешмя, мясялян; гышда гайнайар вя йайда гайнамасы кясилирся, йалныз гайнадыьы заман ахар су щюкмцнц дашыйыр.

Мясяля 32: Ичиндяки суйун мигдары кцррдян аз олан щама-мын кичик щовузу, икисинин суйу бирликдя кцрр мигдарына йетишян бир хязиняйя баьлы олса вя она няъис дяйдийи заман гоху, рянэ вя йа дады дяйишмяся, няъис олмаз.

Мясяля 33: Щамам вя биналарын крант вя душларынын бо-руларындан тюкцлян су, баьлы олдуглары мянбядяки су иля бирликдя кцрр мигдарында олса, кцрр щюкмцнц дашыйыр.

Мясяля 34: Йер цзяриндя ахан, лакин йердян гайнамайан су, кцрр су мигдарындан аздырса, няъасат дяйярся няъис олур. Амма яэяр тязйигля ахырса, ашаьы щиссясиня дяйярся, йухары щиссяси няъис олмаз.

4- Йаьыш суйу

Мясяля 35: Цзяриндя няъисин ейни олмайан няъис бир шейин щяр йериня бир дяфя йаьыш йаьарса, пак олар. Лакин сидик иля няъис олан бядян вя палтара ися ваъиб ещтийат олараг ики дяфя йаьмасы лазымдыр. Халча, палтар вя буна бянзяр шейляри сых-маг лазым дейил. Амма ики-цч дамъы йаьмасынын да файдасы йохдур, «йаьыш йаьыр» дейиляъяк шякилдя йаьмасы эярякдир.

Мясяля 36: Яэяр йаьыш ейни няъис цзяриня йаьараг башга бир йеря сычрайарса, ейни няъис онунла бирликдя олмаз вя няъа-сатын гоху, рянэ вя йа дадыны эютцрмямиш олса, пакдыр. Демяли, яэяр ганын цзяриня йаьыб айры бир йеря ахан йаьыш суйунда ган зярряляри олса вя йа ганын гоху, рянэ вя йа дадыны эютцрмцшся, няъисдир.

Мясяля 37: Яэяр бир бинанын таваны вя йа дамы цзяриндя ейни няъис варса, йаьыш йаьдыьы мцддятдя о няъися дяйяряк тавандан вя йа дамдакы навалчадан тюкцлян су пакдыр. Амма йаьыш кясилдикдян сонра, эялмякдя олан суйун о няъися дяйдийи билинирся, няъисдир.

Мясяля 38: Няъис олан бир йеря йаьыш йаьарса, пак олар. Яэяр йаьыш суйу йердя ахмаьа башлайыб, йаьмаьа давам етдийи щалда, таванын алтындакы няъис йеря йетиширся, ораны да пак едяр.

Мясяля 39: Йаьыш суйунун бцтцн щиссялярини ящатя етдийи няъис торпаг пак олур, бу шяртля ки, суйун торпаьа йетишмяси сябябиля музаф олмасы мя'лум олмасын.

Мясяля 40: Бир йердя топланмыш йаьыш суйу, кцрр мигда-рындан аз олса беля, йаьыш йаьдыьы заман няъис бир шей онун ичярисиндя йуйуларса, о су няъасатын гоху, рянэ вя йа дадыны алмазса, няъис шей пак олар.

Мясяля 41: Няъис бир йер цзяриндя сярили олан пак бир халчанын цзяриня йаьыш йаьса вя йаьыш йаьмаьа давам етдийи щалда халчадан йеря кечярся, халча няъис олмаз. Щямин йер ися няъисдян пакланар.

 

5- Гуйу суйу

Мясяля 42: Йердян гайнайан гуйу суйу, кцрр су мигдарындан аз олса беля, няъасат она дяйдийи заман онун гоху, рянэ вя йа дады о няъасат васитяси иля дяйишмяйинъя, щямин су пакдыр.

Мясяля 43: Яэяр бир няъасатын тюкцлмяси нятиъясиндя гоху, рянэ вя дады дяйишян бир гуйунун суйунда бу дяйишиклик йох оларса, пак олар. Амма онун пак олмасы ваъиб ещтийата эю-ря гуйудан гайнайараг чыхан су иля гарышмасы шярти илядир.

 

СУЛАРЫН ЩЮКМЛЯРИ

Мясяля 44: Он цчцнъц мясялядя мя’насы айдынлашдырылан музаф су, няъис бир шейи пакламыр, онунла дястямаз вя гцсл алмаг да батилдир.

Мясяля 45: Музаф су, кцрр мигдарында олса беля, она бир зярря няъасат дяйся, няъис олур. Амма тязйигля няъис бир ше-йин цзяриня тюкцлцрся, няъис шейя дяйян гисми няъис вя галан щиссяси пакдыр. Мясялян, эцл суйуну эцлаб суйу габындан няъис олан ял цзяриня тюкярлярся, яля йетишян щиссяси няъис-дир, яля йетишмяйян щиссяси ися пакдыр.

Мясяля 46: Яэяр няъис олан музаф су, кцрр вя йа ахар суйа, артыг она музаф су дейилмяйяъяк шякилдя гарышырса пак олар.

Мясяля 47: Мцтляг олан бир суйун сонрадан музаф олуб-олмадыьы билинмязся, мцтляг су кимидир, йя’ни няъис шейи пакладыьы кими онунла дястямаз вя гцсл дя сящищдир. Музаф олан бир суйун да сонрадан мцтляг олуб-олмадыьы билин-мязся, музаф су кимидир, йя’ни няъис шейи пакламадыьы кими, онунла дястямаз вя гцсл дя батилдир.

Мясяля 48: Мцтляг вя йа музаф олдуьу бялли олмайан бир су-йун, яввялъядян дя музаф вя йа мцтляг олдуьу мя’лум олмазса, няъасаты пакламадыьы кими, онунла дястямаз вя гцсл дя батилдир. Она бир няъасат дяйярся вя су, кцрр мигдарындан аз олса няъис олур. Яэяр кцрр мигдарында вя йа ондан чох оларса, ваъиб ещтийат олараг няъис олур.

Мясяля 49: Ган вя сидик кими няъасатын дяймяси иля бир суйун гоху, рянэ вя йа дады дяйиширся, кцрр вя йа ахар су олса беля, няъис олур. Щятта суйун гоху, рянэ вя йа дады онун хариъиндя олан бир няъасат васитясиля дяйиширся, мясялян; суйун кянарында олан мурдар олмуш щейван бир мигдар онун ийини дяйишдирибся, лазым ещтийата эюря няъис олур.

Мясяля 50: Ган вя сидик кими ейни няъисин тюкцлмяси ня-тиъясиндя гоху, рянэ вя йа дады дяйишян бир су, яэяр кцрр вя йа ахар суйа битишярся, йахуд цзяриня йаьыш йаьса вя йа кцляк йаьышы она чиляйярся вя йахуд йаьыш суйу йаьыш йаьа-йаьа навалчадан онун цзяриня тюкцлярся вя бу щалларын щамы-сында онун дяйишиклийи йох оларса, щямян су пак олар. Амма эяряк, йаьыш суйу кцрр вя йа ахар су иля гарышсын.

Мясяля 51: Няъис бир шейи кцрр вя йа ахар су ичярисиндя пакласалар, онун пак олдуьу йуйулмадан сонра ондан тюкцлян су пакдыр.

Мясяля 52: Пак олан бир суйун, сонра няъис олуб-олмадыьы билинмязся, пакдыр. Няъис олан бир суйун да пак олуб-олма-дыьы билинмязся, няъисдир.

ТЯХЯЛЛИНИН (АЙАГЙОЛУНА ЭЕТМЯЙИН) ЩЮКМЛЯРИ

Мясяля 53: Тяхялли вя диэяр вахтларда инсана ваъибдир ки, юз юврятини йеткинлик йашына чатмыш адамлардан, она мящ-рям олан ана вя баъысындан, щяр щансы диванядян, йахшыны писдян сечян ушагдан эизлятсин. Лакин яр вя арвада юз юврятлярини бир-бириндян эизлятмяк ваъиб дейил.

Мясяля 54: Инсанын юврятини хцсуси бир шейля юртмяси ваъиб дейил, мясялян, юз яли иля дя юртся кифайятдир.

Мясяля 55: Тяхялли заманы бядянин юн тяряфини, йя’ни гарын вя синяни, лазым ещтийата ясасян гибляйя тяряф йахуд архасы гибляйя тутмаг олмаз.

Мясяля 56: Тяхялли вахтында бядянинин юн тяряфи вя йа ар-ха тяряфи гибляйя тяряф олан бир кимся, йалныз юврятини гиб-лядян дюндярярся, кифайят етмяз. Ваъиб ещтийат одур ки, тяхялли вахтында юврятини дя цзц вя архасы гибляйя чевир-мясин.

Мясяля 57: Мцстящябб ещтийат одур ки, бядянин габаг тяряфи (щюкмляри сонрадан ачыгланан) истибрада, щямчинин бювлцн вя ьаитин мяхряъи пакланаркян цз вя арха, гибляйя сары олмасын.

Мясяля 58: Яэяр инсан, намящрям бир адамын ону эюрмя-мяси цчцн, юн вя йа арха тяряфини гибляйя чевиряъяк шякилдя отурмаьа мяъбурдурса лазым ещтийат олараг архасы гибляйя отурмалыдыр.

Мясяля 59: Мцстящябб ещтийат одур ки, ушаьы да тяхялли заманы цзц вя йа архасы гибляйя сары отуртмасынлар.

Мясяля 60: Дюрд йердя тяхялли щарамдыр:

1. Сащиби иъазя вермяйян даланда. Щямчинин йолдан кечян-ляря зяряр дяймясиня сябяб олдуьу тягдирдя цмуми кцчялярдя вя йолларда;

2. Тяхяллийя иъазя верилмяйян мцлкдя.

3. Хцсуси шяхсляр цчцн вягф олан йерлярдя, мясялян, бя’зи мядрясялярдя.

4. Мю’минин гябри цзяриндя она щюрмятсизлик оларса; Щятта яэяр ещтирамсызлыг олмаса да, щарамдыр; амма яэяр йер ясли мцбащ йерлярдян олса щарам олмаз. Щямчинин бир дин вя мязщяб мцгяддясинин щюрмятинин арадан эетмясиня сябяб олса, щарамдыр.

Мясяля 61: Цч щалда ьаитин чыхыш йери, йалныз су иля пак едилир:

1-Ьаит иля бирликдя ган кими айры бир няъасат эялмиш-дирся.

2-Кянардан бир няъасат ьаитин мяхряъиня дяймишдирся. Гадынларда бювлцн ьаит мяхряъиня йетишмяси истиснадыр.

3-Мяхряъин ятрафы ади мигдардан артыг булашмышдырса.

Бу цч щалдан башга галан щалларда, мяхряъ су иля йуйула бил-дийи кими, гаршыда эюстяриляъяйи гайдада, парча, даш вя бун-лара бянзяр шейлярля дя паклана биляр, амма су иля йуйулмасы даща йахшыдыр.

Мясяля 62: Сидийин мяхряъи судан башга бир шейля паклан-маз. Бир дяфя йумаг кифайятдир. Амма ики дяфя йумаг мцстя-щябб ещтийатдыр, даща йахшысы ися цч дяфя йумагдыр.

Мясяля 63: Ьаитин мяхряъи су иля йуйулдуьу тягдирдя, орада ьаит галмамалыдыр. Амма рянэинин вя гохусунун галмасында бир манеячилик йохдур. Биринъи дяфя йуйулдугда онда ьаитдян бир зярря беля галмаса, икинъи дяфя йуйулмасына ещтийаъ йох-дур.

Мясяля 64: Ьаитин мяхряъи гуру вя пак олан даш, кясяк, без парчасы вя буна бянзяр шейлярля паклана биляр, щятта мях-ряъя тя’сир етмяйяъяк шякилдя азаъыг рцтубятли олса, мане-чилийи йохдур.

Мясяля 65: Ьаитин мяхряъини даш, кясяк вя йа без парчасы иля бир дяфя силмякля тамамиля пакланырса, кифайятдир. Амма цч дяфя силмяк даща йахшыдыр. Щятта цч айры парча олмасы даща йахшыдыр. Амма яэяр цч дяфя силмякля паклан-мазса, мяхряъ тамамиля пакланынъайа гядяр давам етмяк эярякдир. Амма адятян йуйулмадан арадан эетмяйян зярряля-рин галмасынын ейби йохдур.

Мясяля 66: Аллащын вя Пейьямбярлярин адлары йазылмыш каьыз кими, ещтирам эюстярилмяси ваъиб олан шейлярля ьаитин мяхряъини пакламаг щарамдыр. Сцмцк вя тязякля дя ьаит мяхряъинин пакламаьын ейби йохдур.

Мясяля 67: Мяхряъини паклайыб пакламадыьында шякк едян бир шяхс адятян сидик вя ьаитдян сонра дярщал юзцнц пак едирмишсядя, йенидян пакламасы лазымдыр.

Мясяля 68: Яэяр намаздан сонра бир кимся намаздан яввял юврятинин мяхряъини паклайыб-пакламадыьында шякк едяр-ся, гылдыьы намаз сящищдир. Амма сонракы намазлар цчцн пакламасы лазымдыр.

ИСТИБРА

Мясяля 69: Истибра, кишилярин бювлдян (сидикдян) сонра, бювлцн мяърада (сидик каналында) галмамасына ямин олма-лары цчцн йериня йетирдикляри мцстящябб бир ямялдир. Ис-тибра бир нечя нювдцр: Онлардан ян йахшысы одур ки, яэяр сидик кясилдикдян сонра, ьаитин мяхряъи няъис олмушдурса, яввялъя ону пак етмяли, сонра цч дяфя сол ялин орта бармаьы иля ьаитин мяхряъиндян алятин кюкцня гядяр чякмяли вя даща сонра баш бармаьы алятин цзяриня вя онун йанындакы барма-ьы да алятин алтына гойараг, аляти дялляк кясян йеря гядяр цч дяфя чякмялидир. Сонра ися алятин башыны цч дяфя сых-малыдыр.

Мясяля 70: Бя’зян шящвят щиссинин тящрик олунмасындан сонра инсандан эялян ''мязи'' адланан су, пакдыр. Щямчинин, мянидян сонра эялян ''вязи'' адланан вя бя'зян бювлдян сонра эялиб ''вяди'' адланан су да яэяр бювл вя мяни она гатыш-майыбса пакдыр. Беля ки, яэяр инсан бювл етдик-дян сонра истибра ется вя сонра ондан бир су эялдийи заман бювл вя йа бу цч судан бири олмасында шякк едярся, пакдыр.

Мясяля 71: Яэяр инсан истибра едиб-етмямясиня даир шякк едирся вя ондан бир ням хариъ олурса, онун пак вя йа няъис олмасыны билмирся, няъисдир вя дястямаз алыбса батилдир. Амма етдийи истибранын сящищ олуб-олмадыьында шякк едир-ся вя бу заман ондан ням эялирся вя бунун пак олуб-олма-дыьыны билмирся, пак сайылыр вя дястямазы батил дейил.

Мясяля 72: Истибра етмяйян шяхс, яэяр бювл етдийи вахтдан бир мцддят кечяндян сонра мяърада бювлцн галмамасына ар-хайын олса вя сонра бир ням эюрцб онун пак олуб-олмама-сында шякк едярся, о ням пакдыр. Дястямазы да батил етмир.

Мясяля 73: Яэяр инсан бювлдян сонра истибра едиб дястямаз алса вя дястямаздан сонра юзцндя йа сидик, йа да мяни олмасы она мя’лум олан бир нямлик мцшащидя едярся, бу щалда ещти-йат олараг гцсл едиб дястямаз алмасы ваъибдир. Амма яэяр дястямаз алмамышдырса, йалныз дястямаз алмасы кифайятдир.

Мясяля 74: Гадын цчцн бювлцн истибрасы йохдур. Яэяр юзцн-дя нямлик эюрярся вя бу нямлийин бювл олуб-олмамасына шякк едярся, пакдыр. Щямин рцтубят гцслц вя дястямазы да ба-тил етмяз.

ТЯХЯЛЛИНИН МЦСТЯЩЯББАТЫ ВЯ МЯКРУЩАТЫ

Мясяля 75: Инсанын тяхялли вахтында кимсянин эюрмя-йяъяйи бир йердя отурмасы, тяхялли йериня дахил олдуьу заман яввял сол айаьыны вя чыханда яввял саь айаьыны атмасы, тяхялли щалында икян башыны юртмяси вя бядянинин аьыр-лыьыны сол айаьына салмасы мцстящяббдир.

Мясяля 76: Тяхялли вахтында Эцняшля вя йа Айла цзбяцз отурмаг мякрущдур. Амма яэяр юврятини бир шейля юртся мяк-рущ дейилдир. Щабеля кцляк габаьында, йолда, хийабанда, кцчя-дя, евин гапысында вя мейвя верян аьаъын алтында тяхялли етмяк, тяхялли вахты ня ися йемяк, чох отурмаг, саь ял иля пак-ланмаг мякрущдур. Щямчинин тяхялли вахты данышмаг, (да мякрущдур) амма яэяр мяъбур галарса вя йа зикр едярся ишка-лы йохдур.

Мясяля 77: Айаг цстя бювл етмяк, бярк йеря вя щейванларын йувасына бювл етмяк, суйа, хцсуси иля дурьун (ахары олмайан) суйа бювл етмяк мякрущдур.

Мясяля 78: Ьаитдян вя бювлдян юзцнц мяъбури сахламаг мяк-рущдур. Яэяр сахламасындан бядяня кцллц бир зяряр йетишся, щарамдыр.

Мясяля 79: Инсанын намаздан, йатмаздан, ъима етмяздян яв-вял вя мяни эялдикдян сонра бювл етмяси мцстящяббдир.

НЯЪАСАТ

Мясяля 80: Няъасат 10-дур: 1) Бювл (сидик), 2) Ьаит (няъис), 3) Мяни, 4) Мурдар (мурдар олмуш щейван), 5) Ган, 6, 7) Ит вя донуз, 8) Кафир, 9) Шяраб, 10) Няъис йейян щейванын тяри.

1 2. Бювл вя ьаит

Мясяля 81: Инсанын, еляъя дя дамары кясилдикдя ганы сычрайан вя яти йейилмяси щарам олан щяр бир щейванын бювл вя ьаити няъисдир. Амма яти щарам олан бя’зи балыглар кими ганы сычрамайан щейванларын вя йа милчяк вя аьъаганад кими яти олмайан кичик щяшяратларын ьаити пакдыр. Лакин ещтийат-лазым олараг ганы сычрамайан яти щарам щейванларын бювлцндян чякинмяк эярякдир.

Мясяля 82: Яти щарам олан гушларын бювл вя ьаитляри пак-дыр, амма онлардан чякинмяк даща йахшыдыр.

Мясяля 83: Няъасат йейян щейванын бювл вя ьаити няъисдир. Йемялилярин вя ичмялилярин щюкмляриндя айдынлашдыры-лаъаьы кими донуз сцдц ямян кечи баласынын, щабеля инсанын йахынлыг етдийи щейванын бювл вя ьаити дя ейни щюкмц дашы-йыр.

3. Мяни

Мясяля 84: Кишинин вя сычрайан ганы олан щяр щейванын мяниси, няъисдир. Гадындан шящвятля хариъ олан вя онун ъянабятли олмасына сябяб олан рцтубят, 345-ъи мясялядя гейд олунаъаьы кими, мяни щюкмцндядир. Ещтийат ваъибя эюря, сычрайыъы ганы олан яти щалал еркяк щейванында мянисиндян чякинмяк лазымдыр.

4. Мурдар

Мясяля 85: Инсанын, еляъя дя истяр юзц юлмцш олсун, истярся шяр’и гайдалара эюря кясилмямиш олсун, сычрайан ганы олан щейванын юлцсц няъисдир. Балыьын сычрайан ганы олмадыьындан, суйун ичиндя беля юлся, пакдыр.

Мясяля 86: Мурдар олмуш щейванын йун, гыл, кцрк, сцмцк вя диш кими, рущу олмайан щиссяляри пакдыр.

Мясяля 87: Инсанын вя йа сычрайан ганы олан бир щейванын бядяниндян дири икян, ят вя йа рущу олан башга бир шей гопарылса, о шей няъисдир.

Мясяля 88: Додагдан вя бядянин айры йерляриндян гопары-лан азаъыг дяриляр рущу олмаса вя асанлыгла гопарылмыш ол-са, пакдыр.

Мясяля 89: Юлян тойуьун гарнындан чыхарылан йумурта га-быьы бяркимямиш олса беля, пакдыр. Амма эяряк защири суйа чякилсин.

Мясяля 90: От йемяйя башламадан юлян гузу вя чяпишин гур-саьындан тутулан пендир майасы пакдыр, амма адятян майе олмасы сцбут олунмаса мурдарын защириня ят тохунан щисся-синин йуйулмасы лазымдыр.

Мясяля 91: Инсан хариъи юлкялярдян эятирилян майе дяр-манлар, ятир, крем, йаь вя сабунун няъис олдуьуна ямин олмаз-са, пакдыр.

Мясяля 92: Шярият гайдаларына ясасян кясилян щейвандан олдуьуна ещтимал верилян ят, пий вя дяри пакдыр. Амма яэяр кафирин ялиндян алынарса вя йа кафирдян, шяр’и цсуллара эюря кясилмиш олан щейвандан олуб-олмадыьыны арашдыр-мадан алмыш олан бир мцсялманын ялиндя оларса, бу ят вя пийин йейилмяси щарамдыр. Амма беля бир дяридя намаз гыл-маг ъаиздир. Бунунла беля мцсялманларын базарындан вя йа кафирдян алмыш олдуьу билинмяйян щалда бир мцсялмандан алса, вя йахуд кафирдян алынмышса да, тящгиг едилдийи ещти-мал вериляряк алынан ят вя пийин йейилмяси ъаиздир. Бу шярт-ля ки, о мцсялман, онда щалал ятя мяхсус олан бир тясяррцф етсин, мясялян, йейилмяк цчцн сатсын.

5. Ган

Мясяля 93: Инсанын вя сычрайан ганы олан, йя’ни дамары кясилдикдя ганы сычрайараг ахан щяр бир щейванын ганы няъисдир. Буна эюря, балыг вя аьъаганад кими сычрайан ганы олмайан щейванларын ганы пакдыр.

Мясяля 94: Шярият ганунларына эюря кясилян, яти щалал щейванын ганы нормал мигдарда ахдыгдан сонра, бядяниндя галан ган пакдыр. Амма няфяс алмасы вя йа щейванын башынын йухарыда олмасы сябябиля ган щейванын бядяниня гайыдарса, о ган няъисдир.

Мясяля 95: Ичярисиндя ган зярряси олан тойуг йумуртасы-нын сарысындан чякинмяк ещтийат мцстящяббдир.

Мясяля 96: Бя’зян сцд саьылыркян эюрцнян ган няъисдир вя сцдц дя няъис едяр.

Мясяля 97: Дишлярин арасындан эялян ган, яэяр аьызын суйу иля гарышмасы нятиъясиндя арадан эедирся, аьызын су-йундан чякинмяк лазым дейил.

Мясяля 98: Язилмя нятиъясиндя дырнаг вя йа дяри алтында юлян ган, артыг ган дейилмяйяъяк бир формайа эялмишдирся, пакдыр. Амма яэяр, она ган дейилирся, хариъя чыхарса, няъис-дир. Бу щалда дырнаг вя йа дяри дешилмишдирся, ган бядянин защириндян бир щисся щесаб олунурса, дястямаз вя йа гцсл алмаг цчцн, о ганы хариъя чыхарараг ораны пакламаг язиййятлидир-ся, тяйяммцм етмялидир.

Мясяля 99: Яэяр инсан, дяри алтында юлц ган топланды-ьыны вя йа язилмя нятиъясиндя ятин о щала эялдийини билмяз-ся, пакдыр.

Мясяля 100: Йемяк гайнадыьы заман ичярисиня бир зярря ган дцшярся, йемяйин щамысы вя онун габы, ещтийат лазым олараг няъис олур. Гайнамаг, истилик вя атяш пакедиъи дейилдир.

Мясяля 101: Йаранын саьалдыьы заман, ятрафында мейдана эялян иринин ганла гарышдыьы билинмязся, пакдыр.

6 7.  Ит вя донуз.

Мясяля 102: Гуруда йашайан ит вя донуз вя щятта онларын тцкц, сцмцйц, пянъяси, дырнаьы вя рцтубяти няъисдир.

8. Кафир

Мясяля 103: Кафир, йя’ни Аллаща вя Онун ващидлийиня инан-майан шяхс вя ьулат, (йя’ни Имамлардан (ялейщимуссалам) щяр щансы бирисинин Аллащ олдуьуна инанан вя йа Аллащын онларда щцлул етдийини сюйляйян кимся), щямчинин хявариъ вя нявасиб, (йя’ни Имамлара дцшмянлик е’лан едянляр,) няъис-дирляр. Щямчинин нцбцввяти (Аллащ тяряфиндян пейьямбяр-ляр эюндярилдийини) вя йа динин зярури щюкмляриндян бирини (намаз вя оруъ кими), инкар едярся, бу иш щятта цмуми шякилдя олса беля, Пейьямбярин (с) тякзиб олунмасыны лазым тутарса, няъисдир. Амма китаб ящлинин, (йящуди, христиан вя мяъусиляр) пак олмасына щюкм олунур.

Мясяля 104: Кафирин бцтцн бядяни, щятта дырнаг, тцк вя рц-тубяти дя няъисдир.

Мясяля 105: Яэяр щядди-бцлуьа чатмамыш ушаьын атасы, анасы, бабасы вя няняси кафир оларса, няъисдир. Амма о, аьлыкясян олуб мцсялман олдуьуну изщар ется, пакдыр. Яэяр юз ата-анасындан цз дюндяриб мцсялманлара мейл ется, йахуд тящгигат вя арашдырма щалында олса, онун няъис олмасына щюкм етмяк мцшкцлдцр. Амма яэяр ата, ана, баба, вя нянясин-дян бири мцсялман оларса 217-ъи мясялядя айдынлашды-рылдыьына ясасян о ушаг пакдыр.

Мясяля 106: Мцсялман олуб-олмадыьы билинмяйян вя мц-сялман олдуьуна дялил олаъаг бир нишаня дя олмайан кимся пакдыр. Амма мцсялманларын диэяр щюкмляриня малик дейил-дир. Мясялян, мцсялман бир гадын иля евляня билмяз вя мц-сялманларын гябиристанлыьында дяфн олунмамалыдыр.

Мясяля 107: Яэяр бир шяхс, он ики имамдан (я.с) бирини дцшмянлик цзцндян сюйярся, няъисдир.

9. Шяраб

Мясяля 108: Шяраб няъисдир. Амма инсаны мяст едян (сярхош едян) саир шейляр няъис дейил.

Мясяля 109: Техники спиртин бцтцн нювляри пакдыр.

Мясяля 110: Цзцм суйу, юзц-юзцня вя йа биширмяк васитясиля гайнайарса пакдыр, амма ичилмяси щарамдыр. Щямчинин ваъиб ещтийата ясасян гайнадылмыш цзцмцн дя ичилмяси щарамдыр, амма няъис дейил.

Мясяля 111: Хурма, тумлу вя тумсуз кишмиш, вя онларын суйу гайнаса да беля, пак вя йейилмяси щалалдыр.

Мясяля 112: Яксяр щалларда арпадан чякилян йцнэцлвари сярхошлуг эятирян вя пивя дейилян шейин ичилмяси щарамдыр. Вя ваъиб ещтийата эюря няъисдир. Амма щеч бир мястлийя сябяб олмайан арпа суйу пак вя щалалдыр.

10. Няъис йейян щейванын тяри

Мясяля 113: Инсан няъисини йемяйя адят едян дявянин тяри няъисдир. Щямчинин, ещтийат ваъибя эюря, беля олан саир щейванлар да белядир.

Мясяля 114: Щарам йолла ъцнуб оланын тяри пакдыр, онунла намаз гылмаг сящищдир.

 

НЯЪАСАТЫ СЦБУТ ЕТМЯЙИН ЙОЛЛАРЫ

Мясяля 115: Бир шейин няъис олмасыны цч йолла сцбут етмяк олар:

1) Бир шейин няъис олдуьуна, инсанын юзцнцн йягин етмяси вя йа аьыл кясян йолла ямин олмасыйла. Яэяр бир шейин няъис олдуьуну зянн (эцман) едярся, ондан чякинмяси лазым дейил-дир. Буна эюря мурдар вя паклыьа риайят етмяйян , бу кими мясяляляря лагейд олан адамларын йемяк йедийи чайхана вя мещманханаларда инсан, онун цчцн эятирилмиш хюряйин няъис олмасына ямин дейился, бунун ейби йохдур.

2) Йаланчылыгла мцттящим олмайан бир шяхсин юз ихтийа-рында олан бир шейин няъис олмасыны сюйлямяси. Мясялян, арвады, нюкяри, кцлфяти юз ялиндяки шейин (габ, йахуд башга бир яшйанын) няъис олдуьуну сюйляся, о шей няъисдир.

3) Ики адил кишинин бир шейин няъис олмасыны хябяр вер-мяляри. Амма бир шяртля ки, онларын няъис олмасынын сябя-бини десинляр. Мясялян, филан шейин ган, йа бювля дяймя-синдян няъис олмасыны десяляр. Яэяр бир адил, йахуд е'тибар-лы сайылан бир киши хябяр верся вя онун сюзцндян хатир-ъямлик щасил олмаса, ещтийат ваъиб одур ки, о шейдян чякин-синляр.

Мясяля 116: Яэяр мясяляни, билмядийи цчцн бир шейин, мя-сялян, сичан фцзлясинин няъис олуб-олмадыьыны билмязся, мясяляни сорушуб юйрянмяси лазымдыр. Амма яэяр мясяляни билдийи щалда, бир шейин няъис вя йа пак олдуьунда шякк едярся, мясялян, бир шейин ган олуб олмадыьындан вя йа инсан, йохса аьъаганад ганымы олдуьуна шякк едярся, о шей пакдыр. Ахтарыш апармаг вя сорушмаг лазым дейил.

Мясяля 117: Инсан яввялъядян няъис олан шейин сонрадан пак олуб-олмамасында шякк едярся, няъисдир. Яэяр яввялъя-дян пак олан бир шейин сонрадан няъис олуб-олмамасы барядя шякк едярся, пакдыр. Онун няъис вя йа пак олмамасыны баша дцшмяк имканы олса беля, ахтарыш лазым дейилдир.

Мясяля 118: Щяр икисиндян истифадя етдийи ики габдан вя йа либасдан биринин няъис олдуьуну билдийи щалда, мцяййян шя-килдя щансы биринин няъис олдуьуну билмязся, щяр икисиндян чякинмяси лазымдыр. Амма яэяр мясялян, няъис олан либа-сын юз либасымы, йохса онун истифадя етмядийи вя диэяринин малы олан айры либас олдуьуну билмязся, юз либасындан чя-кинмяси лазым дейил.

ПАК ШЕЙЛЯР НЕЪЯ НЯЪИС ОЛУР?

Мясяля 119: Яэяр пак бир шей, няъис бир шейя дяйярся вя онлардан бири вя йа щяр икиси рцтубятин бир-бириня кечяъяйи шякилдя йаш оларса, пак олан шей дя няъис олар. Амма васи-тяляр чохалдыьы щалда няъис олмур. Мясялян: саь ял бювл дяймяси нятиъясиндя няъис оларса вя тязя бир рцтубятля сол яля дяйярся, сол ял дя няъис олаъаг. Сол ял гурудугдан сонра йенидян йаш олан бир либаса дяйярся, о либас да няъис олур. Амма яэяр о либас айры бир рцтубятли шейя дяйярся, о шейин няъис олдуьуна щюкм едилмяз. Яэяр рцтубят о бириня сирайят етмяйяъяк гядяр аз олса, пак олан шей няъисин ейниня дяйся беля, няъис олмаз.

Мясяля 120: Яэяр пак шей няъис шейя дяйярся вя инсан онлар-дан биринин вя йа щяр икисинин рцтубятли олуб-олмадыьында шякк едярся, пак олан шей няъис олмаз.

Мясяля 121: Инсанын щансынын няъис, щансынын пак олду-ьуну билмядийи ики шейдян бириня, йаш олан пак бир шей сон-радан тохунарса, ондан чякинмяк лазым дейил. Амма бя’зи щал-ларда, мясялян: Щяр ики шейин яввял няъис олдуьу щалда, йахуд башга бир васитя иля диэяр пак бир шейя рцтубятля тохунмуш олдугда, чякинмяк лазымдыр.

Мясяля 122: Йер, парча вя буна бянзяр шейляр йаш олдуглары заман, бунларын йалныз няъасятин дяйдийи щиссяляри няъис олур, галан щиссяляри пакдыр. Хийар, говун вя буна бянзяр шейляр дя ейни щюкмц дашыйыр.

Мясяля 123: Ширя, йаь вя буна бянзяр шейлярдян, бир аз эютцрцлдцкдя, йери бош галмайаъаг гядяр ахыъыдырса онун бир нюгтяси няъис олдуьу щалда, щамысы няъис олур. Амма яэяр ондан бир аз эютцрцлдцйц заман йери бош галаъаг шякилдя гаты олса вя сонрадан долурса, бу щалда йалныз няъисин дяйдийи йер няъис олур. Буна эюря яэяр сичанын фцзляси (зылы) она дцшярся, садяъя онун дцшдцйц йер няъис, галан щиссяси ися пак-дыр.

Мясяля 124: Милчяк вя йа она бянзяр щяшярат йаш олан ня-ъис бир шейин цзяриня гондугдан сонра, учуб йеня йаш олан пак бир шейин цзяриня гонарса, инсан да онун юзц иля бирликдя няъасат дашыдыьыны бился, о пак шей дя няъис олур. Яэяр билмяся, пакдыр.

Мясяля 125: Бядянин тярлямиш олан бир йери няъис олдуьу щалда, тяр орадан бядянин айры щиссяляриня йайыларса, тярин йайылдыьы йерляр няъис олар. Яэяр тяр башга бир йеря йайыл-мазса, бядянин диэяр щиссяляри пакдыр.

Мясяля 126: Бурун вя боьаздан эялян гаты бяльямин ичиндя ган варса, ган олан щиссяляри няъис, диэяр щиссяляри ися пак-дыр. Буна эюря яэяр бу бяльям аьызын вя бурунун хариъиня дяйярся, бяльямин няъис щиссяляринин тохундуьуна йягин еди-лян йерляр няъис, шякк едилян йерляр ися пакдыр.

Мясяля 127: Диб тяряфи дешик олан афтафаны няъис бир йер цзяриня гойсалар, яэяр афтафанын суйу сызарса вя онун алтын-да афтафадакы су иля бир сайылаъаг шякилдя су топланырса, афтафанын суйу няъис олур. Амма яэяр афтафанын суйу тязйиг-ля ахмайа давам едярся, няъис олмаз.

Мясяля 128: Бядяня дахил олараг няъасятя дяйян бир шей, байыра чыхдыгдан сонра няъасятя булашыг олмазса пакдыр. Буна эюря ьаит мяхряъиня дахил едилян ималя аляти вя йа онун суйу вя йахуд бядяня батан ийня, бычаг вя буна бянзяр шейляр, хариъя чыхдыгдан сонра няъасятя булашыг олмазса, няъис де-йилдир. Щямчинин ичяридя гана дяйян аьыз суйу вя бурун суйу, байыра чыхдыгдан сонра гана булашыг олмадыьы щалда, ейни щюкмц дашыйыр.

НЯЪАСАТЫН ЩЮКМЛЯРИ

Мясяля 129: Гур’анын йазысыны вя еляъядя щюрмятсизлийя сябяб олдугда вярягини няъис етмяк щарамдыр. Яэяр няъис олса, эяряк дярщал суйа чякилсин. Щятта ваъиб ещтийата ясасян щюрмятсизлик олмаса да няъис етмяк щарам вя суйа чякмяк ваъибдир.

Мясяля 130: Яэяр Гур’анын ъилди няъис олса вя бу, Гур’ана щюрмятсизлик щесаб едился, ону суйа чякмяк лазымдыр.

Мясяля 131: Гур’аны ган вя мурдар кими ейни няъисин цстцня гоймаг ейни няъис гуру олса да она щюрмятсизлик олдуьу щалда, щарамдыр.

Мясяля 132: Няъис мцряккябля Гур’ан йазмаг, щятта бир щярф олса беля, ону няъис етмяк кими бир шейдир. Яэяр йазыл-мышдырса, йа суйа чякмякля, йонмагла, йа да буна бянзяр бир йолла щямин йазы арадан галдырылмалыдыр.

Мясяля 133: Яэяр Гур’анын вяряги, йахуд Аллащын, Пейьям-бярин (с.я.в.в) вя имамларын ады цстцня йазылан каьыз кими, щюрмяти ваъиб олан шей туалетя дцшся, щярчянд хяръи дя олса ону чыхартмаг вя суйа чякмяк ваъибдир. Яэяр ону чыхартмаг мцмкцн дейился, вярягин тамамиля арадан эетмясиня йягин ет-мяйяня кими о туалетя эетмяк олмаз. Щямчинин туалетя тцрбят дцшся вя чыхардылмасы мцмкцн олмаса, тамамиля арадан эет-мясиня йягин едилмяйяня кими орайа эетмяк олмаз.

Мясяля 134: Няъис олан бир шейин щям йейилиб-ичилмяси, щям дя башгасына йедирдилиб-ичирдилмяси щарамдыр. Амма ушаг вя дялийя йедирдилмяси ъаиздир. Яэяр ушаьын вя дяли-нин юзц, няъис олмуш бир йемяйи йейярся вя йа яли иля йемяйи ня-ъис етдикдян сонра йейярся, онун гаршысыны алмаг лазым де-йил.

Мясяля 136: Пакланмасы мцмкцн олан няъис бир шейи сат-маьын вя йа башгасына иъаряйя вермяйин ейби йохдур. Амма ашаьыдакы ики шяртля гаршы тяряфя о шейин няъис олдуьуну демялидир:

1. Тяряфин (алыъынын) , шяр'и тяклифля мцхалифят етмяси эюзлянилярся, мясялян, ону йемякдя вя ичмякдя ишлядяъяйи билинярся, (она билдирмялидир). Амма яэяр беля олмазса демяси лазым дейил. Мясялян, тяряф (алыъы, иъарячи) онунла намаз гылмаг истяся, она либасынын няъис олдуьуну билдир-мяси лазым дейил. Чцнки, либасын пак олмасы реал шярт дейил-дир.

2. Тяряфин, онун сюзцня е’тина едяъяйиня ещтимал вермяли-дир. Амма яэяр тяряфин онун сюзцня е’тина етмяйяъяйини би-лирся, сюйлямяси лазым дейил.

Мясяля 137: Инсан, бирисинин няъис бир шейи йедийини вя йа няъис либасла намаз гылдыьыны эюрся, она демяси лазым де-йил.

Мясяля 138: Яэяр евинин вя йа халчасынын бир йери няъис олан бир кимся, онун евиня эирян шяхслярин бядян, либас вя йа башга бир шейляринин рцтубятли олараг о няъис йеря дяйдийини эюрся, онда онун юзц буна сябяб олмушса, яввялки мясялядя ачыгланан ики шяртля мясяляни онлара демялидир.

Мясяля 139: Яэяр ев сащиби, йейян йемя заманда йемяйин няъис олдуьуну анлайарса, йухарыдакы мясялядяки икинъи шяртля вязиййяти гонаглара демялидир. Амма гонаглардан бири баша дцшся, диэярляриня сюйлямяси лазым дейил. Лакин онларла мцяййян шякилдя баьлы олуб онлара сюйлямядийи щалда юзцнцн дя няъис олараг лазым щюкмя мцхалифят етмяйя мцбтяла ола-ъаьы щалда, сюйлямяси ваъибдир.

Мясяля 140: Яэяр инсанын кирайя етдийи бир шей няъис олар-са, 136-ъы мясялядя кечян ики шяртля, онун сащибиня сюйля-мялидир.

Мясяля 141: Яэяр ушаг, бир шейин няъис олдуьуну вя йа ня-ъис бир шейи йудуьуну сюйляйярся, сюзц гябул едилмямялидир. Амма мцмяйиз вя пак-няъиси йахшы-йахшы дярк едян бир ушаг бир шейи йудуьуну сюйляйярся, яэяр о шей онун истифадя етдийи бир шей олса вя йа онун сюзцндян инсана хатиръямлик эялся, сюзц гябул едилмялидир. Щямчинин бир шейин няъис олдуьуну сюйляйярся йеня дя щюкм ейнидир.

МЦТЯЩЩИРАТ

Мясяля 142: Он ики шей няъасаты пак едир. Бу шейляря мцтящщират (пак едиъиляр) дейилир: 1. Су. 2. Торпаг. 3. Эцняш. 4. Истищаля. 5. Ингилаб. 6. Интигал. 7. Ислам. 8. Тябиййят. 9. Ейни няъасятин арадан эетмяси. 10. Няъис йейян щейванын ис-тибрасы. 11. Мцсялманын (бир мцддят) эюздян гейб олмасы. 12. Башы (шярият гайдалары ясасында) кясилян щейвандан бир мигдар ган ахмасы.

Бунларын щюкмляри эяляъяк мясялялярдя эениш шякилдя ачыгланаъагдыр.

1. Су

Мясяля 143: Су, няъис бир шейи дюрд шяртля пак едяр:

1. Су саф (мцтляг) олсун, эцлаб суйу вя сюйцдцн суйу кими, му-заф олан су няъис шейи пак етмяз.

2. Пак олсун.

3. Су, няъис шейи йуйаркян музафа чеврилмясин вя тякрар йу-манын лазым олмадыьы щалда сон йуйулмада су няъасатын гоху, рянэ вя йа дадыны юзцня алмасын; амма ондан габагкы йуйул-маларда дяйишмясинин бир зяряри йохдур. Мясялян, ики дяфя йуйулмасы лазым олан бир шейи, кцрр вя йа аз су иля йудугда, биринъи йуйулмада су дяйишсядя, икинъи дяфя дяйишилмямиш су иля пакласалар, о шей пак олар.

4. Няъис шейи йудугдан сонра, онда ейни няъисин кичик зяр-ряляри галмамалыдыр. Няъис шейин аз су, йя’ни кцррдян аз олан су иля пакланмасынын диэяр шяртляри дя вардыр ки, он-лар даща сонра ачыгланаъаг.

Мясяля 144: Няъис габын ич щиссяси, аз су иля цч дяфя йуйул-малыдыр. Щямчинин ещтийат ваъиб олараг кцрр, ахар суда да вя йаьыш суйунда цч дяфя йуйулмалыдыр. Амма ичярисиндя итин су вя йа буна бянзяр ахыъы бир шейи йедийи габа, яввялъя пак торпаг сцртцлмяли, торпаг тямизляниб арадан апарылдыгдан сонра аз, кцрр вя йа ахар суда ики дяфя йуйулмалыдыр. Щямчи-нин, итин йаладыьы габ йумагдан габаг торпагла сцртцл-мялидир. Ичиня итин аьзынын суйу тюкцлдцйц йахуд бядянинин бир йери тохунан габын да ещтийат лазым олараг яввялъя тор-пагла сцртцлмяси вя сонра цч дяфя су иля йуйулмасы лазымдыр.

Мясяля 145: Итин аьзыны сцртдцйц габын аьзы дардырса, яв-вялъя ичиня торпаг тюкцб о габын ичинин щяр тяряфиня торпаг чатынъайа гядяр шиддятля силкялямяли вя сонра гейд едилдийи шякилдя йуйулмалыдыр.

Мясяля 146: Донузун йаладыьы вя йа ичиндя ахыъы бир шей ичдийи вя йахуд ичиндя чюл сичаны юлдцйц габ аз, кцрр вя йа ахар суда йедди дяфя йуйулмалыдыр; торпагла сцртцлмяси лазым дейил.

Мясяля 147: Шярабла няъис олан габ кцрр, йа, ахар вя йа бу кими суларла олса беля 3 дяфя йуйулмалыдыр. Мцстящябб ещти-йат будур ки, йедди дяфя йуйулсун.

Мясяля 148: Няъис палчыгдан щазырланмыш вя йа няъис су, щопмуш кузя яэяр ахар су вя йа кцрр суйа бурахыларса, суйун дяйдийи щяр йер пак олур. Онун ичини дя пакламаг истясяляр, кцрр су вя йа ахар суда су щяр тяряфиня дяйинъяйя гядяр галмалыдыр. Яэяр о габда онун ичиня суйун тохунмасына мане олан бир рцтубят варса, габагъа ону гурудуб сонра ахар вя йа кцрр суйа гоймаг лазымдыр.

Мясяля 149: Няъис габын аз су иля ики шякилдя йуйулмасы мцмкцндцр:

1) Цч дяфя долдуруб бошалтмагла;

2) Цч дяфя ичярисиня бир аз су тюкцлцр, щяр дяфясиндя су, габын няъис олан щяр йериня чатаъаг шякилдя чалхаланыб чюля тюкцлцр.

Мясяля 150: Газан вя хум кими няъис олмуш бюйцк бир габ су иля долдурулуб-бошалдылмагла пак олур. Щямчинин, яэяр она йухарыдан ашаьыйа доьру щяр тяряфиня йетишяъяк шякилдя цч дяфя су тюксяляр вя щяр дяфясиндя дибиндя топланан суйу чы-харыб атсалар пак олур. Сулары кянара чыхармаг цчцн ишля-дилян габын икинъи вя цчцнъц дяфясиндя йуйулмасы ещтийат мцстящяббдир.

Мясяля 151: Яэяр няъис мис вя она бянзяр шейляри яридиб сонра суйа чяксяляр, онун защири пак олур.

Мясяля 152: Бювл иля няъис олан тяндиря, щяр тяряфиня йетишяъяк шякилдя йухарыдан ашаьыйа доьру бир дяфя су тюкярлярся, пак олар. Амма бу ишин ики дяфя эюрцлмяси ещтийат-мцстящяббдир. Бювлдян башга бир шейля няъис олмуш-дурса, няъасатын юзц арадан галдырылдыгдан сонра, гейд едилдийи шякилдя цзяриня бир дяфя су тюкцлмяси кифайятдир. Суларын ъям олмасы цчцн тяндирин дибиндя бир чухур газыб, орда йыьылан сулары чыхардыгдан сонра, о чухуру пак торпаг-ла долдурмаг даща йахшыдыр.

Мясяля 153: Няъис бир шей, няъис олан йерлярин щяр тяря-финя су чатаъаг шякилдя, кцрр вя ахар суйа бир дяфя салы-нарса, пак олар. Халча, либас вя буна бянзяр шейляри сыхмаг, тапдаламаг лазым дейил. Амма бядян вя йа либас бювл иля няъис олмушдурса, кцрр суда ики дяфя йумаг лазымдыр. Амма ъари (ахар) суда бир дяфя йумагла пак олур.

Мясяля 154: Бювл иля няъис олан бир шейи аз су иля йумаг истясяляр, яэяр бир дяфя цзяриня су тюкцлцб ондан су айрыл-дыгдан сонра, о шейдя бювл галмазса, пак олур. Амма либас вя халчанын пак олмалары цчцн онларын цзяриня ики дяфя су тюкцлмяси лазымдыр. Анъаг либас, халча вя бунлара бянзяр шейляр аз су иля йуйулдуьу тягдирдя, ьцсалянин чыхмасы цчцн сыхылмасы лазымдыр (Ьцсаля, йуйулан бир шейдян, йуйулдуьу заман вя йа ондан сонра, юз-юзцня вя йа сыхылмаг нятиъясиндя, нормал олараг айрылан суйа дейилир).

Мясяля 155: Йемяк йемяйя башламамыш, сцдямяр оьлан вя гыз ушаьынын бювлц иля няъис олан бир шейин цзяриня, няъис йерлярин щяр тяряфиня йетишяъяк шякилдя бир дяфя су тюкцл-ся, щярчянд су аз да олса, пак олар. Амма икинъи дяфя цзяриня су тюкмяк мцстящябб-ещтийатдыр. Либас вя халча кими шейляри сыхмаг да лазым дейил.

Мясяля 156: Бювлдян башга бир няъися булашан шейин цзя-риня, няъис арадан апарылдыгдан сонра бир дяфя аз су тюкц-лярся, су ондан ахыб айрылдыгдан сонра пак олар. Амма либас вя буна бянзяр шейляри сыхараг ьцсалясини чыхармаг лазым-дыр.

Мясяля 157: Яэяр ипля тохунмуш няъис бир щясири кцрр вя йа ахар суйа салсалар, ейни няъис арадан апарылдыгдан сонра пак олур. Амма ону аз су иля йумаг истярлярся, мцмкцн олан бир йолла, тапдаламагла олса беля, сыхылараг ьцсаляси чыха-рылмалыдыр.

Мясяля 158: Яэяр буьда, дцйц, вя буна бянзяр шейлярин защи-ри няъис оларса, кцрр вя йа ахар суйа салынарса, пак олар. Он-лары аз су иля дя пакламаг олар. Амма ичляри няъис олса, кцрр вя йа ахар су онларын ичиня дяйся, пак олар.

Мясяля 159: Яэяр сабунун защири няъис олса, ону пакламаг олар. Амма яэяр онун ичи (батини) няъис олса, ону пакламаг мцмкцн дейил. Яэяр инсан, няъис суйун ичиня ишляйиб-ишля-мядийиндя шякк едярся, онун ичи пакдыр.

Мясяля 160: Яэяр дцйц, ят вя бунлара бянзяр шейлярин защи-ри няъис олса онлары пак бир габа гойараг, цзяриня бир дяфя су тюкцб бошалтсалар, пак олур. Амма няъис бир габа гойарларса, бу иши цч дяфя тякрарламаг лазымдыр. Бу заман габ да пак олур. Яэяр либас вя буна бянзяр сыхылмасы лазым олан бир шейи габын ичярисиндя йумаг истярсяляр, цзяриня су тюкцлдцйц щяр дяфясиндя сыхылмалы вя габы яйяряк ичярисиндя ъям олан ьцсаляси тюкцлмялидир.

Мясяля 161: Синка вя буна бянзяр бир рянэля бойанмыш олан няъис либасы, кцрр вя йа ахар суйа батырсалар вя су либа-сын рянэиля музаф щалыны алмаздан габаг онун щяр тяряфиня йетишярся, о либас пак олур. Яэяр аз су иля йуйурларса, сыхы-ларкян ондан музаф су тюкцлмязся, пак олур.

Мясяля 162: Либасы кцрр вя йа ахар суда йудугдан сонра онун цзяриндя су йосуну олдуьу эюрцнся вя онун, суйун либасын ичи-ня ишлямясиня мане олдуьу ещтимал олунмазса, о либас пак-дыр.

Мясяля 163: Яэяр либас вя буна бянзяр шейляри йудугдан сонра цзяриндя палчыг вя йа сабун парчасы олдуьу эюрцнся, онун, суйун либаса йетишмясиня мане олдуьу ещтималыны вермясяляр, о либас пакдыр. Амма няъис су палчыьын вя йа сабунун ичиня ишлямишдирся, онларын защири пак, дахили ися няъисдир.

Мясяля 164: Няъис бир шейдян ейни няъис арадан апарыл-майынъа пак олмаз. Амма няъасатын гоху вя йа рянэи онда галса, ишкалы йохдур. Буна эюря ганын юзц либасдан апарылса, амма либас йуйулдугдан сонра рянэи онда галса беля, либас пак олар.

Мясяля 165: Бядяндя олан няъасат кцрр вя йа ахар суда ара-дан апарылса, бядян пак олур. Бядян бювл иля няъис олдугда ися бир дяфя йумагла пак олмаз, амма судан кянара чыхыб, тякрар суйа эирмяк дя лазым дейил. Яэяр суйун ичиндя ялини орайа чякяряк суйу бядяндян айрылса вя икинъи дяфя суйу бядя-ня чатдырса, кифайят едяр.

Мясяля 166: Дишлярин арасында галан няъис йемяк, аьыза су алыныб чалхаланараг няъис йемяйин щяр тяряфиня чатдырыл-са, пак олар.

Мясяля 167: Сач вя саггалын тцкцнц аз су иля суйа чяксяляр, сач вя саггал чох артыг дейился, ьцсалянин чыхмасы цчцн сы-хылмасы лазым дейил. Чцнки юз-юзцня нормал мигдарда айры-лыр.

Мясяля 168: Бядян вя йа либасын бир йери аз су иля йуйулдугда, о йеря битишик олуб, йуйулма заманы суйун адятян чатдыьы йер-ляр дя няъис йерин пак олмасы иля пак олар. Йя’ни няъис йерин ятрафыны айрыъа йумаг эяряк дейил. Яксиня няъис йер вя онун ятрафы бирликдя пак олурлар. Щямчинин няъис бир шейин йанына пак бир шей гойуб вя щяр икисинин цзяриня су тюкцл-дцкдя дя щюкм ейнидир. Буна эюря няъис бир бармаьы йумаг цчцн бармагларын щамысынын цзяриня су тюкцлся, няъис вя пак су онларын щамысына йетишся, няъис олан бармаг пак ол-дуьу заман о бири бармаглар да пак олур.

Мясяля 169: Няъис олан ят вя гуйруг диэяр шейляр кими йуйу-лур. Суйун дахилиня ишлямясиня мане олмайаъаг мигдарда, аз йаьлы олан бядян, габ вя либас да ейни щюкмц дашыйыр.

Мясяля 170: Няъис олан бядян вя йа габ, сонрадан суйун йе-тишмясиня мане олаъаг бир шякилдя йаьланса, о бядян вя йа габы суйа чякмяк истядикляри заман, суйун габын сятщиня йетишмяси цчцн йаьын арадан апарылмасы лазымдыр.

Мясяля 171: Кцрр суйа бирляшмиш олан крантдан эялян су, кцрр су щюкмцндядир.

Мясяля 172: Бир шейи йуйуб пакладыьыны йягин етдикдян сонра, онун цзяриндян ейни няъисин арадан апарыб-апармама-сында шякк едярся, ейни няъиси арадан апарылмасына йягин етмяси цчцн ону йенидян йумасы лазымдыр.

Мясяля 173: Цзяриня инъя вя галын гумла гапалы олан йер кими, суйун батдыьы бир йер няъис олурса, аз су иля дя пак олур.

Мясяля 174: Даш вя йа кярпиъля дюшянмиш олан вя йа суйун батмадыьы сярт йер няъис олса, аз су иля пак олур; амма ахынъайа гядяр онун цзяриня су тюкцлмялидир. Бу щалда яэяр, онун цзяриня тюкцлян су бир чюкякдян кянара чыхмазса вя бир йердя топланарса, оранын да пак олмасы цчцн орада топланан суйун бир парча вя йа габла кянара атылмасы лазымдыр.

Мясяля 175: Дуз дашы вя буна бянзяр шейлярин защири няъис олса, кцррдян аз су иля дя пак олар.

Мясяля 176: Яримиш няъис шякярдян щазырланан гянд, кцрр вя йа ахар суйа гойулмагла пак олмаз.

2. Йер

Мясяля 177: Йер, дюрд шяртля няъис олмуш айаьын вя айагга-бынын алтыны пак едяр:

1. Йер пак олмалыдыр;

2. Гуру олмалыдыр;

3. Лазым-ещтийат олараг айаг вя йа айаггабынын алты йер тя-ряфдян (йеримякля) няъис олмуш олмалыдыр;

4. Айаьын вя йа айаггабынын алтында тапылан ган вя бювл ки-ми ейни няъис вя йа няъис олмуш палчыг кими сонрадан няъис олан шей, йол йеримяк вя йа айаьы сцртмякля арадан галдырыл-малыдыр; яэяр няъасат габагъадан арадан галдырыларса, лазым-ещтийат олараг айаг вя айаггабынын алты йол эетмяк вя йа йеря сцртмякля пак олмаз. Щямчинин йер йа торпаг олмалы, йа да даш, кярпиъ вя йа бунлара бянзяр шейлярля дюшянмиш олма-лыдыр. Халча, щясир вя чямянлик цзяриндя йол эетмякля няъис олмуш айаьын вя йа айаггабынын алты пак олмаз.

Мясяля 178: Няъис айаг вя айаггабынын алтынын, асфалт вя йа аьаъла дюшянмиш йер цзяриндя йеримякля пак олмасы мящялли- ишкалдыр.

Мясяля 179: Айаьын вя айаггабынын алтында олан няъасат он беш зирадан[2] (бармаьын башындан дирсяйядяк) аз йол эетмякля вя йа йеря сцртмякля арадан апарылса беля, айаг вя йа айаггабы-нын пак олмасы цчцн, он беш зира вя йа даща артыг йол эетмяк даща йахшыдыр.

Мясяля 180: Няъис олан айаг вя айаггабынын алтынын йаш олмасы лазым дейил. Гуру олса беля, йол эетмякля пак олур.

Мясяля 181: Няъис олан айаг вя йа айаггабынын алты йол эет-мякля пак олдуьу заман, нормал мигдарда палчыьа булашан кянарлары да пак олур.

Мясяля 182: Ялляри вя дизляри цзяриндя йерийян кясин, ял вя йа дизляри няъис олса, онларын йол эетмякля пак олмалары мящялли ишкалдыр. Щабеля чялийин, сцн’и айаьын алты, щейван-ларын налы, автомобилин, файтонун тякярляри вя буна бянзяр шейляр дя ейни щюкмц дашыйыр.

Мясяля 183: Йол эетдикдян сонра, айаьын вя йа айаггабынын алтында няъасатын эюзля эюрцнмяйян зярряъикляринин, йахуд гохусунун вя йа рянэинин галмасынын ейби йохдур. Амма бун-ларын да галмамалары цчцн бир гядяр йол эетмяк ещтийат мцс-тящяббдир.

Мясяля 184: Айаггабынын ичи йол эетмякля пак олмаз. Ъора-бын алтынын да, дяри вя буна бянзяр шейлярдян дейился, вя онларла йол эетмяк адят дейился, йол эетмякля пак олмасы мцбащисялидир.

3. Эцняш

Мясяля 185: Эцняш беш шяртля йери, бинаны вя дивары пак едяр:

1. Няъис олан шей, башга бир шейин она дяйдийи заман йаш-лыьы она тя’сир едяъяк гядяр йаш олмалыдыр. Буна эюря, яэяр гурудурса, эцняшин ону гурутмасы цчцн бир йолла ону ислатмаг лазымдыр.

2. Цзяриндя ейни няъисдян бир шей галмамалыдыр.

3. Бир шей эцняшин шцаларына мане олмамалыдыр. Буна эю-ря эцняш пярдя, булуд вя буна бянзяр шейин архасындан сача-раг няъис олан шейи гурударса, о шей пак олмаз. Амма яэяр, бу-луд эцняшин сачмасына мане олмайаъаг гядяр зяиф олса, ейби йохдур.

4. Няъис шейи эцняш тякликдя гурутмалыдыр. Яэяр, няъис шей эцняш вя кцляйин васитясиля гуруйарса, пак олмаз. Амма яэяр «кцляк няъис шейин гурумасына кюмяк етди» - дейил-мяйяъяк гядяр йцнэцл оларса, ейби йохдур.

5. Эцняш, йер вя бинанын няъасат тя’сир едян щиссясини бир дяфяйя гурутмалыдыр. Яэяр эцняш биринъи дяфя няъис йер вя бинанын цзярини вя икинъи дяфя дя алтыны гурударса, йалныз онларын цзц пак олур. Алты ися няъис галыр.

Мясяля 186: Эцняш няъис щясири пак едяр, лакин щясир ипля тохунмушдурса, онун иплярини пак етмир. Щямчинин, аьаъын, биткинин, гапы вя пянъярянин эцняшля пак олмасы мящялли-ишкалдыр.

Мясяля 187: Эцняш няъис бир йеря сачдыгдан сонра, яэяр ин-сан, эцняш сачдыьы анда о йерин йаш олуб-олмамасында вя йа йашлыьынын эцняш васитяси иля гуруйуб-гурумамасында шякк едярся, о йер няъисдир. Щямчинин (эцняшин сачмасындан габаг) о йердян ейни няъисин арадан апарылыб-апарылмама-сында вя йа эцняшин шцаларына бир шейин мане олуб-олма-масында шцбщя едярся, мящялли-ишкалдыр.

Мясяля 188: Яэяр эцняш, няъис диварын бир тяряфиня са-чарса вя бунун нятиъясиндя, диварын эцняшин сачмадыьы диэяр тяряфи дя гуруйарса, щяр ики тяряфин дя пак олмасы узаг бир нязяр дейил. Амма яэяр бир эцн йерин вя диварын цзцнц сонракы эцн ися батинини (ичини) гурутса, тякъя защири пак олар.

4. Истищаля

Мясяля 189: Яэяр няъис олан бир шейин ъинси дяйишяряк пак бир шейин шяклини алырса, пак олур. Мясялян, няъис аьаъын йаныб кцл олмасы вя йа итин дузлаьа дцшцб дуза дюн-мяси кими. Амма яэяр няъис шейин ъинси дяйишмязся (няъис буьдадан ун щазырланмасы вя йа чюряк биширилмяси кими) пак олмаз.

Мясяля 190: Няъис палчыгдан щазырланан кузя вя буна бян-зяр шейляр няъисдир. Амма няъис одундан ялдя едилян кюмцр, яввялки хцсусиййятляриндян щеч бири онда олмазса, пакдыр. Яэяр няъис палчыл одун тя'сириндян сахсыйа, йа кярпиъя чеврилярся, ещтийат ваъибя эюря няъисдир.

Мясяля 191: Истищаля олуб-олмадыьы бялли олмайан няъис бир шей няъисдир.

5. Ингилаб

Мясяля 192: Шяраб, юз-юзцня вя йа ичиня сиркя вя дуз кими шейин гатылмасы сябяби иля дяйишилиб сиркяйя чеврился, пак олур.

Мясяля 193: Няъис цзцм вя бу кими шейлярдян щазырланан шяраб, йахуд айры бир няъисин дяймиш олдуьу шяраб, дяйишиб сиркя олмагла пак олмаз.

Мясяля 194: Няъис хурма, кишмиш вя цзцмдян щазырланан сиркя няъисдир.

Мясяля 195: Яэяр цзцмцн вя хурманын чюр-чюпц онларын ичиндя олса вя еляъя сиркя тюкцлся зяряри йохдур. Щямчинин, онларын ичиня сиркя олмаздан габаг беля, хийар, бадымъан вя бунлара бянзяр шейляри дя тюкярлярся, сиркя олмаздан габаг сярхош едиъи олмадыьы тягдирдя, ейби йохдур.

Мясяля 196: Цзцм суйу одда вя йа юзц-юзцня гайнайарса, щарам олар. Амма яэяр гайнайараг цчдя икиси эется вя цчдя бири галса, щалал олур. Бя'зиляри демишляр ки, юз-юзцня гайнайыбса, йалныз сиркя олмагла щалал олур. 110-ъу мясялядя цзцм суйунун гайнамагла няъис олмадыьына даир щюкм гейд едилди.

Мясяля 197: Гайнамадан цчдя икиси азалан цзцм суйунун га-лан щиссяси гайнайарса, яэяр она ъамаат арасында ширя дейил, цзцм суйу дейилирся, лазым ещтийат олараг щарамдыр.

Мясяля 198: Гайнайыб-гайнамадыьы билинмяйян цзцм суйу ща-лалдыр, амма яэяр гайнайарса, инсан, онун гайнайараг цчдя ики-синин азалдыьыны йягин етмяйинъя щалал олмаз.

Мясяля 199: Яэяр, бир салхым йетишмямиш цзцмдя (горада) бир нечя йетишмиш цзцм дяняси тапылырса, ондан алынан суйа цзцм суйу дейилмирся, гайнадыьы тягдирдя йейилмяси щалалдыр.

Мясяля 200: Яэяр одда гайнамагда олан бир шейин ичярисиня бир цзцм дяняси дцшярся вя гайнадыьы щалда йох олмазса, йалныз о цзцм дянясини йемяк ваъиб ещтийата эюря щарамдыр.

Мясяля 201: Бир-бириндян айры олан бир нечя газанда ширя гайнадаркян, гайнамыш газанын гарышдырылдыьы кяфкир иля гайнамамыш газанын гарышдырылмасы ъаиздир.

Мясяля 202: Гора, йохса цзцм олдуьу билинмяйян бир шей гайнайарса, щалалдыр.

6. Интигал

Мясяля 203: Яэяр црфя эюря ганы олмайан бир щейван инса-нын, йахуд сычрайан ганы олан бир щейванын ганыны, аьъага-надын инсан вя йа щейванын бядяниндян сордуьу кими, юз бядя-ниня сорарса вя о щейванын бядяниндя щязм олунма яряфя-синдя оларса, о ган пак олур вя буна интигал дейилир. Амма мц-алиъя цчцн, зялинин инсандан сордуьу ган, онун бядянинин бир щиссяси сайылмасы мя'лум олмадыьындан няъисдир.

Мясяля 204: Яэяр инсан, бядяниня гонан аьъаганады юлдцр-ся вя аьъаганадын ондан чякдийи ган хариъя чыхарса, о ган пак-дыр. Чцнки, о ган аьъаганадын гидасы олмаг яряфясиндя иди. Бахмайараг ки, ганын сорулмасы вя аьъаганадын юлдцрцлмяси арасындакы заман фасиляси чох аз иди, амма о гандан чякин-мяк ещтийат мцстящяббдир.

7. Ислам

Мясяля 205: Яэяр кафир олан бир адам кялмейи-шящадяти дейярся, йя’ни Аллащын йеэанялийиня вя Хатямцл-Янбийа Щяз-рят Мущяммяд ибн Ябдуллащын (с.я.в в) нцбцввятиня шящадят верся, щансы дил иля сюйляйярся сюйлясин, мцсялман олар. Онун габагъадан щяр ня гядяр няъис, олмасына щюкм едилирдися дя, мцсялман олдугдан сонра, артыг онун бядяни, аьызынын вя бурнунун суйу вя тяри пак олар. Амма яэяр, мцсялман олдуьу заман, онун бядяниндя ейни няъис оларса, ону арадан галды-рыб, йерини пак етмяси лазымдыр. Щятта бядяниндя олан ейни няъис, мцсялман олмаздан габаг арадан апарылмышса беля, ваъиб ещтийат олараг онун йерини су иля йумалыдыр.

Мясяля 206: Яэяр, кафир олдуьу заманда либасы йаш щалда бядяниня дяймишдирся, истяр мцсялман олдуьу заман о либас цзяриндя олсун вя йа олмасын, ваъиб ещтийат олараг о либасдан чякинмялидир.

Мясяля 207: Яэяр кафир кялмейи-шящадяти дейярся вя инсан онун гялбян мцсялман олуб-олмадыьыны билмязся пакдыр. Щятта гялбян мцсялман олмадыьыны билдийи щалда, ондан сюйлядийи кялмейи-шящадятя зидд бир щярякят эюрцнмязся дя щюкм ейнидир.

8. Тябяиййят

Мясяля 208: Няъис бир шейин, башга бир шейин паклыьы ва-ситясиля пак олмасына тябяиййят дейилир.

Мясяля 209: Шяраб сиркя олса, шярабын габы да гайнадыьы щалда йетишдийи йеря гядяр пак олур. Онун цзяриня ади гайдада гойулан без парчасы вя башга бир шей дя онун васитяси иля няъис олмушса, о да пак олур. Амма габын защириня шяраб дяймишся, шярабын сиркя олмасындан сонра, ваъиб ещтийат олараг ондан чякинмяк лазымдыр.

Мясяля 210: Ики йердя кафирин ушаьы тябяиййят йолу иля пак олур:

1. Бир кафир мцсялман оларса, онун ушаьы да паклыгда она табедир. Щямчинин яэяр кафир ушаьын анасы, йа баба вя йа няняси мцсялман оларса, ушаг да пак олар. Амма бу тягдирдя, ушаьын йени мцсялманын йанында вя онун кяфаляти алтында олмасы вя ондан ушаьа даща йахын олан бир кафир ушаьын йанында олмамасы лазымдыр.

2. Кафир бир ушаг, бир мцсялмана ясир дцшся, онун йанында атасы вя йа бабаларындан бири йохса пак олур. Амма бу ики щалда да ушаьын тябяиййят йолу иля пак олмасы цчцн, ушаг аьлыкясяндирся, кафир олдуьуну изщар етмямялидир.

Мясяля 211: Цзяриндя меййит йуйулан тахта вя йа даш, меййитин юврят йеринÿ юртцлян парча вя меййитÿ гцсл âåðянин яли, меййит-ля йуйулан щяр бир шей меййитин гцслц сона чатдыгдан сонра пак олур.

Мясяля 212: Яэяр бир кимся яли иля бир шейи йуйарса, о шей пак олдугдан сонра онунла бирликдя йуйулан яли дя пак олур.

Мясяля 213: Либас вя áóíà бянзяр шейляр аз су иля йуйóëса, нормал ùÿääÿ сыхылыб онун йуйулдуьу суйу чыхардыгдан сонра, о либасда галан су пакдыр.

Мясяля 214: Аз су иля йуйулан няъис габын пакланмасы цчцн îíóí цзяриня тюкцлян суйун айрылмасындан сонра, онун цзя-риндя галан су дамлалары пакдыр.

9. Ейни няъисин арадан эетмяси

Мясяля 215: Яэяр бир щейванын бядяниня ган кими ейни ня-ъис вя йа няъис олан су кими мцтяняъъис булашса, онлар арадан эетдикдян сонра, о щейванын бядяни пак олур. Èнсанын àьыз, бурун вя гулаьын ичи кими бядянинин батини дя ейни щюкм-дядир. Йя’ни кянардан эялян бир няъасат васитяси иля няъис олур вя онун арадан эетмяси иля дя пак олур. Дишлярин арасындан эялян ган кими, бядянин батин щиссясиня аид бир няъасат бядянин батин щиссясинин няъис олмасына сябяб олмаз. Щямчинин кянардан бир шей бядянин батининдяêè (дахили) няъасата дяйярся няъис олмаз. Буна эюря дя аьызда олан тахма дишя, диэяр дишин арасындан эялян ган дяйярся, ону су иля йумаг лазым дейил, амма яэяр няъис бир йемяйя дяйярся, ону йумаг лазымдыр.

Мясяля 216: Яэяр аьызын ичинин ганы дишлярин арасында галан йемяк ãàëыгларына дяйярся, ону няъис етмяз.

Мясяля 217: Эюз гапагларынын вя додагларын баьландыьы заман бир-биринин цзяриня эялян мигдары, бядянин батин щиссяси щюкмцндядир. Буна эюря îíëàðà кянардан бир няъис дяйярся, ону йумаг лазым дейил. Àмма яэяр бядянин дахили вя éà хариъи щиссясиндян олдуьуну билмядийи бир йериня, хариъдян бир няъис дяйярся, йумаã лазымдыр.

Мясяля 218: Яэяр няъис тоз вя йа торпаг гуру либас, халча вя áóíà бянзяр шейляря гонса силкяляäèêäÿ ондан йягин олунан мигдарда тоз вя торпаг тюкцлцрся, о пакдыр вя йумаг лазым дейил.

10. Няъасат йейян щейванын истибрасы

Мясяля 219: Инсан няъасатыны йемяйя адят етмиш щейванын бювл вя ьаити няъисдир. Ону пак åòìÿê ö÷öí истибра åòìÿê лазымдыр. Йя’ни «няъасат йейян щейван» дейилмяйяъяк гядяр бир мцддят, ону няъасат йеìÿêäÿ сахламалы вя она пак йемяк верилмялидир. Бу мцддятдян сонра она бир даща «няъасат йейяí» дейилмяся дя, няъасат йейян дявяни гырх эцн, иняйи ийирми эцн, гойуну он эцн, газ вя юрдяйи йедди вя йа беш эцн, тойуьу цч эцн няъасат йемякдян сахламаг ещтийат мцстящяббдир.

11. Мцсялманын бир мцддят эюздян гейб олмасы

Мясяля 220: Яэяр балиь вя йа тящарят вя няъасяти аьлыкясян бир мцсялманын бядяни, либасы вя йа халча, габ âÿ ñ. кими, истифадя етдийи бир шейи няъис олса вя о мцсялман бир мцддят эюздян гейб олса, инсан о мцсялманын ону йудуьуна аьылы кясян бир ещтимал верся пак олар.

Мясяля 221: Яэяр инсанын юзц, няъис олан бир шейин пак олдуьуна йягин åòñÿ вя йа хатиръям оларса вя йахуд ики адил шяхс шящадят верярся вя онларын шящадяти пак олмаñûíû эюстярярся, о шей пакдыр. Мясялян бювл иля няъис олмуш пал-тары ики дяфя йумасына шящадят версяляр. Щямчинин, яэяр йаланчылыгда иттищам едилмяйян бир кимся, юз ихтийарында олан няъис бир шейин пак олдуьуну сюйляйярся вя йа бир мцсял-ман няъис олан бир шейи пакламаг мягсяди иля йуйарса онун дцзэцн шякилдя суйа чякиб-чякмямяси билинмяся дя, о шей пакдыр.

Мясяля 222: Инсанын либасыны йумаьы юз бойнуна эютцрян (бу ишя вякил олан) бир кимся, ону йудуьуну сюйляйярся вя онун сюзцндян инсана хатиръямлик эялÿрся, о либас пакдыр.

Мясяля 223: Яэяр инсанда, няъис бир шейи йуйаркян онун пак едилдийиня йягин етмядийи бир щал вясваслыг щалы варса, úàìààòûí йудуьу нормал шякилдя йуйарса кифайят едяр.

12. Нормал мигдарда ган ахмасы

Мясяля 224: 94-ъц мясялядя ачыгландыьы шякилдя, шяр’и цсулларла башы кясилян щейванын ганы нормал мигдарда ах-дыгдан сонра, онун áÿäÿíèндя галан ган пакдыр.

Мясяля 225: Яввялки мясялядя эюстярилян щюкм ваъиб ещтийат олараг, яти щалал олан щейванлара мяхсусдур вя яти щарам щейванлара аид дейил.

ГАБЛАРЫН ЩЮКМЛЯРИ

Мясяля 226: Ит, донуз вя йа мурдар îëìóø щейванын дяри-синдян щазырланан бир габда бир шей йемяк вя ичмяк, щяр щансы бир рцтубятèí о шейин няъис олмасына ñÿáÿá олдуьу тягдирдя щарамдыр. О габын дястямаз вя гцсл кими, пак шейля едилмяси лазым олан ишлярдя дя истифадя едилмяси úàèç дейил. Ит, донуз вя мурдар îëìóø щейванын дярисинäÿí, габ олмаса да, истифадя етмямяк ещтийат мцстящяббдир.

Мясяля 227: Гызыл вя эцмцшдян щазырланан габларда йемяк вя ичмяк, щятта ваъиб ещтийата эюря, онларын щяр ъцр исти-фадя едилмяñи щарамдыр. Амма онларла отаьы вя áóíà бянзяр шейляри бязямяк вя онлары сахламаьын ейби йохдур, лакин буну да тярк етмяк ящвятдир: зинят вя йа сахламаг цчцн гызыл вя эцмцш габлары дцзялтмяйин вя йахуд онлары алыб-сатмаьын да щюкмц ейнидир.

Мясяля 228: Гызыл вя эцмцшдян дцзялдилян стякан тутаъа-ьына «габ» дейилирся, åëÿ гызыл вя эцмцш стякан щюкмцн-дядир. Яэяр она «габ» дейилмирся, истифадя олунмасынын бир манеяси йохдур.

Мясяля 229: Цзяриня гызыл вя эцмцш суйу чякилмиш габын истифадя едилмясинин ейби йохдур.

Мясяля 230: Бир филизи гызыл вя йа эцмцшля гарышдырыб габ щазырлайарларса, габдакы филизин мигдары, она гызыл вя йа эцмцш дейилмяйяъяк гядяр артыг олса, истифадя олунмасы-нын манеяси йохдур.

Мясяля 231: Инсанын, гызыл вя йа эцмцш габда олан йемяйи айры бир габа бошалтмасынын, àäè ùàëäà икинъи габ биринъи габдан йемяк йемяйя васитя олмазса, ейби йохдур.

Мясяля 232: Гызыл вя йа эцмцшдян щазырланмыш гялйанын цфцрян йеринин, гылынъын гынынын, бычаг вя Гур’ан габы-нын истифадя олунмасынын ейби йохдур, амма гызыл вя йа эц-мцшдян щазырланмыш тирйяк габынын, сцрмя габынын вя ятир габынын ишлядилмямяси ещтийат мцстящяббдир.

Мясяля 233: Мяъбуриййят щалында гызыл вя йа эцмцш габда зяруряти àðàäàí апараъаг мигдарда йейиб-ичмяéин бир ейби йохдур. Амма бу мигдардан артыг йейиб-ичмяк ъаиз дейилдир.

Мясяля 234: Гызыл-эцмцшдян, йîõñà диэяр бир шейдян щазырландыьы билинмяйян бир габäàí истифадя етмяéин ейби йохдур.

ДЯСТЯМАЗ

Мясяля 235: Дястямаз аларкян цз вя голлары йумаг, башын юн щиссясиня вя айагларын цзяриня мясщ чякмяк ваъибдир.

Мясяля 236: Цзц узунуна алнын йухарысындан, баш тцкля-ринин чыхдыьы йердян чянянин уъуна гядяр, ениня ися орта бармагла баш бармаьын арасында галан мигдары йумаг лазым-дыр. Бу мигдардан азаъыг бир щиссяси беля йуйулмаса, дястямаз батил олур. Яэяр инсан бу мигдарын тамамиля йуйулдуьуна ямин дейился, буна йягини олмасы цчцн онун ятрафыны да бир аз (àðòûã) йумалыдыр.

Мясяля 237: Яэяр бир кясин цзц вя йа яли, нормал инсан-ларын цзц вя йа ялиндян бюйцк вя йа кичик олса, ъамаат арасында нормал адамын цзцнц щарайа гядяр йудуьуна диггят етмяли, о да орайа гядяр йумалыдыр. Ùÿì÷èíèí яэяр алнында тцк чыхарса вя йа башынын юнцндя тцк олмазса, алныны нормал мигдарда йумалыдыр.

Мясяля 238: Гашларында, эюзцнцн вя йа додагларынын кяна-рында суйун кечмясиня мане олаъаг ÷èðê вя йа башга бир шейин олдуьуна ещтимал верирся âÿ бу ещтимал úàìààòûí нязяриндя дцзэцн бир ещтималдырса, дястямаз алмамышдан яввял йохла-малы, яэяр варса арадан галдырмалыдыр.

Мясяля 239: Цзцн дяриси саггалын арасындан эюрцнцрся, суйу дярийя чатдырмасы âàúèáдир. Яэяр эюрцнмцрся, саггалын цзярини йумаг кифайятдир: ñуйу саггалын алтына чатдырмаг лазым дейил.

Мясяля 240: Цзцн дярисинин тцклярин арасындан эюрцнцб-эюрцнмядийиндя шякк едярся, ваъиб ещтийат олараг саггалы йу-малы, цзцн дярисиня дя суйу чатдырмалыдыр.

Мясяля 241: Бурнун ичини вя гападыьы заман эюз вя додаг-ларын эюрцнмяйян йерини йумаг ваъиб дейилдир. Амма яэяр инсан йуйулмасы âàúèá олан мигдарын йуйулмасына ямин дейил-ся, буна йягин етмяси цчцн онлардан бир мигдарыны йумасы ваъибдир. Бу щюкмц билмяйян кимся яввялъя алмыш олдуьу дястямазда âàúèá олан мигдары йуйуб-йумадыьыны билмязся, о дястямазла гылмыш олдуьу намаз сящищдир; сонракы намаз цчцнся йенидян дястямаз алмасы лазым дейил.

Мясяля 242: Голлары вя лазым ещтийат цзц олараг йухарыдан ашаьыйа доьру йумаг эярякдир. Ашаьыдан йухары доьру йуса, дястямаз батилдир.

Мясяля 243: Яэяр ялини исладыб цзцня вя голларына чякяр-ся, ялинин нямлийи онлары исладаъаг мигдарда оларса, кифа-йятдир. Áó ùàëäà îнларын цзяриндян су ахыдылмасы лазым де-йил.

Мясяля 244: Цзц йуйандан сонра саь голуну, даща сонра ися сол голуну дирсяклярдян бармагларын уъуна гядяр йумалы-дыр.

Мясяля 245: Яэяр инсан дирсяйи бцтцнлцкля йудуьуна ямин дейился, буна йягинлик щасил етмяси цчцн дирсяйиндян бир аз йухарыдан йумасы лазымдыр.

Мясяля 246: Цзцнц йумамышдан яввял яллярини билякля-риня гядяр йуйан бир шяхс дястямаз аларкян голуну дирсякдян бармаглàрынын уъуна гядяр йумалыдыр. Яэяр тякъя биляк-ляриня гядяр йуса, дястямазы батилдир.

Мясяля 247: Дястямаз аларкян цзц вя голлары бир дяфя йу-маг ваъиб, ики дяфя йумаг мцстящябб, цч вя даща артыг йумаг ися щарамдыр. Биринъи дяфя йумаг дястямаз гясди иля цз вя йа голуна тюкдцйц су онун щяр тяряфини ящатя етдийи вя щеч бир ещтийат йери галмадыьы заман тамам олур. Мясялян яэяр биринъи дяфя йумаг гясди иля он дяфя беля цзцня су тюкярся, су онун щяр тяряфини ящатя единъяйя гядяр манечилийи йохдур. Ùÿì÷èíèí дястямаз ниййяти иля цзц йумаьы гясд етмяйяня гядяр биринъи йума ýåð÷ÿêëÿøìÿç. Буна эюря цзцн щамысыны бир нечя дяфя йуйуб ахырынъы дяфя дястямаз ниййяти иля йумаьы гясд едя биляр. Лакин икинъи йумада ниййятин âàúèá îëìàñû íÿçÿðè ишкалсыз дейил. Лазым ещтийат олараг биринъи йумадан сонра цзц вя голлары дястямаз гясди иля олмаса беля, бир дя-фядян чох йумамалыдыр.

Мясяля 248: Щяр ики ял йуйулдугдан сонра, ялдя галан дяс-тямаз суйунун йашы иля башын габаьына мясщ чякмяк эяряк-дир. Åщтийат мцстящябб одур ки, саь ялин ичи иля мясщ чякил-син вя мясщ йухарыдан ашаьыйа доьру олсун.

Мясяля 249: Башын, àлнын габаьында йерляшян дюрд щисся-синдян бири мясщ йери щесаб едилир. Бу щиссянин щяр йериня вя щяр ня гядяр мясщ чякèëся кифайятдир. Щярчянд мцстящябб ещтийат одур ки, узунлуьу бир бармаг вя ени цч баьлы бармаг гядяри олсун.

Мясяля 250: Башын мясщиíäÿ онун дярисиня ÷ÿêèëìÿñè ла-зым (âàъèá) дейил, башын юн щиссясиндяки тцкëÿðя дя мясщ чякилмяси дцзэцндцр. Амма башын габаьынын тцкц дарананда цзя тюкцлярñÿ, йаõóä башын о бири щиссясиня чатарса, îíäà йа тцклярин дибиня мясщ чякилмялидир. Яэяр цзцня тюкцлян, йа-õóä башын башга йериня чатан тцкляри башын габаьында áèð éåðÿ éûüûá онлара мясщ чякся вя йа башын башга йерляринин габаьа эялян тцкляриня мясщ чякся, батилдир.

Мясяля 251: Баша мясщ чякяндян сонра дястямаз суйунун ял-дя галмыш йашлыьы иля айаьын цñòцня - бармагларын биринин башындан ойнаьа кими мясщ едилмялидир. Мцстящябб ещтийат одур ки, саь айаьа саь ялля, сол айаьа сол ялля мясщ едилсин.

Мясяля 252: Айаüà ÷ÿêèëÿí мясщин ени щяр юлчцдя олса ки-файятдир. Амма даща йахшысы будур ки, цч áàüëû бармаьын ени гядяри îëñóí, щятта айаьын бцтцн цñòцня мясщ чякилмяси даща йахшыдыр.

Мясяля 253: Айаьын мясщиндя, ялини айаьын бармаглары-нын башына гойандан сонра айаьын цзяриня чякмяси лазым (ваъиб) дейил. ßли бцтцнлцкля айаьын цçÿðèня гойуб, азàúûã мясщ чякя дя биляр.

Мясяля 254: Айаьа вя баша мясщ едяркян, яли онларын цзя-риня чякмялидир. Яэяр яли сахлайыб башы âÿ йа айаьы она чякся, дястямаз батилдир. Амма яэяр яли чякдийи вахтда айаг, йаõóä баш бир мцхтясяр щярякят ется, ейби йохдур.

Мясяля 255: Мясщ ÷ÿêèëÿí йер гуру олмалыдыр. Яэяр ялин нямлийи она тя’сир етмяйяъяк гядяр йаш оларса, мясщ батилдир. Амма яэяр ням олса вя йа онда олан нямлик ялин рцтубятиндя èòÿúÿê гядяр аз оларса, ейби йохдур.

Мясяля 256: Яэяр мясщ етмяк цчцн, ялин ичиндя йашлыг ол-маса, айры бир су иля ялини ислада билмяз. Эяряк юз сагга-лынын йашлыьындан эютцрцб онунла мясщ етсин. Саггалдан гейри йердян йашлыг эютцрцб онунла мясщ етмяк мящялли-ишкалдыр.

Мясяля 257: Ялин ичиндя éалныз баша мясщ чякмяк ãÿäÿð йашлыг олса, ваъиб ещтийат одур ки, баша щямян йашла мясщ чяксин вя айаьа мясщ чякмяк цчцн юз саггалынын йашлыьындан нямлик эютцрсцн.

Мясяля 258: Ъораб вя айаггабынын цстцндян мясщ чякмяк батилдир. Амма шиддятли сойугдан, оьрудан, йыртыъы щейван-дан вя бу кимилярдян горхмаг цзцндян ъораб вя айаггабыны чыхарда билмяся ваъиб ещтийат одур ки, ъораб вя айаггабынын цзяриндян мясщ чяксин вя щямчинин тяйяммцм дя етсин. Яэяр тягиййя ùàëûíäà олса, ъораб вя айаггабынын цзяриндян мясщ ÷ÿêìÿê кифайят едяр.

Мясяля 259: Яэяр айаьын цстц няъис олса вя она мясщ чякмяк цчцн суйа чякя билмяся, тяйяммцм етмялидир.

ИРТИМАСИ ДЯСТЯМАЗ

Мясяля 260: Иртимаси дястямаз - инсанын цзц вя яллярини дястямаз гясди иля суйа салмасына дейилир. Ещтийата зидд олмасына бахмайараг, защир одур ки, исримаси олараг йуйулан ялин нями иля мясщ етмяйин ейби йохдур.

Мясяля 261: Иртимаси дястямазда да, эяряк цз вя ялляр йуха-рыдан ашаьыйа доьру йуйулсун. Яэяр цз вя ялляри дястямаз мягсядиля суйа батырса, эяряк цзц алын тяряфдян, ялляри ися дирсяк тяряфдян суйа батырсын.

Мясяля 262: Дястямаз цзвляринин бя’зиси цчцн иртимаси вя бя’зиси цчцн гейри-иртимаси дястямаз алмаьын ейби йохдур.

 

ДЯСТЯМАЗ ЗАМАНЫ МЦСТЯЩЯББ ДУАЛАР

Мясяля 263: Дястямаз алан шяхсин эюзц суйа саташдыгда беля демяñè ìöñòÿùÿáäèð:

بِسمِ اللهِ وَبِاللهِ وَالحَمدُ اللهِ الَّذِى جَعَلَ المَاءَ طَهُورًا وَلَم يَجعَلهُ نَجِسًا

Бисмиллащи вя биллащи вялщямду лиллащил-лязи ъя’ялял-ма’я тящура, вялям йяъ’ялщу няъисà.

Дястямаздан яввял яллярини йуйанда десин:

بِسمِ اللهِ وَ بِاللهِ أَللهمَّ اجعَلنِى مِنَ التَّوَّابِينَ وَاجعَلنِى مِنَ المتَطَهِّرِينَ

Бисмиллащи вя биллащ. Яллащуммяъ’ялни минят-тяввабиня вяъ’ялни минял-мутяòÿщщирин.

Аьыза су долдуран вахтда (мязмязя едяндя) десин:

أللهُمَّ لَقِّنِى حُجَّتِى يَومَ أَلقَاكَ وَأَطلِق لِسَانِى بِذِكرِكَ

Яллащуммя ляггини щуъъяти йîâмя ялгакя вя ятлиг лисàни бизикрик.

Буруна су алан вахт (истиншаг едяндя) десин:

أَللهُمَ لاَ تُحَرِّم عَلَىَّ رِيحَ الجَنّةِ وَاجعَلنِى مِمَّن يَشُمُّ رِيحَهَا وَ رَوحَهَا وَ طِيبَهَا

Яллащуммя ла тущяррим яляййя рищял-ъянняти вяъ’ялни миммян йяшумму рищяща вя рîâщящà вя тибящà.

Цзц йуйанда десин:

اللهُمَّ بَيِّض وَجهِى يَومَ تَسودُّ فِيهِ الوُجُوهُ وَ لاَ تُسَوِّد وَجهِى يَومَ تَبيَضُّ فِيهِ الوُجُوهُ

Яллащуммя бяййиз вяъщи йîâмя тясвядду фищил-вуъущу вя лà тусяввид вяъщи йîâмя тябйяззул-вуъущ.

Саь яли йуйанда десин:

للهُمَّ أَعطِنِى كِتَابِى بَيَمِينِى وَ الخُلدَ فِى الجِنَانِ بِيَسَارِى وَحَاسِبنِى حِسَابًا يَسِيرًا

Яллащуммя я’тини китаби бийямини вял-хулдя фил-ъинани бийясàри вя щасибни щисàбян йясира.

Сол ялини йуйанда десин:

أَللهُمَّ لاَ تُعطِنِى كِتَابِى بِشِمَالِى وَلاَ مِن وَرَاءِ ظَهرِى وَلاَ تَجعَلهَا مَغلُولَةً إِلَى عُنُقِى وَ اَعُوذُ بِكَ مِن مُقَطَّعَاتِ النِّيرَانِ

Яллащуммя лà ту’тини китаби бишимàли вя лà мин вяраи зящри вя ла тяъ’ялщà мяьлулятян илà унуги вя я’узу бикя мин мугяття’атèнниран.

Баша мясщ чякяндя десин:

أَللهُمَّ غَشِّنِى بِرَحمَتِكَ وَ بَرَكَاتِكَ وَ عَفوِكَ

Яллащуммя ьяшшини бирящмятикя вя бярякатикя вя яфвик.

Айаьына мясщ чякяндя десин:

أَللهُمَّ ثَبِّتنِى عَلَى الصِراطِ يَومَ تَزِلُّ فِيهِ الاَقْدَامُ وَاجعَل سَعيِى فِى مَايُرضِيكَ عَنَّى يَاذَا الجَلاَلِ وَ الإِكرَامِ

Яллащуммя сяббитни яляссиратè йîâмя тязиллу фищиë-ягдàм, вяъ’ял ся’йи фимà йурзикя янни, йà зялъялàли вял - икрам.

ДЯСТЯМАЗЫН сящищ олма ШЯРТЛЯРИ

Дястямазын сящищ олмасында лазым олан шяртляр бунлар-дан ибарятдир:

1-ъи шярт: Дястямазын суйу пак олмалыдыр. Башга бир фи-киря эюря шяр’и бахымдан пак олса беля, яти щалал щейванын бювлц, пак олан мурдарын яти вя йара чирки кими инсанын ниф-рят етдийи шейлярля дя гатышыг олмамалыдыр. Бу íÿçÿð ещти-йата уйьундур.

2-ъи шярт: Су мцтляг олмалыдыр.

Мясяля 264: Няъис вя музаф су иля àëûíàí дястямаз батил-дир. Щятта яэяр инсан онун няъис вя йа музаф олдуьуну бил-мязся, йахуд унутса беля, щюкм ейнидир. Яэяр о дястямазла намаз гылмышса да, щямин намазы йенидян сящищ дястямазла гылмасы эярякдир.

Мясяля 265: Яэяр дястямаз алмасы цчцн палчыглы музаф судан башга бир су йохдурса, áó ùàëäà намазын вахты тянэ-дирся, тяйяммцм етмялидир; вахт варса суйун дурулмасыны эюз-лямяли вя йа башга бир васитя иля суйу дурулдуб саф су иля дяс-тямаз алмалыдыр. Амма палчыглы су о вахт музаф олур ки, артыг она су дейилмясин.

3-ъц шярт: Дястямазûí суйу мцбащ олмалыдыр.

Мясяля 266: Гясб едилмиш олан вя йа сащибинин разы олуб-олмадыьы бялли олмайан су иля дястямаз алмаг щарам вя батилдир. Ùÿì÷èíèí яэяр дястямазын суйу цз вя ялляриндян гясби олан йеря тюкцлÿðñÿ вя йа дястямаз алдыьы йерин фязасы гясби оларса, о йердян башга бир йердя дястямаз алмаг имканы äà йохдурса, шяхсин вязифяси тяйяммцмдцр. Яэяр айры бир йердя дястямаз алмасы мцмкцндцрся, щямин йердя дястямаз алмалыдыр. Бунунла áåëÿ, яэяр щяр ики тягдирдя дя эцнащ åдиб орада дястямаз аларса, дястямазы сящищдир.

Мясяля 267: Инсанын ùàмы  цчцн, éîõñà йалныз о мядряся-нин тялябяляри цчцн вягф едилдийини билмядийи бир мядря-сянин щовузундан дястямаз алмасынын, àäÿòÿí ъамаатын щовузун суйундан дястямаз алдыьы вя кимсянин буну гадаьан етмядийи тягдирдя бир манечилийи йохдур.

Мясяля 268: Бир шяхс намаз гылмаг истямядийи бир мяс-ъидин щовузунун ùàìû цчцнмц, йохса орада намаз гыланлар цчцнмц вягф едилдийини билмязся, о мясъидин щовузундан дястямаз ала билмяз. Амма яэяр адятян орада намаз гылмаг истямяйян шяхсляр дя о щовуздан дястямаз алырñà вя бир кимся дя буну гадаьан етмирся, щямин щовуздан дястямаз ала биляр.

Мясяля 269: Отеллярин, балаъа базарларын вя буна бянзяр йерлярин щовузларындан орàда йашамайан шяхслярин дястямаз алмалары, анъаг орада йашамайан кимсялярин дя онларын суйундан дястямаз алдыьы вя бир кимсянин дя буну гадаьан етмядийи тягдирдя сящищдир.

Мясяля 270: Инсан, сащибляринин разы олдугларыны бил-мязся беля, онлардан истифадя етмяйин ъаиз олмасына ягл сащибляринин нязяр вердийи нящрлярдя, истяр сащиби бюйцк олсун, истярся кичик, дястямаз алмаьын манечилийи йохдур. Щятта яэяр онларын сащибляри дястямаз алмаьы гадаьан едярñÿ вя йа инсан сащибинин разы олмадыьыны билярся вя йахуд щямин нящрин сащиби ушаг вя йа дяли оларса, онларын суйундан истифадя етмяк ъаиздир.

Мясяля 271: Яэяр инсан суйун гясб едилмиш олдуьуну уну-дараг онóíëà дястямаз аларса, сящищдир. Амма суйу юзц гясб етмиш олан кимся онун гясб етмиш олдуьуну унудуб щямин су иля дястямаз аларса, дястямазыí ñÿùèù îëìàñû мящялли-ишкалдыр.

Мясяля 272: Яэяр дястамазын суйу онун юз мцлкц олса, амма гясби габда олса, шяхсин ондан башга бир габы да олмазса, суйу о габдан шяр’и бир йолла айры бир габа бошалда билярся, áó ùàëäà ону бошалдараг дястямаз алмасы лазымдыр; бу да мцмкцн дейился, тяйяммцм етмялидир. Амма яэяр айры бир суйу варса, онунла дястямаз алмасы лазымдыр. Щяр ики тягдирдя яэяр ýöíàù едиб гясби габда олан су иля дястямаз аларса, дястямазы сящищдир.

Мясяля 273: Бир дашы вя йа кярпиъи беля гясби олан щовуздан су эютцрмяк, цмумхалгын нязяриндя о дашлардан вя йа кярпиъдян истифадя етмяк сайылмаса, дястямаз алмаьын манечилийи йохдур. Истифадя етмяк сайылдыьы тягдирдя ися ондан су эютцрмяк щарамдыр, амма дястямазы сящищдир.

Мясяля 274: Имамлардан (я) вя йа имам þâëàäëàðûíäàí бириня аид олан йер яввялъядян гябиристанлыг олуб, сонра орада щовуз дцзялдилярñÿ вя йа орадан чешмя ахыдыларса, инсан о сящнин (Имамлара аид олан йер) йеринин гябирис-танлыг цчцн вягф едилмиш олдуьуну билмязся, îíäà щямин щовуз вя йа архда дястямаз алмаьын манечилийи йохдур.

4-ъц шярт: Дястямаз цзвляри йума вя мясщ етмя анында пак олмалыдыр. Щярчянд дястямаз щалында, ону йумаздан вя йа мясщ етмяздян яввял пакласа беля; Яэяр кцрр вя бу кими су иля йуйурса, йумагдан габаг пакламаг лазым дейил.

Мясяля 275: Дястямаз тамамланмаçдан яввял  йумуш  ол-дуьу вя йа мясщ етдийи бир йер няъис оларса, дястямаз сящищдир.

Мясяля 276: Бядянин дястямаз цзвляриндян башга бир йери няъис олса, дястямаз сящищдир. Амма яэяр бювл вя ьаит мящял-лини йумамышса, яввялъя ону пакламасы вя даща сонра дястя-маз алмасы мцстящябб ещтийатдыр.

Мясяля 277: Дястямаз цзвляриндян бири няъис оларñà вя дястямаз алдыгдан сонра дястямаздан яввял ораны пак едиб етмядийиндя шякк едярся, дястямазû сящищдир. Амма няъис олан йери йумасы эярякдир.

Мясяля 278: Цзцндя вя йа голларында ганахмасы дайанмайан, суйун зяряр вермядийи бир кясик éåð вя йа йара оларса, тяртиб цзря о цзвцн саьлам йерлярини йудугдан сонра кясик вя йа йара олан йери кцрр вя йа ахаð суйа салыб ганы кясилинъяйя гядяр сыхмалы вя онун цзяриндян су ахмасы цчцн суйун алтында йуха-рыдан ашаьыйа доьру бармаьы иля йараны вя йа кясийи сыхма-лыдыр. Сонра ашаьы щиссяляри йумалыдыр. Беля алынан дяс-тямаз сящищдир.

5-ъи шярт: Дястямаз àëûá намаз ãûëìàã цчцн êèôàéÿò ãÿäÿð вахт олмалыдыр.

Мясяля 279: Дястямаз алàúàьы тягдирдя намазын щамысы вя йа бир мигдары вахтындан сонрайа (ãÿçàéà) галаъаг гядяр вахт àçäûðñà, тяйяммцм етмялидир. Амма яэяр ùÿì дястямаз, ùÿì äÿ тяйяммцм цчцн ейни ãÿäÿð вахт òÿëÿá олунурса, дястямаз ал-малыдыр.

Мясяля 280: Намазын вахтынын дарлыьы цзцндян тяйяммцм етмяëи îëàí бир шяхс, яэяр Аллаща йахынлыг ниййяти иля вя йа Гур’ан охумаг кими мцстящябб бир иш цчцн дястямаз аларса, дястямазы сящищдир. О намазы гылмаг цчцн дястямаз аларса да, щюкм ейнидир. Яэяр бу заман гцрбят (Аллаща йахынлыг) гясди эерчякляшмязся, дястямаз батилдир.

6-ъы шярт: Гцрбят гясди иля, йя’ни алямлярин Рябби олан Щягг-тяаланын ямрини йериня йетирмяк цчцн дястямаз алма-лыдыр. Яэяр сяринлямяк цчцн вя йа айры бир мягсядля дястя-маз алса, батилдир.

Мясяля 281: Дястямазûí ниййятини дили иля сюйлямяси вя йа гялбиндян кечирмяси лазым (âàъèá) дейил. Дястямазын бцтцн ямяллярини Аллащын ямри цчцн йериня йетирярся, кифайятдир.

7-ъи шярт: Дястямазы эюстярилян тяртибля алмалыäûð, йя’ни яввялъя цзц, сонра саь голу, даща сонра сол голу йумалы вя ондан сонра баша, нящайят айаглара мясщ чякмялидир. Щяр ики айаüû бирликдя мясщ етмямяк вя щятта сол айаьà саь айагдан сонра мясщ етмяк мцстящябб ещтийатдыр.

 8-ъи шярт: Дястямазûí ямяллярини ардыъыл вя араäà фа-силя вермядян йериня йетирмяк лазымдыр.

Мясяля 282: Дястямазûí ямялляри арасында úàìààòûí ня-зяриндя ардыъыл сайылмайаъаг гядяр фасиля верся, дястямаз батил олур. Амма инсан цчцн унутмаг вя йа суйун гуртармасы кими бир цзрëö ñÿáÿá ямяля эялдийи заман бу мясяля шярт дейилдир. Яэяр йумаг вя йа мясщ етмяк истядийи бир йердян яввял йудуьу вя йа мясщ етдийи йерлярин щамысынын нямлийи гурумуш олса дястямаз батилдир. Амма яэяр йумаг вя йа мясщ етмяк истядийи йердян яввялки йерин нямлийи гуруñà, àììà îíдан да яввялки йерляр гурумамыш оларса, мясялян, сол голуну йумаг истядийи заман саь голунун рцтубяти гуруса вя цзцнцн нямлийи галырса, дястямаз сящищдир.

Мясяля 283: Дястямазын ямяллярини ардыъыл îëàðàã йери-ня йетирдийи щалда щаванын истилийи, бядянин щярарятинèí чох олмасы вя буна бянзяр сябябляр цзцндян яввялки йерлярин нямлийи гуруйàрса, дястямаз сящищдир.

Мясяля 284: Дястямаз ÿñíасында йеримяйин манечилийи йох-дур, беля ки, яэяр цзцнц вя голларыны йудугдан сонра бир нечя аддым йерийиá сонра башынà вя айаьынà мясщ ÷ÿêярся, дястя-мазы сящищдир.

9-ъу шярт: Цз вя голларынын йуйулмасы, баш вя айагларынын мясщини инсанын юзц етмялидир. Яэяр айрысы она дястямаз алдырñà вя йа суйу цз вя голларына тюкмякдя вя йа башынà вя айаьынà мясщ ÷ÿêмякдя она кюмяк едярся, дястямазы батил-дир.

Мясяля 285: Юзц дястямаз ала билмяйян шяхс, щярчянд йума вя мясщ етмя ики няфярин иштиракы иля олса беля, башга-сындан йардым алмалыдыр. Беля ки, кюмякчи църят (ìóçä) истяся дя имканы олуб вя щалына зяряр вермязся, ýÿðÿê юдя-сиí. Амма ниййяти юзц етмяли вя юз яли иля мясщ чякмялидир. Яэяр юзцнцн дя èøòèðàê етмяси мцмкцн олмазса, башгасындан она дястямаз алдырмасыны хащиш етмялидир. Бу заман ваъиб ещтийат олараг щяр икиси ниййят етмялидир. Яэяр юзцнцн мясщ етмяси мцмкцн дейился, кюмякчи онун ялиндян тутуб мясщ еди-ляъяк йерляря чякмялидир. Яэяр бу да мцмкцн дейился, кюмяк-чи онун ялиндяки нямлийи ÿëèíÿ алараг башынà вя айагларынà мясщ ÷ÿêмялидир.

Мясяля 286: Дястямазын ямялляриндя щансыны юзц тякба-шына едя билирся, ону юзц етмяли вя башгасындан кюмяк диля-мямялидир.

10-ъу шярт: Судан истифадя етмяйин дястямаз алан цчцн бир манечилийи олмамалыдыр.

Мясяля 287: Дястямаз алдыьы заман хястяляняъяйиндян вя йа суйу дястямаз цчцн истифадя етдийи тягдирдя сусуз гала-ъаьындан горхан шяхсин вязифяси, дястямаз алмаг дейилдир. Яэяр суäàí истифадя åòäèéè заман она зярярли олдуьуну бил-мяйиб дястямаз аларса, щягигятдя èñÿ суйун она зяряри варса, дястямазы батилдир.

Мясяля 288: Яэяр цз вя голларына дястямазын сящищ олаъа-ьы аз бир мигдарда су тохундурмасынын зяряри олмазñà вя он-дан чохунун зяряри оларса, о àç мигдар су иля дястямаз алма-лыдыр.

11-ъи шярт: Дястямаз цзвляриндя суйун бядяня йетишмя-синин гаршысыны алаъаг бир ìàíåÿ олмамалыдыр.

Мясяля 289: Яэяр дястямаз цзвляриня бир шейин йапыш-дыьыны билирся, амма онун суйун йетишмясиня мане олуб-олмадыьынäà шякк едирся, ону àðàäàí àïàðìàëû вя йа суйу онун алтына чатдырмалыдыр.

Мясяля 290: Дырнаüûí алтынын ÷èðêëè олмасынын дястя-маз цчцн манечилийи йохдур; амма яэяр дырнаг кясилдийи за-ман, о ÷èðêëÿð суйун дярийя чатмасына мане÷èëèê тюрядярся, дястямаз цчцн онларын тямизлянмяси лазымдыр. Ùÿì÷èíèí яэяр дырнаг нормадан àðòûã узун оларса, нормадан àðòûüû-íûí алтындакы ÷èðêëÿð тямизлямяк эярякдир.

Мясяля 291: Цздя, голларда, башын юн щиссясиндя вя йа айаг-ларынын цстцндя йаныг вя йа башга бир сябябдян габарма олар-са, онун цстцнц йумаг вя йа мясщ етмяк кифайятдир. Бу габарма дешился дя, дяринин алтына суйу чатдырмаã лазым дейил. Щят-та яэяр габарын бир бюлцмцнцн дяриси сойулса беля, суйу сойул-мамыш олан гисминин алтына чатдырмаг âàúèá дейил. Амма сойулмуш дяри бя’зян бядяня йапышыр, бя’зян дя галхырса, ону гопартмалы вя йа суйу онун алтына чатдырмалыдыр.

Мясяля 292: Инсан дястямаз цзвляриня бир шейин йапышыб-йапышмадыьында шякк едярся, áó ùàëäà яэяр онун ещтималы ъамаатын нязяриндя йерëè бир ещтимал сайыларса, мясялян, палчыг ãàðûøäûðäûãäà сонра голуна палчыг йапышыб-йапыш-мадыьынäа шякк едярся, она бахмалы вя йа олдуьу тягдирдя беля, арадан галдырылдыьына вя йа суйун онун алтына йетиш-дийиня ямин олунъайа гядяр о цзвц сцртмялидир.

Мясяля 293: Яэяр йуйулмасы вя йа мясщ едилмяси лазым эялян бир йер чиркя булашмышса, амма суйун бядяня йетишмясиня мане олмаса, бир ейби йохдур. Щямчинин эяъ дцзялтмя вя буна бянзяр ишлярдян сонра ялин цстцндя галан вя суйун дярийя йетишмясиня мане олмайан лякялярин дя манечилийи йохдур. Амма яэяр онларын олдуьу тягдирдя суйун бядяня йетишиб-йетишмямясинäя шякк едярся, ýÿðÿê онлары арадан галдыр-ñûí.

Мясяля 294: Дястямаздан яввял дястямаз цзвляринин бя’зи-синдя суйун дярийя йетишмясиня мане îëàí áèð øåéèí олдуьуну билярñÿ вя дястямаз алдыгдан сонра дястямаз аларкян суйу ора чатдырыб-чатдырмадыьынäа øÿêê едярся, дястямазы сящищ-дир.

Мясяля 295: Яэяр дястямаз цзвляриндян бя’зисиндя суйун бя’зян онун алтына кечдийи, бя’зян дя кечмядийи бир манеÿ оларса вя инсан дястямаз алдыгдан сонра суйун онун алтына кечиб-кечмядийинäя øÿêê едярся, áó ùàëäà дястямаз аларкян суйун онун алтына кечмясини нязярдя тутмадыьыны билирся, йенидян дястямаз алмасы мцстящябб ещтийатдыр.

Мясяля 296: Дястямаздан сонра дястямаз цзвляриндя суйун äÿðèéÿ кечмясинин гаршысыны алан манеянин олдуьуну эюрñÿ вя онуí дястямаз аланда мювъуд олдуьуну, йохса сонрадан мейдана эялдийини билмязся, дястямазы сящищдир. Амма дястямаз аларкян о манеядян аэащ олмадыьыны билирся, йени-дян дястямаз алмасы мцстящябб ещтийатдыр.

Мясяля 297: Дястямаз алдыгдан сонра дястямаз цзвляриндя суйун äÿðèéÿ кечмясинин гаршысыны алан бир манеянин олуб-олмадыьында шякк едярся, дястямазы сящищдир.


 

[1] Ади гарыш тягрибян 22 сантиметрдир.

[2]Дейилмишдир ки, зира-орта бойлу инсанда тягрибян 46 сантиметрдир.

 

Home page book